Đại biểu Quốc hội đề xuất tăng mạnh lương cơ sở vượt mức dự kiến
Sáng ngày 21 tháng 4, trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về nhiều vấn đề quan trọng. Các nội dung bao gồm đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025, tình hình thực hiện kế hoạch những tháng đầu năm 2026, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030, cùng công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Quan điểm mạnh mẽ về cải cách tiền lương
Đặc biệt quan tâm đến vấn đề cải cách tiền lương, Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) đã trình bày những phân tích sâu sắc. Ông nhấn mạnh rằng việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật thuần túy, mà còn là yếu tố then chốt quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trên toàn quốc.
Theo đại biểu Thạch Phước Bình, trong những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi liên tục nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng, rồi 2,34 triệu đồng mỗi tháng. Dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra rằng vấn đề hiện nay không còn là có tăng hay không, mà là tăng ở mức độ nào để vừa đảm bảo đời sống người lao động, vừa phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực công.
Mức tăng 2,53 triệu đồng: Hợp lý nhưng chưa đủ
Đánh giá của đại biểu cho thấy, mức 2,53 triệu đồng mỗi tháng từ giữa năm 2026 là một bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật, nhưng chưa đủ mạnh để có thể khẳng định đã bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm việc trong khu vực công. Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 (3,63%) và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý I năm 2026 là 3,51%.
Về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương từ ngân sách có thêm một phần thu nhập được cải thiện. Đồng thời, mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp (khoảng 7,2%). Song, theo phân tích của đại biểu, mức tăng này vẫn chưa đủ để người lao động khu vực công có thể sống được bằng lương, đặc biệt là đối với các nhóm đối tượng nhạy cảm như người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc tại các đô thị lớn với chi phí sinh hoạt cao.
Khoảng cách thu nhập và chi phí thực tế
Đại biểu Thạch Phước Bình đưa ra ví dụ cụ thể: một công chức mới vào nghề với hệ số lương 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng mỗi tháng (trước khi trừ các khoản bảo hiểm), trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại các đô thị phổ biến dao động từ 6 đến 7 triệu đồng mỗi tháng. Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản, tạo ra áp lực tài chính lớn.
"Hệ quả là người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống. Do đó, mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống", ông Bình nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, áp lực chi tiêu cũng không hề nhỏ. Ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu đã tăng nhanh hơn chỉ số CPI chung. Ông chỉ ra các khoản như nhà ở, điện, nước, vật liệu xây dựng tăng; thuốc men và dịch vụ y tế cũng tăng, đây là các khoản chi "khó né" của hộ gia đình công chức, viên chức.
"Vì vậy dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là 'đỡ hơn trước' chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế", đại biểu phân tích thêm.
Đề xuất tăng lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng mỗi tháng
Từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, đại biểu Thạch Phước Bình mạnh dạn đề xuất mức tăng lương cơ sở lên 2,65 đến 2,7 triệu đồng mỗi tháng. Theo ông, đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp, giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
Đặc biệt trong bối cảnh giá cả các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để người lao động cảm nhận được sự cải thiện là hết sức cần thiết và cấp bách.
Cân đối ngân sách và tính khả thi
Về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 đến 2,7 triệu đồng mỗi tháng có ưu điểm là không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước. Điều này có thể thực hiện được nếu đi kèm với các biện pháp đồng bộ như tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng tinh tế giữa khả năng chi trả của ngân sách và yêu cầu cải thiện đời sống thực tế cho người lao động.
Do đó, theo đại biểu, mức tăng 2,65 đến 2,7 triệu đồng mỗi tháng là phương án tối ưu, để vừa đảm bảo tính khả thi về tài chính, vừa tạo được bước cải thiện thực chất, có ý nghĩa. Đồng thời, mở đường cho các bước cải cách sâu hơn, toàn diện hơn trong thời gian tới.
Bối cảnh hiện tại và dự thảo nghị định
Hiện nay, Bộ Nội vụ đang tích cực xây dựng dự thảo Nghị định quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang. Dự thảo Nghị định đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý rộng rãi; quy định mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 1 tháng 7 năm 2026 là 2,53 triệu đồng mỗi tháng, tăng 190.000 đồng so với mức hiện hành.
Tuy nhiên, với những đề xuất và phân tích chi tiết từ đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình, vấn đề cải cách tiền lương tiếp tục nhận được sự quan tâm đặc biệt, hứa hẹn những thảo luận sôi nổi và quyết định quan trọng trong thời gian tới.
