Đảng Dân chủ Mỹ đang chuyển hướng chiến dịch tranh cử giữa nhiệm kỳ vào cuối năm 2026, tập trung vào vấn đề tham nhũng của chính quyền Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Phe Dân chủ coi đây là vũ khí chiến lược nhằm thu hút cử tri, trong khi phe Cộng hòa tin rằng họ đủ khả năng đáp trả thích đáng.
Lá bài tham nhũng trước bầu cử
Trong bài phát biểu tại hạt Bucks, bang Pennsylvania hồi tháng trước, Thống đốc bang Josh Shapiro liên tục nhắc đến cụm từ tham nhũng, cáo buộc Tổng thống Donald Trump, chính quyền của ông cùng các đồng minh trong Quốc hội tham gia hoặc tiếp tay cho các hành vi tham nhũng. Ngay ngày hôm sau, Hạ nghị sĩ Brian Fitzpatrick của đảng Cộng hòa bang Pennsylvania cho biết ông đang thúc đẩy dự luật nhằm ngăn chặn quỹ chống vũ khí hóa trị giá 1,8 tỷ USD mới được Bộ Tư pháp Mỹ công bố. Những người phản đối cho rằng đây thực chất là một quỹ đen sử dụng tiền thuế của người dân để phục vụ các đồng minh của ông Trump.
Hai diễn biến này cho thấy tham nhũng ngày càng trở thành trọng tâm của cuộc bầu cử năm 2026, với việc đảng Dân chủ biến nó thành một nguyên tắc cốt lõi trong thông điệp tranh cử giữa nhiệm kỳ của họ. Chiến lược này tương tự như cách Tổng thống Trump từng tung ra khẩu hiệu thanh lọc đầm lầy nhắm vào các giao dịch chứng khoán của nghị sĩ đảng Dân chủ hoặc giao dịch kinh doanh của Hunter Biden, con trai cựu Tổng thống Joe Biden.
Bối cảnh kinh tế thúc đẩy chủ đề tham nhũng
Sự nổi lên của chủ đề tham nhũng diễn ra trong bối cảnh cử tri Mỹ đang đặc biệt quan tâm đến chi phí sinh hoạt và sức khỏe nền kinh tế. Do đó, người ta dễ liên hệ các khó khăn kinh tế với hình ảnh giới chính trị tham nhũng, bị thao túng bởi các nhà tài trợ doanh nghiệp hoặc chỉ chăm lo lợi ích cá nhân. Đây chính là cách để tạo ra hiệu ứng chính trị mạnh mẽ trong mùa bầu cử vào cuối năm nay.
Chiến lược này nhằm thu hút trở lại nhóm cử tri từng bị hấp dẫn bởi khẩu hiệu rút cạn đầm lầy của ông Trump trong các kỳ bầu cử trước. Đây là nhóm dân số vốn không hài lòng với giới chính trị truyền thống ở Washington.
Những vấn đề tài chính của ông Trump
Để chuẩn bị cho cuộc chạy đua sắp tới, đảng Dân chủ đang khai thác hàng loạt vấn đề liên quan đến hoạt động tài chính của Tổng thống Trump và gia đình. Theo hồ sơ công khai gửi Văn phòng Đạo đức Chính phủ Mỹ, ông Trump hoặc các nhà quản lý đầu tư của ông đã thực hiện hơn 3.700 giao dịch cổ phiếu chỉ trong quý I năm nay, trong đó có nhiều giao dịch liên quan tới các tập đoàn lớn có hoạt động chịu tác động từ chính sách của chính quyền.
Bên cạnh đó, ông Trump cam kết bảo vệ hai lĩnh vực mà ông hoặc các thành viên trong gia đình có lợi ích tài chính là tiền điện tử và thị trường dự đoán, khỏi các quy định quản lý của nhà nước. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Mỹ gần đây đã trao cho hãng Dell hợp đồng trị giá gần 10 tỷ USD sau khi Tổng thống Mỹ mua cổ phiếu của tập đoàn này.
Tổng thống Trump không hề muốn che giấu những giao dịch này. Trong cuộc trả lời phỏng vấn New York Times, ông thừa nhận đã thay đổi quan điểm về việc gia đình tham gia kinh doanh khi ông đang tại nhiệm. Ông cho rằng trong nhiệm kỳ đầu tiên, việc hạn chế các con tham gia kinh doanh quốc tế không mang lại cho ông bất kỳ sự ghi nhận nào. Tôi đã cấm họ kinh doanh trong nhiệm kỳ đầu tiên và tôi hoàn toàn không được ghi nhận công lao nào. Tôi không cần phải làm vậy vì điều đó thực sự không công bằng với họ... Tôi nhận ra rằng không ai quan tâm và tôi được phép làm vậy, ông Trump khẳng định.
Phản hồi các chỉ trích, Nhà Trắng cho rằng đảng Dân chủ đang lặp lại câu chuyện cũ kỹ và sai lệch nhằm vào ông Trump và gia đình ông; đồng thời bỏ qua những hành vi tham nhũng và lạm dụng quyền lực của gia đình cựu Tổng thống Joe Biden.
