Từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, chương trình tiêm vaccine HPV miễn phí cho bé gái 12 tuổi tại các khu vực vùng sâu, vùng xa sẽ chính thức được triển khai. Đây là một bước tiến quan trọng trong chiến lược phòng chống các bệnh liên quan đến virus HPV, đặc biệt là ung thư cổ tử cung.
Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 13/2026/TT-BYT, quy định về hoạt động tiêm chủng, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7. Điểm mới đáng chú ý là bệnh do virus HPV ở người được đưa vào danh mục tiêm chủng bắt buộc thông qua Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Điều này đánh dấu một thay đổi lớn trong chính sách y tế dự phòng.
Lộ trình triển khai và đối tượng ưu tiên
Theo lộ trình, ưu tiên hàng đầu là tiêm miễn phí vaccine ngừa 4 chủng HPV cho bé gái 12 tuổi ở vùng sâu, vùng xa. Chương trình dự kiến mỗi năm sẽ tiêm phòng miễn phí cho khoảng 18.900 bé gái. Bác sĩ Phí Văn Kiên, Trưởng Phòng Quản lý tiêm chủng Quốc gia, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cho biết việc triển khai một loại vaccine mới trong chương trình tiêm chủng mở rộng đòi hỏi nhiều bước chuẩn bị kỹ lưỡng.
Các bước này bao gồm xác định phạm vi, lựa chọn đối tượng, xây dựng kế hoạch, tổ chức họp hội đồng để lựa chọn loại vaccine phù hợp. Ngoài ra, còn phải tổ chức tập huấn cho các địa phương thuộc địa bàn triển khai dự án và thực hiện công tác truyền thông trước tiêm chủng. Quá trình này được thực hiện thận trọng từng bước, bảo đảm đầy đủ các điều kiện về chuyên môn, nhân lực và nguồn cung ứng vaccine. Sau giai đoạn đầu, diện triển khai tiêm vaccine HPV có thể được mở rộng dựa trên đề xuất của Bộ Y tế.
Lợi ích của tiêm vaccine sớm
Hiện tại, vaccine phòng HPV đang được sử dụng trong tiêm chủng tự nguyện, chỉ định cho người từ 9 đến 45 tuổi. Trẻ em từ 9 đến 15 tuổi tiêm 2 mũi cách nhau 6 tháng, trong khi người trên 15 tuổi tiêm 3 mũi trong vòng 6 tháng. Theo các chuyên gia y tế, việc tiêm vaccine càng sớm, đặc biệt trong giai đoạn 9-14 tuổi, càng giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh và bảo vệ cơ thể từ sớm.
Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Thanh Khôi, Phó giám đốc y khoa thuộc Hội đồng y khoa Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, nhận định rằng quyết định đưa vaccine HPV vào tiêm chủng bắt buộc sẽ giúp tăng khả năng tiếp cận vaccine cho trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là những nhóm người dân còn hạn chế về điều kiện kinh tế. Ông nhấn mạnh: "Trẻ em gái là nhóm tuổi phù hợp để triển khai tiêm vaccine HPV, vì đây là giai đoạn trước khi có nguy cơ phơi nhiễm với virus HPV, đồng thời hệ miễn dịch ở lứa tuổi này đáp ứng rất tốt với vaccine. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ được tiêm HPV ở độ tuổi 9-14 tạo đáp ứng miễn dịch mạnh hơn so với khi tiêm ở tuổi lớn hơn."
Tác hại của virus HPV
Bệnh do HPV được ngành y tế xếp vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B, là các bệnh nguy hiểm, có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong. HPV là loại virus phổ biến với nhiều chủng khác nhau, bất cứ ai ở bất kỳ độ tuổi hay giới tính nào cũng có thể nhiễm. Đây là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung và liên quan đến nhiều bệnh lý ung thư khác ở cả nam và nữ.
Theo CDC Hoa Kỳ, khoảng 91% nam giới và 85% phụ nữ có thể nhiễm ít nhất một tuýp HPV trong cuộc đời. Phụ nữ là đối tượng dễ bị ảnh hưởng vì HPV nguy cơ cao như type 16 và 18 gây ung thư cổ tử cung. Với nam giới, nhiễm HPV có thể gây ra nhiều bệnh lý như sùi mào gà và một số loại ung thư như ung thư hậu môn, ung thư dương vật và ung thư vùng hầu họng. Do đó, HPV không còn là câu chuyện riêng của phụ nữ mà là vấn đề sức khỏe cần được quan tâm ở cả hai giới.
Các loại vaccine HPV
Tiêm phòng là cách tốt nhất để ngăn ngừa nhiễm HPV, ung thư cổ tử cung và các loại nguy hiểm khác liên quan đến virus này. Hiện tại, Việt Nam có 2 loại vaccine HPV: vaccine ngừa 4 chủng và vaccine ngừa 9 chủng. Vaccine 4 chủng bảo vệ chống lại 4 tuýp HPV, trong đó tuýp 16 và 18 gây ra khoảng 70% ca ung thư cổ tử cung và 90% các ca ung thư hậu môn, còn tuýp 6 và 11 gây ra 90% ca sùi mào gà.
Vaccine 9 chủng cung cấp khả năng bảo vệ rộng hơn, có thể tiêm cho cả nam và nữ, ngăn ngừa 9 loại virus nguy hiểm: HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Các tuýp bổ sung 31, 33, 45, 52, 58 chống lại khoảng 20% ca ung thư cổ tử cung còn lại. Bác sĩ khuyến cáo người dân nên đến các đơn vị y tế uy tín, đảm bảo an toàn tiêm chủng để được tư vấn và tiêm phòng bệnh.
