Theo Viện Dinh dưỡng, các vi chất dinh dưỡng như vitamin A, i ốt, sắt, canxi, kẽm và vitamin D đóng vai trò then chốt trong việc tăng cường chiều cao và miễn dịch cho trẻ bị suy dinh dưỡng thấp còi. Những chất này giúp trẻ phát triển chiều cao tối ưu, bắt kịp đà tăng trưởng và phòng chống bệnh tật hiệu quả.
Thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng là nguyên nhân chính khiến trẻ thấp còi, không đạt được chiều cao tối đa khi trưởng thành. Tại Việt Nam, tỷ lệ thấp còi ở trẻ dưới 5 tuổi đã giảm xuống còn 19,6% vào năm 2020, nhưng nếu không can thiệp sớm và hiệu quả, trẻ vẫn khó đạt chiều cao tối ưu.
Thực trạng thiếu vi chất dinh dưỡng tại Việt Nam
Các điều tra cho thấy tỷ lệ thiếu máu ở trẻ 6-59 tháng tuổi là hơn 18%; ở phụ nữ có thai là 25,4% và phụ nữ tuổi sinh đẻ là 16,2%. Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ 6-59 tháng tuổi là 8,9%, trong khi 16,7% bà mẹ cho con bú có vitamin A trong sữa mẹ thấp. Đáng chú ý, 63% phụ nữ có thai và 53% trẻ 6-59 tháng tuổi có kẽm huyết thanh thấp.
Ở nhóm trẻ từ 4-11,9 tuổi, hơn 31% thiếu vitamin D. Ngoài ra, chỉ hơn 21% hộ gia đình sử dụng muối i ốt đạt chuẩn, cho thấy cần đẩy mạnh các giải pháp phòng chống thiếu i ốt trong cộng đồng.
Bổ sung vitamin A và thực phẩm giàu vi chất
PGS-TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhấn mạnh: “Vitamin A có vai trò quan trọng với tăng trưởng, thị giác và tăng cường miễn dịch của trẻ. Chiến dịch bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ em do Bộ Y tế và các địa phương tổ chức hằng năm là giải pháp can thiệp quan trọng, góp phần bảo vệ thị lực, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ phát triển toàn diện.”
Năm 2026, chiến dịch bổ sung vitamin A được triển khai cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 60 tháng tuổi tại 23 tỉnh, thành; và cho trẻ từ 6 tháng đến dưới 36 tháng tuổi tại 18 tỉnh, thành theo hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng. Đối tượng ưu tiên bao gồm người mắc bệnh sởi, trẻ suy dinh dưỡng cấp tính nặng, viêm đường hô hấp cấp hoặc tiêu chảy kéo dài. Chiến dịch diễn ra hai đợt mỗi năm: đợt 1 vào tháng 6-7 và đợt 2 vào tháng 12.
Viện Dinh dưỡng khuyến cáo các gia đình cho trẻ trong độ tuổi đi uống vitamin A mỗi năm 2 lần theo hướng dẫn của trạm y tế; duy trì chế độ ăn đa dạng, hợp lý, sử dụng thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng và thực hiện chăm sóc dinh dưỡng đúng cách. Đây là những giải pháp góp phần nâng cao sức khỏe, tầm vóc và trí tuệ của trẻ em, đồng thời cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân Việt Nam.
Phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng cho mọi lứa tuổi
Đối với trẻ em và phụ nữ
Ăn đủ, đa dạng và phối hợp các nhóm thực phẩm; tăng cường rau, củ, quả và thực phẩm giàu vi chất. Cho trẻ bú sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh; nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục bú mẹ đến 24 tháng hoặc lâu hơn, kết hợp ăn bổ sung hợp lý. Phụ nữ tuổi sinh đẻ và phụ nữ có thai cần uống đầy đủ viên sắt, axit folic hoặc viên đa vi chất theo hướng dẫn của cán bộ y tế.
Đối với người cao tuổi
Duy trì chế độ ăn và hoạt động thể lực hợp lý; ưu tiên thực phẩm giàu đạm chất lượng cao như thịt, cá, trứng, sữa, đậu đỗ và các thực phẩm giàu vi chất dinh dưỡng như canxi, vitamin D, vitamin B12 giúp tăng cường sức khỏe, ngừa loãng xương. Tắm nắng đúng cách hằng ngày, tăng cường hoạt động thể lực và duy trì lối sống năng động để xương khỏe mạnh.
