Ngày 19/5, các cử tri Cộng hòa tại khu vực bầu cử số 4 của bang Kentucky sẽ bỏ phiếu chọn đại diện đảng tranh cử, nơi Hạ nghị sĩ Thomas Massie đang nắm giữ. Kết quả cuộc bầu cử này được xem là thước đo quyền lực và sức ảnh hưởng của Tổng thống Donald Trump đối với Đảng Cộng hòa.
Người dám đương đầu với tổng thống
Hạ nghị sĩ Thomas Massie từ lâu đã trở thành cái gai trong mắt giới lãnh đạo đảng Cộng hòa suốt 8 nhiệm kỳ qua. Kể từ khi giành ghế lần đầu tiên 14 năm trước trong kỷ nguyên Đảng Trà, ông liên tục chống lại giới tinh hoa của cả hai đảng. Dù mối quan hệ với Tổng thống Trump thường xuyên dao động, ông Massie vẫn dễ dàng chiến thắng trong 6 cuộc đua tiếp theo, ngay cả khi phong trào MAGA trở thành lực lượng thúc đẩy chính trong nội bộ đảng. Ông chưa từng gặp thách thức đáng kể nào trước khi lọt vào tầm ngắm của ông Trump.
Ông Massie hiện là nghị sĩ Cộng hòa chỉ trích mạnh mẽ nhất Tổng thống Trump. Ông dẫn đầu chiến dịch đòi công bố hồ sơ Epstein, đồng thời cáo buộc ông Trump vi phạm cam kết tranh cử khi đưa nước Mỹ vào cuộc xung đột với Iran.
Những mục tiêu khác trong tầm ngắm
Ông Massie không phải là đối tượng duy nhất bị ông Trump nhắm tới. Trước đó, Thượng nghị sĩ Bill Cassidy - người từng bỏ phiếu ủng hộ luận tội ông Trump sau vụ bạo loạn tại Đồi Capitol năm 2021 - đã thất bại khi chỉ về đích thứ ba trong cuộc bầu cử sơ bộ tại bang Louisiana hôm 16/5. Thất bại của ông Cassidy cho thấy tuyên bố của ông Trump về cuộc bầu cử bị đánh cắp năm 2020 vẫn được nhiều cử tri Cộng hòa coi trọng. Dù vậy, ông Cassidy khẳng định không hối tiếc về lá phiếu kết tội Tổng thống Trump vì hành vi kích động bạo loạn ngày 6/1/2021, dù quyết định đó khiến ông mất ghế. "Khi tôi qua đời, nếu điều đó được đưa vào cáo phó, thì đó sẽ là một cáo phó tốt đẹp hơn", ông Cassidy nói. Ông Trump ngay lập tức đăng trên Truth Social: "Thật tốt khi thấy sự nghiệp chính trị của ông ta đã KẾT THÚC!"
Ngoài ông Cassidy, một nhóm 7 nghị sĩ tại bang Indiana cũng bị ông Trump trừng phạt do phản đối việc vẽ lại bản đồ bầu cử bang. 5 người trong số đó đã bị đánh bại trong kỳ bầu cử sơ bộ hồi đầu tháng 5. Giờ đây, ông Trump đang hướng đến mục tiêu mới: Hạ nghị sĩ bang Colorado Lauren Boebert, người đã lên tiếng ủng hộ ông Massie. "Dù trước đây tôi ủng hộ Boebert, nếu có người phù hợp, tôi sẽ rất vinh dự rút đi sự ủng hộ này và hậu thuẫn ứng viên thay thế tốt hơn", ông Trump viết trên mạng xã hội. Bà Boebert vẫn tự nhận mình là một MAGA và khẳng định chỉ ủng hộ ông Massie với tư cách bạn bè.
Ed Gallrein - Người được tổng thống chọn
Để lật đổ ông Massie, ông Trump hậu thuẫn đối thủ Ed Gallrein, một cựu đặc nhiệm hải quân Mỹ. Tuy nhiên, đối với cử tri, đây không phải ứng viên quá ấn tượng. "Tính cách của ông ấy như tảng đá vậy. Tôi không nghĩ ai đó sẽ bầu cho Ed Gallrein vì bản thân ông ấy - họ chỉ bầu cho Thomas (Massie)", ông Aaron Reed, Thượng nghị sĩ bang Kentucky, đánh giá. Tổng thống Trump từng mô tả ông Gallrein là người "mạnh mẽ như quỷ", sở hữu ngoại hình lẫn khí chất như bước ra từ các bộ phim điện ảnh chuẩn mực. "Ông ấy là một anh hùng Mỹ đích thực, một người yêu nước vĩ đại", ông Trump phát biểu khi đứng cạnh Gallrein trong chuyến thăm Kentucky đầu mùa xuân này.
