Việt Nam đầu tư 2.000 tỷ đồng cho công nghệ xạ trị proton tiên tiến
Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư vào trang thiết bị y tế hiện đại nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân. Một bước tiến quan trọng gần đây là việc đưa về nước hệ thống xạ trị proton thế hệ mới – công nghệ điều trị ung thư tiên tiến hàng đầu hiện nay.
Hợp đồng lịch sử tại Washington, DC
Ngày 18/2 tại Washington, DC (Mỹ), trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm và đại diện Bộ Thương mại Mỹ, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh đã ký kết hợp đồng với Tập đoàn công nghệ thiết bị y tế Mevion Medical Systems. Hợp đồng này bao gồm việc mua và chuyển giao công nghệ vận hành hệ thống điều trị ung thư proton Mevion S250-FIT thế hệ mới nhất. Giá trị hợp đồng được công bố ở mức gần 2.000 tỷ đồng, đánh dấu một khoản đầu tư lớn trong lĩnh vực y tế.
Với thỏa thuận này, Việt Nam trở thành quốc gia thứ hai ngoài Mỹ có thể tiếp cận và triển khai công nghệ xạ trị proton tiên tiến. Đáng chú ý, tại châu Á, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh là đơn vị đầu tiên ký hợp đồng mua thành công hệ thống "siêu máy" này.
Công nghệ vượt trội trong điều trị ung thư
Hệ thống Mevion S250-FIT là phiên bản mới nhất của dòng máy xạ trị proton do Mevion phát triển. Nó được thiết kế để tối ưu hóa phương pháp xạ trị proton – liệu pháp có hiệu quả cao và độ an toàn vượt trội so với xạ trị truyền thống. Công nghệ này cho phép tập trung liều bức xạ chính xác vào khối u và giảm thiểu ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.
Phiên bản công nghệ này đã được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép sử dụng vào tháng 10/2025. Bệnh viện Stanford (Mỹ) là đơn vị đầu tiên đặt mua để triển khai trong điều trị. Với sự tinh vi của công nghệ, số lượng hệ thống máy cung cấp cho thị trường là rất khan hiếm.
Ý nghĩa của hợp tác Việt Nam – Mỹ
Việc ký kết hợp đồng giữa Bệnh viện Tâm Anh và Mevion được xem là bước tiến quan trọng, giúp Việt Nam tiếp cận phiên bản công nghệ tiên tiến nhất với phần mềm và tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương các trung tâm điều trị ung thư hàng đầu thế giới. Tại lễ ký kết, đại diện các bên nhấn mạnh ý nghĩa của sự hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ trong lĩnh vực khoa học – công nghệ, đặc biệt là các công nghệ y tế tiên tiến.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe trong nước, việc tiếp cận các thiết bị điều trị hiện đại còn mở ra tiềm năng phát triển du lịch y tế trong tương lai. Hệ thống này tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), mở ra cơ hội để người bệnh tiếp cận phương pháp xạ trị tiên tiến ngay trong nước với tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời bảo đảm mức độ an toàn cao và giúp tiết kiệm chi phí so với việc phải ra nước ngoài điều trị.
Chi tiết về hệ thống "siêu máy" khan hiếm
Hệ thống proton therapy như Mevion S250-FIT không chỉ có giá trị lớn mà còn sở hữu độ phức tạp cao về công nghệ. Nhiều thành phần của nó là kết quả của hàng chục năm nghiên cứu trong lĩnh vực vật lý hạt và y học bức xạ.
- Máy gia tốc proton: Thành phần quan trọng nhất là máy gia tốc proton dạng cyclotron, sử dụng nam châm siêu mạnh để điều khiển quỹ đạo của hạt proton. Dòng Mevion S250 có máy gia tốc proton nhỏ gọn hơn, nặng khoảng 15–22 tấn, cho phép gắn trực tiếp lên hệ thống quay quanh bệnh nhân.
- Nam châm điều khiển: Hệ thống sử dụng nhiều nam châm điện công suất lớn để dẫn và điều chỉnh chùm proton chính xác đến từng milimet. Mỗi nam châm có thể có giá hàng trăm nghìn USD, đòi hỏi độ ổn định cực cao.
- Hệ thống quay khổng lồ: Gantry – bộ khung quay khổng lồ giúp chùm proton chiếu vào khối u từ nhiều góc khác nhau. Ở các hệ thống truyền thống, gantry có thể nặng tới 100–200 tấn, tương đương trọng lượng của một chiếc máy bay phản lực nhỏ.
Mevion S250-FIT sử dụng máy gia tốc proton tự che chắn nhỏ nhất thế giới, cho phép trở thành hệ thống xạ trị proton hoàn chỉnh đầu tiên và duy nhất có thể lắp đặt trong phòng xạ trị LINAC hiện có.
Lịch sử phát triển và tầm quan trọng
Xạ trị proton không phải là công nghệ mới, nhưng phải mất hơn nửa thế kỷ nghiên cứu để biến nó thành hệ thống điều trị lâm sàng hiệu quả. Ban đầu, proton therapy chỉ tồn tại trong các phòng thí nghiệm vật lý hạt vào những năm 1950–1960. Chỉ trong khoảng 20 năm trở lại đây, các hệ thống proton therapy mới bắt đầu được triển khai rộng rãi trên thế giới.
Chi phí cực lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và thời gian lắp đặt kéo dài khiến proton therapy trở thành một trong những công nghệ y tế hiếm nhất. Hiện có hơn 100 trung tâm xạ trị proton đang hoạt động trên toàn thế giới, trong khi hơn 8.000 cơ sở xạ trị truyền thống sử dụng tia X đang vận hành.
Việc một bệnh viện tại Việt Nam đặt mua hệ thống Mevion S250-FIT được xem là bước tiến đáng chú ý, giúp người bệnh trong nước tiếp cận công nghệ điều trị ung thư tiên tiến mà trước đây thường chỉ có ở các trung tâm y khoa lớn tại Mỹ, châu Âu hoặc Nhật Bản. Với sự hiện diện của hệ thống xạ trị proton thế hệ mới, hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh cũng chính thức tham gia mạng lưới điều trị ung thư công nghệ cao của Mevion trên toàn cầu.
