Theo Thông tư mới của Bộ Y tế, trạm y tế cấp xã sẽ không chỉ là nơi khám chữa bệnh ban đầu mà được thiết kế như trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng, tích hợp nhiều chức năng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
Yêu cầu thiết kế linh hoạt và thích ứng
Thông tư hướng dẫn thiết kế Trạm Y tế xã, phường, đặc khu quy định việc xây dựng, cải tạo và nâng cấp trạm y tế cấp xã phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, đồng thời đáp ứng điều kiện thực tế của từng địa phương. Việc thiết kế được xem xét trên cơ sở nhiều yếu tố như quy mô dân số, điều kiện địa lý, tự nhiên, kinh tế - xã hội, khả năng đầu tư, mạng lưới cơ sở y tế hiện có cũng như yêu cầu tổ chức lại cơ sở hạ tầng y tế sau sắp xếp đơn vị hành chính.
Công trình phải có khả năng mở rộng, linh hoạt và thích ứng trong quá trình sử dụng, cho phép bổ sung quy mô hoạt động chuyên môn hoặc đáp ứng các tình huống khẩn cấp về y tế khi cần thiết.
Năm nhóm khu chức năng chính
Thông tư bổ sung nhiều yêu cầu về tổ chức không gian và khu chức năng, hướng tới đáp ứng đồng thời các hoạt động khám chữa bệnh, phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe và hoạt động cộng đồng. Theo đó, trạm y tế được thiết kế với 5 nhóm khu chức năng gồm: khu hành chính, tài chính, nhân sự; khu dân số, bà mẹ và trẻ em, bảo trợ xã hội; khu phòng bệnh, an toàn thực phẩm; khu khám bệnh, chữa bệnh; và khu hậu cần kỹ thuật, phụ trợ.
Các khu chức năng có thể được bố trí độc lập hoặc tích hợp tùy điều kiện thực tế, nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu chuyên môn, quy trình hoạt động, an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn và hiệu quả sử dụng công trình.
Khuyến khích không gian đa năng
Thông tư khuyến khích tổ hợp các chức năng có tính chất tương đồng hoặc không sử dụng thường xuyên trong cùng một khu vực nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, đồng thời áp dụng giải pháp thiết kế không gian đa năng, không gian linh hoạt để thuận lợi cho việc cải tạo, mở rộng hoặc chuyển đổi công năng trong tương lai.
Đáng chú ý, khu vực sảnh đón tiếp được định hướng trở thành không gian đa năng, vừa phục vụ tiếp đón và chờ khám, vừa có thể tổ chức truyền thông giáo dục sức khỏe, tiêm chủng, cấp phát thuốc và các hoạt động y tế cộng đồng. Ngoài ra, Thông tư cũng hướng dẫn bố trí các không gian phục vụ hoạt động tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản tùy theo mô hình tổ chức, phạm vi hoạt động chuyên môn và điều kiện thực tế của từng trạm.
Mô hình phù hợp từng địa phương
Thông tư quy định mô hình trạm y tế cấp xã phải được lựa chọn phù hợp với quy mô dân số, phạm vi phục vụ, đặc điểm địa hình, điều kiện giao thông, khả năng bố trí nhân lực và yêu cầu tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Theo đó, trạm y tế có thể được xây dựng theo mô hình một cơ sở tập trung hoặc gồm một trạm chính cùng một hoặc nhiều điểm y tế trực thuộc, bảo đảm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại từng địa phương.
Về vị trí xây dựng, Thông tư ưu tiên bố trí trạm y tế gần các trục giao thông chính hoặc khu vực trung tâm, thuận lợi cho người dân tiếp cận dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện cho xe cấp cứu và các phương tiện phục vụ hoạt động chuyên môn.
Thích ứng với biến đổi khí hậu và thiên tai
Đối với những khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai, công trình phải bảo đảm khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, ưu tiên các giải pháp chống nóng, chống bão, chống ngập và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Riêng khu vực có nguy cơ ngập lụt, Thông tư khuyến khích áp dụng các giải pháp nâng cốt nền, xây dựng công trình từ hai tầng trở lên và bố trí khu vệ sinh ở tầng trên nhằm bảo đảm hoạt động khi xảy ra thiên tai.
Bên cạnh đó, việc thiết kế trạm y tế phải tổ chức phân luồng hợp lý giữa người bệnh, nhân viên y tế, thuốc, vật tư và chất thải y tế; hạn chế giao cắt giữa các luồng hoạt động để tăng hiệu quả vận hành, bảo đảm an toàn và kiểm soát nhiễm khuẩn trong quá trình hoạt động.
