TP.HCM Tái Cấu Trúc Hệ Thống Y Tế: Hướng Tới Mô Hình Đa Tầng, Đa Trung Tâm
Theo ông Tăng Chí Thượng, sự mở rộng không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh sau quá trình sáp nhập đã thay đổi hoàn toàn bài toán y tế. Y tế không còn là câu chuyện của khu vực nội thành quen thuộc, mà phải vươn ra một không gian rộng lớn, nơi điều kiện dân cư, địa hình, kinh tế – xã hội rất khác biệt. Trong không gian ấy, nếu hệ thống y tế vẫn vận hành theo tư duy cũ, sự quá tải và chênh lệch chất lượng dịch vụ là điều khó tránh khỏi.
Vì vậy, thay vì tiếp tục chạy theo nhu cầu bằng cách xây thêm bệnh viện hay tăng thêm giường, ngành y tế TP.HCM lựa chọn con đường khó hơn nhưng bền vững hơn: tổ chức lại toàn bộ hệ thống theo tư duy hệ sinh thái. Ở đó, mỗi mắt xích đều có vai trò riêng, nhưng liên thông chặt chẽ với nhau.
Đa Tầng Điều Trị: Nền Tảng Đầu Tiên Cho Hệ Thống Y Tế Siêu Đô Thị
Không phải mọi vấn đề sức khỏe đều cần đến bệnh viện tuyến cuối, và cũng không phải y tế cơ sở chỉ làm nhiệm vụ “giữ chỗ”. Khi từng tầng – từ chăm sóc ban đầu, điều trị cơ bản đến chuyên sâu – được vận hành đúng chức năng, người dân sẽ được tiếp cận dịch vụ phù hợp ngay từ đầu. Đó cũng là cách để giảm áp lực cho tuyến cuối, nơi nên dành nguồn lực cho những ca bệnh phức tạp nhất.
Trên nền đa tầng ấy, tư duy đa cực giúp phân bổ lại sức nặng của hệ thống. Thay vì dồn mọi nguồn lực về trung tâm cũ, thành phố từng bước hình thành các cực y tế mới ở những khu vực đang phát triển, nơi người dân trước đây phải đi rất xa mới tiếp cận được dịch vụ chất lượng cao. Khi kỹ thuật được chuyển giao, nhân lực được đào tạo và chuẩn điều trị được nâng lên ngay tại chỗ, khoảng cách địa lý không còn là rào cản lớn trong chăm sóc sức khỏe.
Mô Hình “Một Bệnh Viện – Hai Cơ Sở”: Giải Pháp Linh Hoạt Đáp Ứng Nhu Cầu Cấp Bách
Ông Thượng cho rằng, không phải lúc nào đầu tư mới cũng là con đường tối ưu. Thực tế cho thấy, xây dựng một bệnh viện mới, đặc biệt là bệnh viện chuyên sâu, cần rất nhiều thời gian và nguồn lực. Trong khi đó, nhu cầu chăm sóc sức khỏe chất lượng cao của người dân là nhu cầu hiện hữu, không thể chờ đợi.
Từ thực tiễn đó, mô hình “một bệnh viện – hai cơ sở” được TP.HCM lựa chọn như một giải pháp linh hoạt. Thay vì tạo ra một bệnh viện hoàn toàn mới, thành phố giao nhiệm vụ cho các bệnh viện đầu ngành mở rộng hoạt động sang cơ sở thứ hai, vẫn giữ chung một “bộ não” về chuyên môn và quản trị.
Ông Thượng dẫn chứng mô hình cơ sở 2 của Bệnh viện Từ Dũ tại Cần Giờ (đi vào hoạt động từ tháng 11/2025) như một ví dụ tiêu biểu. Cần Giờ từng là nơi mà mỗi ca thai kỳ có nguy cơ đều gắn với hành trình dài vào nội thành. Nay, với sự hiện diện của cơ sở 2, người dân địa phương được tiếp cận dịch vụ sản khoa chất lượng cao ngay tại chỗ, trong khi hệ thống không phải đầu tư dàn trải hay chồng chéo.
Tiếp đến, ngày 1/1/2026, Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn đã chính thức sáp nhập vào Bệnh viện Nhân Dân Gia Định đảm nhận vai trò điều trị chuyên sâu ngay tại lõi trung tâm thành phố. Từ góc độ kiến trúc hệ thống, việc hình thành thêm một cơ sở chuyên sâu ngay trung tâm không chỉ giúp rút ngắn thời gian tiếp cận cấp cứu, mà còn chia sẻ áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối hiện hữu, nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp trong đô thị đông đúc.
Trung Tâm Cấp Cứu Thảm Họa: Không Cần To, Chỉ Cần Tinh Nhuệ
Nói về chuyện cấp cứu thảm họa ở siêu đô thị, ông Thượng cho rằng, lõi trung tâm TP.HCM là nơi tập trung đông dân cư, du khách và các sự kiện lớn. Ở đó, chỉ một sự cố y tế quy mô lớn cũng có thể trở thành phép thử cho năng lực ứng phó của cả hệ thống.
Theo ông, trung tâm cấp cứu thảm họa không phải là một công trình hoành tráng, mà trước hết là một “bộ não” điều phối. Điều quan trọng nhất không nằm ở thiết bị đắt tiền, mà ở kịch bản rõ ràng, quy trình mạch lạc và khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa các đơn vị. Khi xảy ra sự cố, từng phút trôi qua đều có giá trị sống còn, và sự lúng túng là điều không được phép.
Trong bức tranh ấy, năng lực cấp cứu theo chiều sâu đóng vai trò then chốt. Các kỹ thuật hồi sức nâng cao, đặc biệt là ECMO di động... là một bước tiến cần thiết. Không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, ECMO di động đòi hỏi một hệ sinh thái hoàn chỉnh: nhân lực tinh nhuệ, huấn luyện thường xuyên và sự phối hợp chặt chẽ giữa cấp cứu ngoại viện và các bệnh viện chuyên sâu. Khi được đặt đúng chỗ, đúng vai trò, những kỹ thuật này có thể kéo dài “thời gian vàng”, mở thêm cơ hội sống cho những bệnh nhân ở ranh giới mong manh nhất.
Tầm Nhìn Trở Thành Trung Tâm Y Tế Khu Vực
Ngoài ra, theo ông Thượng, TP.HCM không chỉ chăm sóc tốt cho người dân của mình, mà còn có thể trở thành điểm đến y tế chất lượng cao của khu vực. Đây không phải là tham vọng xa vời, nhiều năm qua, các bệnh viện tuyến cuối của thành phố đã làm chủ nhiều kỹ thuật khó, tiệm cận trình độ khu vực và quốc tế.
Tuy nhiên, để vươn lên tầm khu vực, theo ông, cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh hơn. Những trung tâm y tế chuyên sâu không chỉ là nơi điều trị, mà còn là không gian đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và kết nối quốc tế. Khi các trung tâm này được hình thành và vận hành đồng bộ, TP.HCM sẽ có đủ nền tảng để thu hút người bệnh từ các nước lân cận, đồng thời nâng tầm vị thế y tế Việt Nam.
Các chuyên gia kỳ vọng, một siêu đô thị đang chuyển mình, chiến lược y tế đa tầng, đa trung tâm không chỉ là lời giải cho hiện tại. Đó là cách TP.HCM chuẩn bị cho tương lai, nơi y tế không đứng bên lề phát triển, mà trở thành trụ cột thầm lặng, bảo vệ con người – yếu tố quan trọng nhất của mọi đô thị đáng sống.
