Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc bệnh do virus Nipah, Bộ Y tế tăng cường giám sát
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương vừa ký báo cáo cập nhật tình hình dịch bệnh do virus Nipah và các bệnh truyền nhiễm khác, gửi đến Văn phòng Trung ương Đảng. Báo cáo khẳng định: "Hiện nay, nước ta chưa ghi nhận trường hợp mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh do virus Nipah". Đây là thông tin quan trọng trong bối cảnh dịch bệnh này đang được theo dõi sát sao trên toàn cầu.
Biện pháp giám sát và phòng chống dịch
Bộ Y tế đã ban hành các công văn và quyết định nhằm tăng cường giám sát, phòng chống dịch bệnh do virus Nipah. Trong hai tuần đầu của tháng 2/2026, Bộ đã tổ chức các đoàn công tác kiểm tra, giám sát tại nhiều cửa khẩu quốc tế, bao gồm:
- Cảng hàng không quốc tế Nội Bài (Hà Nội)
- Cửa khẩu Hữu Nghị (Lạng Sơn)
- Cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh)
- Cửa khẩu Bờ Y (Quảng Ngãi)
- Cửa khẩu Lệ Thanh (Gia Lai)
- Cửa khẩu Đăk Pơ và Bu Prăng (Lâm Đồng)
Bộ Y tế cũng vừa ban hành Quyết định về hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng chống bệnh do virus Nipah ở người trên phạm vi toàn quốc. Hướng dẫn này được xây dựng nhằm chủ động phát hiện sớm, xử lý kịp thời và hạn chế nguy cơ lây lan trong trường hợp virus xuất hiện tại Việt Nam.
Phân loại trường hợp bệnh và định nghĩa ổ dịch
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, trường hợp bệnh nghi ngờ là người có ít nhất một trong các nhóm triệu chứng sau: sốt cấp tính và hội chứng viêm não cấp tính; sốt cấp tính kèm đau đầu; sốt cấp tính kèm ho hoặc khó thở. Đồng thời, trong vòng 14 ngày trước khi khởi phát, người đó phải có một trong các yếu tố dịch tễ như đi đến, ở, về từ nơi có ổ dịch do NiV chưa chấm dứt theo thông tin của WHO hoặc Bộ Y tế quốc gia có dịch; tiếp xúc trực tiếp với trường hợp bệnh xác định do NiV; hoặc tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm NiV.
Trường hợp bệnh xác định là người có kết quả xét nghiệm dương tính với NiV bằng phương pháp Real-time RT-PCR, giải trình tự gen, hoặc phân lập được virus từ các bệnh phẩm như dịch tiết đường hô hấp, nước tiểu, dịch não tủy, máu hoặc mô. Người tiếp xúc gần bao gồm những người tiếp xúc trực tiếp với ca bệnh xác định, tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể, hoặc tiếp xúc với động vật nhiễm virus Nipah.
Ổ dịch được xác định khi một nơi (thôn, tổ dân phố hoặc tương đương) ghi nhận từ 1 trường hợp bệnh xác định trở lên. Ổ dịch chấm dứt khi trong thời gian 28 ngày kể từ ngày khởi phát ca bệnh gần nhất không ghi nhận ca mắc mới.
Nội dung giám sát chi tiết
Giám sát được thực hiện tại ba cấp độ chính:
- Giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Phát hiện các trường hợp nghi ngờ và người tiếp xúc gần, tiến hành điều tra thông tin và lấy mẫu xét nghiệm.
- Giám sát tại cửa khẩu: Phát hiện người nhập cảnh có triệu chứng nghi ngờ thông qua đo thân nhiệt, quan sát và điều tra yếu tố dịch tễ.
- Giám sát trong cộng đồng: Khi có dấu hiệu cảnh báo từ cộng đồng, ngành Y tế phối hợp với Nông nghiệp và Môi trường, chính quyền địa phương tiến hành giám sát dựa vào sự kiện.
Ngoài ra, giám sát ổ dịch trên động vật cũng được thực hiện, tập trung vào dơi và các vật chủ trung gian theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Các biện pháp phòng bệnh do virus Nipah
Bộ Y tế đưa ra nhiều khuyến cáo phòng bệnh, bao gồm:
- Rửa tay với xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi giết mổ hoặc tiếp xúc với động vật.
- Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc, nghi ngờ mắc, trường hợp tử vong do NiV và động vật có khả năng lây truyền cao, đặc biệt là dơi ăn quả.
- Thực hiện vệ sinh an toàn thực phẩm: ăn chín, uống chín, rửa sạch và gọt vỏ trái cây trước khi ăn, không ăn trái cây có dấu hiệu bị dơi hoặc chim cắn.
- Người tham gia giết mổ động vật cần sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân đầy đủ và thực hiện tốt vệ sinh trong chăn nuôi.
- Khi đến khu vực có dịch, tuân thủ biện pháp phòng chống của địa phương; khi về nước, theo dõi sức khỏe trong 28 ngày.
- Khi có triệu chứng như sốt cấp tính, viêm não cấp, ho, khó thở, cần hạn chế tiếp xúc và đến cơ sở y tế ngay.
Thông tin về bệnh do virus Nipah
Theo tài liệu hướng dẫn của Bộ Y tế, bệnh do virus Nipah được phát hiện lần đầu năm 1998 tại Malaysia, sau đó ghi nhận các đợt bùng phát lẻ tẻ nhưng thường xuyên tại Bangladesh, Ấn Độ, Singapore và Philippines. Bệnh có biểu hiện nặng thường là viêm não và viêm phổi nặng, với tỷ lệ tử vong từ 40% đến 75% hoặc để lại di chứng nặng nề. Tại Việt Nam, bệnh này được xếp vào nhóm A các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
