Đuối nước trẻ em: Thảm kịch 1.800 sinh mạng mỗi năm và nỗ lực quốc gia
Theo số liệu từ Bộ Y tế, mỗi năm, đuối nước là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em dưới 16 tuổi tại Việt Nam, cướp đi mạng sống của khoảng 1.800 em nhỏ. Thiệt hại kinh tế do thảm kịch này gây ra cũng ở mức báo động, ước tính lên tới 617 triệu USD hàng năm, bao gồm các chi phí y tế trực tiếp và những tác động xã hội lâu dài.
Chương trình phòng chống đuối nước: Đầu tư dài hạn cho tương lai trẻ em
Phát biểu tại một hội nghị gần đây, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trí Thức nhấn mạnh: “Phòng, chống đuối nước trẻ em không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội nhằm bảo đảm quyền sống, quyền được phát triển an toàn của mọi trẻ em Việt Nam.” Ông cho biết, các can thiệp dựa trên bằng chứng khoa học, đặc biệt là dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước, đã cho thấy hiệu quả rõ rệt và cần được duy trì, mở rộng bền vững.
Hiện nay, Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và đối tác quốc tế để từng bước đưa dạy bơi an toàn trở thành hoạt động thường xuyên trong trường học và cộng đồng. Thứ trưởng Nguyễn Trí Thức chia sẻ: “Việc huy động mạnh mẽ nguồn lực từ địa phương cùng sự đồng hành của các tổ chức quốc tế đã giúp Việt Nam chuyển đổi thành công từ mô hình dự án sang chương trình quốc gia bền vững.”
Kết quả ấn tượng từ chương trình phòng chống đuối nước
Trong những năm qua, Chương trình phòng, chống đuối nước trẻ em tại Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận:
- Giảm 16% tỷ suất tử vong do đuối nước tại các địa phương triển khai.
- Từ năm 2018 đến tháng 3 năm 2026, hơn 400.000 trẻ em đã được học bơi an toàn, trong đó hơn 75.000 trẻ được hỗ trợ trực tiếp từ Quỹ từ thiện Bloomberg và hơn 334.000 trẻ được hỗ trợ từ nguồn vốn đối ứng của chính quyền địa phương.
- Hơn 52.000 trẻ được tham dự các lớp dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước.
Chương trình này, được khởi động năm 2018 bởi Chính phủ Việt Nam và Quỹ từ thiện Bloomberg, là chương trình dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam. Nó đã mở rộng từ 8 tỉnh ban đầu lên 17 tỉnh trên cả nước, với sự hỗ trợ từ các tổ chức như Campaign for Tobacco-Free Kids (CTFK) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Những con số biết nói và mô hình điển hình
Chương trình đã đạt được nhiều thành tựu cụ thể:
- Đào tạo hơn 1.500 huấn luyện viên bơi được cấp chứng nhận.
- Tập huấn 2.250 cán bộ cộng đồng về kỹ năng an toàn trong môi trường nước.
- Lắp đặt 14 bể bơi di động mới tại vùng khó khăn và huy động hơn 150 bể bơi địa phương phục vụ dạy bơi.
Trong số hơn 72.000 trẻ em tham gia các lớp bơi an toàn, 93,7% đã đạt chuẩn biết bơi an toàn, với khả năng bơi tối thiểu 25 mét và nổi ít nhất 90 giây. Tỷ lệ trẻ em biết bơi tại các tỉnh can thiệp đã tăng gấp ba lần từ 14,7% lên 46,4%.
Kinh nghiệm Việt Nam: Bài học cho các nước thu nhập thấp và trung bình
Với khoảng 300.000 ca tử vong do đuối nước mỗi năm trên toàn cầu, hơn 90% xảy ra tại các nước có thu nhập thấp và trung bình, kinh nghiệm của Việt Nam đang trở thành một mô hình tham khảo quan trọng. Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam, cho biết: “Mỗi ca tử vong do đuối nước là một mất mát không thể chấp nhận. Việt Nam đã thành công trong việc áp dụng các can thiệp phù hợp với bối cảnh trong nước.”
Bà Yolonda Richardson, Chủ tịch và Giám đốc Điều hành của tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids, khẳng định: “Mỗi đồng vốn đầu tư cho việc dạy bơi đem lại lợi ích gấp 20 lần. Chỉ với 30 đô-la, chúng ta có thể trao cho một đứa trẻ kỹ năng để tự cứu mình.” Bà nhấn mạnh rằng, với hiệu quả đã được chứng minh và cơ chế tài chính bền vững, Việt Nam đang từng bước tiến tới mục tiêu không còn trẻ em tử vong do đuối nước.
Hướng tới tương lai: Lồng ghép vào hệ thống quốc gia
Hiện nay, Chương trình đã chuyển đổi thành công từ dự án thí điểm sang chương trình ưu tiên về sức khỏe cộng đồng cấp quốc gia. Nội dung dạy bơi an toàn được lồng ghép trong các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Phòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2021-2030 và Chương trình Tăng cường giáo dục kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh giai đoạn 2025-2035.
Thứ trưởng Nguyễn Trí Thức kết luận: “Bộ Y tế tin sẽ hợp tác chặt chẽ các tổ chức quốc tế, cùng với sự tham gia tích cực của các địa phương và cộng đồng, Việt Nam hoàn toàn có thể giảm mạnh tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em trong những năm tới.” Đây là cam kết mạnh mẽ nhằm bảo vệ an toàn cho thế hệ tương lai của đất nước.