Công chúng Mỹ mất niềm tin vào thể chế
Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy mức độ mất lòng tin của người dân Mỹ đối với các thể chế chính trị và kinh tế đang gia tăng mạnh. Khảo sát của NBC News hồi tháng 3 cho thấy 59% người Mỹ tin rằng hệ thống chính trị và kinh tế hiện nay được thiết kế chống lại họ, trong khi chỉ có 38% không đồng ý. 84% cho rằng người giàu và giới quyền lực được hưởng đặc quyền và đứng trên pháp luật. Hơn một nửa số người được hỏi cho rằng xu hướng đó đã trở nên tồi tệ hơn trong 5 đến 10 năm qua.
Our Revolution, một nhóm tổ chức chính trị tiến bộ, cho biết các cuộc khảo sát 8 triệu thành viên của họ cho thấy mối lo ngại về tham nhũng trong chính phủ và doanh nghiệp đã vươn lên hàng đầu trong số các vấn đề quan trọng, vượt qua cả Chương trình chăm sóc sức khỏe toàn dân.
Nhiều nhân vật nổi bật của đảng Dân chủ, bao gồm cả các ứng viên tiềm năng cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2028, đã đồng loạt nhấn mạnh chủ đề chống tham nhũng. Hạ nghị sĩ Alexandria Ocasio-Cortez gần đây tuyên bố thành lập Nhóm Nghị sĩ Chấm dứt tham nhũng cùng một số nghị sĩ Dân chủ khác. Thống đốc bang California Gavin Newsom cho rằng ưu tiên hàng đầu của đảng Dân chủ khi giành lại quyền kiểm soát Quốc hội phải là ngay lập tức chấm dứt tham nhũng, lợi ích nhóm và trục lợi. Lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cũng viện dẫn các hoạt động tài chính của ông Trump để kêu gọi làm sạch tham nhũng.
Những tiền lệ trước đó, đặc biệt từ nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, cho thấy các trường hợp tham nhũng hoặc sai phạm đạo đức bị cáo buộc không ảnh hưởng đến quyết định của cử tri tại hòm phiếu. Tuy nhiên, đảng Dân chủ cho rằng đã có một sự thay đổi, được thúc đẩy bởi những cảm xúc tiêu cực đối với nền kinh tế. Lập luận cho rằng cử tri có nhiều khả năng nhắm mắt làm ngơ trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump vì họ nhìn chung tán thành cách ông xử lý nền kinh tế. Nhưng giờ đây, đương kim Tổng thống đang phải đối mặt với sự bất mãn rộng rãi về các kết quả điều hành kinh tế. Cựu Chánh văn phòng Nhà Trắng Rahm Emanuel, người đang cân nhắc tranh cử tổng thống của đảng Dân chủ, cho biết cử tri thực sự quan tâm đến các trường hợp tham nhũng bị cáo buộc.
Cơ hội cho đảng Cộng hòa phản công
Tuy nhiên, phía đảng Cộng hòa cho rằng họ cũng có lợi thế trong vấn đề này. Theo các chiến lược gia Cộng hòa, cử tri Mỹ ngày càng bất bình trước tình trạng lãng phí, gian lận và lạm dụng ngân sách nhà nước, và đây chính là trọng tâm hoạt động của lực lượng đặc nhiệm chống gian lận do Phó Tổng thống JD Vance đứng đầu.
Một chiến lược gia Cộng hòa nhận định không bên nào thực sự chiếm ưu thế tuyệt đối về chủ đề tham nhũng, bởi cử tri hiện có xu hướng nghi ngờ toàn bộ hệ thống chính trị nói chung. Ông cho rằng đây là điểm yếu chung của cả hai đảng. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance chủ trì cuộc họp bàn tròn về các sáng kiến chống gian lận với các tổng chưởng lý bang thuộc đảng Cộng hòa hôm 26/5.
Bang Minnesota hiện là tâm điểm của nhiều cuộc điều tra liên quan tới gian lận phúc lợi xã hội. Đảng Cộng hòa đang tận dụng các vụ việc này để nhấn mạnh thông điệp về trách nhiệm giải trình. Người phát ngôn của Ủy ban Thượng nghị sĩ Quốc gia đảng Cộng hòa khẳng định phe Cộng hòa đang đấu tranh để bảo vệ đồng tiền thuế mà người dân Mỹ vất vả kiếm được.
Dù vậy, một số nghị sĩ Cộng hòa cũng lên tiếng chỉ trích các hoạt động bị cho là thiếu minh bạch trong nội bộ chính quyền Trump. Thượng nghị sĩ Josh Hawley đã kêu gọi cấm toàn diện hoạt động giao dịch cổ phiếu đối với các thành viên Quốc hội, Tổng thống và Phó Tổng thống Mỹ.
Tại nhiều bang chiến địa như Pennsylvania hay Maine, các ứng viên của cả hai đảng đều tích cực khai thác chủ đề chống tham nhũng trong chiến dịch tranh cử. Thị trưởng thành phố Scranton Paige Cognetti, ứng viên Dân chủ tại Pennsylvania, tập trung công kích các giao dịch cổ phiếu của đối thủ Cộng hòa Rob Bresnahan. Trong khi đó, ứng viên Dân chủ Janelle Stelson coi tham nhũng ở Washington là một trong ba vấn đề lớn nhất mà cử tri quan tâm. Bà Stelson cũng phản bác quan điểm cho rằng mọi chính trị gia đều tham nhũng; nhấn mạnh rằng vẫn có những người làm chính trị nghiêm túc và có trách nhiệm. Tuy nhiên, bà thừa nhận cử tri Mỹ hiện thực sự rất bất bình trước tình trạng này.