Theo CNN, ông Gallrein (68 tuổi) chưa từng đảm nhận chức vụ công nào và từng thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ vào Thượng viện bang Kentucky năm 2024. Ông không phải là một diễn giả bẩm sinh hay một nhà hùng biện có sức hút bốc lửa. Tuy nhiên, khi các đồng minh của ông Trump ráo riết tìm kiếm ứng viên thách thức Massie, ông Gallrein đã lọt vào mắt xanh nhờ thâm niên phục vụ trong quân ngũ và uy tín tại Quận Shelby, phía đông Louisville.
Vào đêm trước cuộc bầu cử, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pete Hegseth đã xuất hiện để ca ngợi ông Gallrein và chỉ trích gay gắt thành tích nghị trường của ông Massie. Đây là sự kiện chính trị hiếm hoi có sự góp mặt của người đứng đầu Lầu Năm Góc. "Tổng thống Trump không cần thêm những người ở Washington cố gắng chứng tỏ quan điểm, đặc biệt là từ chính đảng của ông ấy", ông Hegseth nói, "Ông ấy cần những người giúp mình chiến thắng, bỏ phiếu cho ông ấy". Cùng tối hôm đó, Tổng thống Trump cũng tung đòn công kích khi gọi ông Massie là hạ nghị sĩ Cộng hòa tồi tệ nhất lịch sử đất nước.
Cuộc bầu cử sơ bộ đắt nhất lịch sử Mỹ
Theo CNN, đây đã trở thành cuộc bầu cử sơ bộ đắt đỏ nhất trong lịch sử nước Mỹ với hơn 30 triệu USD được chi ra chỉ riêng cho quảng cáo trên truyền hình, trong đó hơn một nửa số tiền nhằm đánh bại ông Massie. Kết quả cuộc đua này sẽ là chỉ dấu tối thượng về quyền lực của ông Trump đối với đảng Cộng hòa. Nếu lật đổ được ông Massie, ông Trump chứng minh đảng Cộng hòa vẫn nằm trọn trong tay mình. Ngược lại, ông Massie muốn chứng minh điều ngược lại.
"Các bạn có thể gửi thông điệp tới ông ấy: Ông ấy sẽ phải làm việc với tôi vì tôi sẽ không đi đâu", ông Massie tuyên bố trước những người ủng hộ vào tuần trước. "Đầm lầy đang săn đuổi tôi vì họ muốn sự phục tùng tuyệt đối". Mối bất hòa này đã chi phối toàn bộ chiến dịch, đẩy nhiều cử tri Cộng hòa vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa lòng kính trọng tổng thống và sự nể phục vị hạ nghị sĩ của mình. Ông Massie đánh giá tỷ lệ cử tri đi bầu sẽ quyết định kết quả: trong khi cử tri trẻ có xu hướng ủng hộ ông để hướng tới chính sách bớt can thiệp quân sự, các cử tri cao tuổi lại tin tưởng ông Trump hơn. "Đây sẽ là cuộc trưng cầu dân ý về tương lai của đảng", ông Massie nhận định.
Theo khảo sát của Quantus Insights hồi tuần trước, ông Gallrein dẫn trước với 48% tỷ lệ ủng hộ, ông Massie đạt 43%, và 8% cử tri chưa quyết định. "Nếu ông Trump không đứng về phía bạn trong cuộc bầu cử sơ bộ, nhiều khả năng đó sẽ là một ngày không vui vẻ với bạn", ông Scott Jennings, chiến lược gia Cộng hòa, nhận xét trên New York Times. "Trong nội bộ đảng Cộng hòa, lời nói của Donald Trump là điều quan trọng nhất".
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá cách tiếp cận của ông Trump mang lại nhiều rủi ro. Đảng Cộng hòa đang vấp phải thách thức lớn từ cử tri do chi phí sinh hoạt tăng cao và cuộc xung đột tại Iran. "Cần nhắc lại rằng dù tỷ lệ ủng hộ chung ở mức thấp, ông Trump vẫn có cơ sở rất vững chắc trong đảng Cộng hòa", ông Jon Fleischman, chiến lược gia của đảng này tại California, nhận xét. Giờ đây, các đảng viên Cộng hòa cảm thấy có rất ít dư địa để phản đối các chính sách từ Nhà Trắng.
Dù vậy, giới phân tích cũng chỉ ra ông Trump chủ yếu chỉ can thiệp vào các bang ngả hẳn về phe Cộng hòa. Dường như ông chủ Nhà Trắng lo ngại các ứng viên trung thành nhưng cực đoan có thể phản tác dụng khi không được lòng nhóm cử tri trung dung - những người quyết định kết quả bầu cử tổng thể. Hồi tháng 2, ông Trump từng rút ủng hộ đối với Hạ nghị sĩ Jeff Hurd (bang Colorado) khi chính trị gia này phản đối chính sách thuế của Nhà Trắng. Tuy nhiên, do ứng viên thay thế được ông Trump chọn có nguy cơ khiến đảng Cộng hòa mất ghế vào tay phe Dân chủ, ông đã buộc phải đảo ngược quyết định sau đó.
