Bầu cử Quốc hội khóa XVI diễn ra sớm 2 tháng, quy định chi tiết về nơi bỏ phiếu và thể lệ bỏ phiếu
Kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 sẽ được tổ chức vào Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026. Thời điểm này sớm hơn khoảng 2 tháng so với các khóa bầu cử trước đây, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác chuẩn bị và vận hành. Công bố kết quả bầu cử chính thức sẽ được thực hiện chậm nhất vào ngày 25 tháng 3 năm 2026, đảm bảo tính minh bạch và kịp thời.
Quy định về nơi bỏ phiếu cho cử tri di cư và người di dân tự do
Theo quy định tại Điều 10 Thông tư số 21 năm 2025 của Bộ Nội vụ, việc xác định nơi bỏ phiếu cho cử tri phụ thuộc vào tình trạng cư trú và khai báo. Cụ thể, nếu công dân đã đăng ký thường trú tại một địa phương nhưng đi làm ăn, sinh sống ở nơi khác hoặc ở nước ngoài, và đã hoàn thành thủ tục thay đổi thông tin nơi cư trú hoặc khai báo tạm vắng, thì họ được coi là không thường trú tại địa phương đó. Trong trường hợp này, Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã tại nơi đăng ký thường trú sẽ không ghi tên công dân vào danh sách cử tri.
Ngược lại, nếu công dân vắng mặt dài ngày mà không khai báo tạm vắng, UBND cấp xã vẫn ghi tên họ vào danh sách cử tri. Đối với cử tri trở về nơi thường trú trong khoảng thời gian từ sau khi danh sách cử tri được niêm yết đến trước khi bỏ phiếu 24 giờ, họ có thể đến UBND cấp xã để đề nghị bổ sung tên và nhận thẻ cử tri.
Trường hợp cử tri hoặc người thân thông báo nguyện vọng không tham gia bỏ phiếu ở nơi thường trú bằng văn bản hoặc điện thoại đến trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, hoặc cán bộ phụ trách, thì UBND xã sẽ không ghi tên cử tri đó vào danh sách.
Người di dân tự do và quyền bầu cử
Đối với người di dân tự do là công dân Việt Nam sinh sống trên địa bàn nhưng chưa hoàn thành thủ tục đăng ký thường trú hoặc tạm trú, UBND cấp xã có trách nhiệm thông tin về cách thức thực hiện quyền bầu cử. Họ có thể quyết định bỏ phiếu tại nơi đăng ký thường trú hoặc tạm trú. Nếu có nguyện vọng bầu cử tại nơi đang sinh sống, địa phương sẽ tạo điều kiện ghi tên vào danh sách cử tri của khu vực bỏ phiếu tương ứng, cho phép họ thực hiện quyền bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh.
Tuy nhiên, nếu người di dân tự do không có giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam theo Luật Quốc tịch, họ sẽ không được ghi tên vào danh sách cử tri, đảm bảo tính pháp lý và trật tự của cuộc bầu cử.
Thể lệ bỏ phiếu và thời gian bầu cử
Theo Khoản 2 Điều 6 Thông tư số 21 năm 2025, thể lệ bầu cử được biên soạn bởi ủy ban bầu cử cấp tỉnh để niêm yết tại các phòng bỏ phiếu. Thời gian bỏ phiếu chính thức bắt đầu từ 7 giờ sáng và kết thúc lúc 7 giờ tối cùng ngày. Tùy theo tình hình địa phương, tổ bầu cử có thể quyết định bắt đầu sớm hơn nhưng không trước 5 giờ sáng, hoặc kết thúc muộn hơn nhưng không quá 9 giờ tối, nhằm tạo sự linh hoạt và thuận tiện cho cử tri.
Khi đi bầu cử, cử tri phải xuất trình thẻ cử tri và tự mình thực hiện việc bỏ phiếu. Mỗi cử tri có quyền bỏ một phiếu bầu đại biểu Quốc hội và một phiếu bầu đại biểu HĐND cho mỗi cấp HĐND mà họ được tham gia. Trường hợp cử tri không thể tự viết phiếu, họ có thể nhờ người khác viết hộ nhưng phải tự bỏ phiếu, với điều kiện đảm bảo bí mật phiếu bầu. Người khuyết tật không thể tự bỏ phiếu có thể nhờ người khác hỗ trợ.
Cử tri cần lưu ý: không được nhờ người khác bầu cử thay, không ghi thêm tên ngoài danh sách ứng cử, và không để số người được bầu vượt quá số lượng đại biểu quy định. Nếu viết hỏng phiếu, cử tri có quyền đổi phiếu khác. Sau khi bỏ phiếu, tổ bầu cử sẽ đóng dấu "Đã bỏ phiếu" vào thẻ cử tri, và thẻ này chỉ có giá trị cho một lần bỏ phiếu duy nhất.
Tiêu chí xác định phiếu bầu không hợp lệ
Phiếu bầu sẽ bị coi là không hợp lệ trong các trường hợp sau:
- Phiếu không theo mẫu quy định do tổ bầu cử phát ra.
- Phiếu không có dấu của tổ bầu cử.
- Phiếu để số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được ấn định cho đơn vị bầu cử.
- Phiếu gạch xóa hết tên những người ứng cử.
- Phiếu ghi thêm tên người ngoài danh sách ứng cử hoặc có nội dung khác không theo quy định.
Những quy định này nhằm đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình bầu cử, đồng thời giúp cử tri nắm rõ các nguyên tắc để thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình một cách hiệu quả.
