Trong những ngày cuối tháng 4, tại nhiều khu vực công cộng ở trung tâm thủ đô Washington D.C (Mỹ), người viết thường xuyên nhìn thấy lực lượng vệ binh quốc gia. Sự hiện diện này không phải là điều mới mẻ, nhưng trước đây, Washington D.C vốn đã có cảnh sát và đặc vụ bảo vệ tổng thống. Từ năm 2025, năm đầu tiên Tổng thống Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Nhà Trắng đã điều động vệ binh quốc gia về thủ đô để giữ trị an, với lý do tỷ lệ tội phạm cao. Quyết định này vấp phải sự chỉ trích từ chính quyền địa phương và dư luận, cho rằng tình hình tội phạm không nghiêm trọng như Nhà Trắng tuyên bố. Phe chỉ trích cáo buộc chính quyền liên bang đang tìm cách tăng cường kiểm soát, làm giảm tính độc lập của địa phương.
Các chính sách gây tranh cãi
Tương tự, Nhà Trắng còn điều động lực lượng đặc vụ của Cơ quan Thực thi di trú và hải quan Mỹ (ICE) đến nhiều tiểu bang để truy bắt người nhập cư trái phép. Sự xuất hiện của ICE đã dẫn đến tranh cãi và thậm chí đụng độ. Hậu quả, hai người đã bị ICE nổ súng bắn chết tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota vào tháng 1. Nhiều cuộc biểu tình phản đối đã nổ ra. Đến đầu tháng 3, Tổng thống Trump đã thay Bộ trưởng An ninh nội địa Kristi Noem, người chịu trách nhiệm chính về hoạt động của ICE.
Những vấn đề này, cùng với chuỗi chính sách gây bất mãn khác như đe dọa sáp nhập Greenland, vụ bê bối Epstein, chính sách thuế quan gây nhiều hệ lụy, và một số vụ bê bối khác, đã dần làm xói mòn nền tảng ủng hộ của ông Trump trong nhóm cử tri mà đảng Cộng hòa cần để duy trì quyền kiểm soát quốc hội.
Cơ hội cho đảng Dân chủ
Đảng Cộng hòa của Tổng thống Trump có thể gặp nhiều thách thức trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới. Theo thông lệ, cứ hai năm, người dân Mỹ bầu lại toàn bộ Hạ viện (nhiệm kỳ hai năm) và một phần ba số nghị sĩ Thượng viện (nhiệm kỳ sáu năm). Cứ hai lần bầu cử như vậy có một lần bầu cử tổng thống. Cuộc bầu cử quốc hội vào những năm không có bầu cử tổng thống được gọi là bầu cử giữa kỳ.
Hiện tại, đảng Cộng hòa chiếm đa số ở cả Hạ viện và Thượng viện. Tại Hạ viện, tỷ lệ ghế giữa Cộng hòa và Dân chủ là 218-212, một lợi thế mong manh. Tại Thượng viện, đảng Cộng hòa có lợi thế lớn hơn với tỷ lệ 53-47. Tuy nhiên, nhiều chính sách gây tranh cãi và kết quả bầu cử địa phương gần đây đều cho thấy tín hiệu xấu cho phe Cộng hòa, khi đại diện đảng này chịu nhiều thất bại.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ), nhận định: "Các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ thường được xem như cuộc trưng cầu dân ý về năng lực của tổng thống đương nhiệm, và ông Trump đang là nhà lãnh đạo có tỷ lệ ủng hộ thấp hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào trong lịch sử gần đây. Tỷ lệ ủng hộ của ông Joe Biden vào thời điểm này năm 2022 là khoảng 42%; bản thân ông Trump đạt gần 41% vào năm 2018; còn ông Barack Obama đạt khoảng 48% vào năm 2010. Trong ba cuộc bầu cử giữa kỳ đó, cả ba tổng thống đều chứng kiến đảng của mình mất quyền kiểm soát Hạ viện nhưng vẫn giữ được Thượng viện."
Theo các khảo sát mới nhất, trường hợp tương đồng nhất với vị thế hiện tại của ông Trump, xét theo đà sụt giảm, là Tổng thống George W. Bush với tỷ lệ ủng hộ 35,6% vào tháng 4.2006. Ông Bush cũng là tổng thống gần đây nhất để mất quyền kiểm soát cả hai viện quốc hội trong cùng một kỳ bầu cử.
Trong những thập kỷ gần đây, các chu kỳ bầu cử này thường bất lợi cho đảng nắm quyền tại Nhà Trắng. Thêm vào đó, phe Cộng hòa chỉ nắm thế đa số mong manh tại Hạ viện trong bối cảnh chính trị nghiêng dần về phía Dân chủ. Tuy nhiên, tại Thượng viện, thách thức cho đảng Dân chủ là không nhỏ khi cần bảo vệ 13 ghế hiện có, đồng thời giành thêm 4 ghế từ đảng Cộng hòa. Cụ thể, đảng Dân chủ cần thắng ở các bang: Bắc Carolina, Maine, Ohio và Alaska. Đồng thời, họ phải bảo vệ thành công ghế thượng nghị sĩ ở Georgia, Michigan và New Hampshire. Trong ba bang này, Georgia và Michigan là nơi ông Trump giành chiến thắng vào năm 2024.
Dù có nhiều lợi thế, nhưng theo TS Bremmer, thách thức cho đảng Dân chủ là không nhỏ, bởi vấn đề then chốt là cần có ứng viên đủ mạnh để giành được sự ủng hộ của cử tri tại các bang "tím" (bang dao động) và bang "đỏ" (bang nghiêng về Cộng hòa). Thách thức này không hề đơn giản trong bối cảnh hiện nay.
