Thiếu niên 15 tuổi nhập viện cấp cứu sau 300 lần thụt dầu liên tục
Ngày 11-2, BSCK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cho biết bệnh viện vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp thiếu niên 15 tuổi (ngụ xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM) nhập viện trong tình trạng nghi ngờ hội chứng ly giải cơ vân do vận động quá sức.
Diễn biến sự việc và triệu chứng nghiêm trọng
Theo bệnh sử, trước đó em đã thực hiện liên tục 300 lần thụt dầu. Sau khi tập luyện, trẻ bắt đầu đau nhiều ở hai chân nhưng không đi khám ngay. Đến ngày hôm sau, khi tiếp tục tham gia chơi đá bóng, cơn đau trở nên trầm trọng hơn, khiến em không thể đi lại được. Gia đình vội vàng đưa trẻ đến bệnh viện địa phương để sơ cứu, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng Thành phố để tiếp tục điều trị.
Khi nhập viện, bệnh nhi có biểu hiện lừ đừ, thở nhanh, mạch đập 120 lần/phút và huyết áp ở mức 100/70 mmHg. Hai chân của em co duỗi kém, đau nhiều ở vùng cơ đùi và cẳng chân; đặc biệt, nước tiểu có màu nâu đỏ sẫm. Các bác sĩ đã nghĩ ngay đến tình trạng ly giải cơ vân do gắng sức quá mức.
Kết quả xét nghiệm và chẩn đoán chính xác
Xét nghiệm cho thấy nhiều chỉ số bất thường: men gan tăng cao trên 2.000 U/L, toan chuyển hóa, tăng lactate, tăng kali và phosphate trong máu. Đáng chú ý, men cơ CPK tăng vọt lên 215.240 U/L (trong khi mức bình thường chỉ từ 30–200 U/L); myoglobin máu đạt 10.221 ng/ml (bình thường 36,4–110 ng/ml) và myoglobin niệu trên 12.000 ng/ml (bình thường dưới 2,03 ng/ml).
Bác sĩ Tiến giải thích: "Myoglobin là một loại protein có trong cơ vân, đóng vai trò dự trữ và cung cấp oxy cho cơ. Khi cơ bị tổn thương nặng, myoglobin sẽ được phóng thích ồ ạt vào máu, lọc qua thận và thải ra nước tiểu, khiến nước tiểu sẫm màu và có thể dẫn đến suy thận cấp nếu không được xử trí kịp thời."
Quá trình điều trị tích cực và phục hồi
Bệnh nhi đã được điều trị tích cực bằng các biện pháp như truyền dịch tăng cường, điều chỉnh điện giải và đường huyết, truyền bicarbonate để kiềm hóa nước tiểu, đồng thời sử dụng N-Acetylcysteine để hỗ trợ chức năng gan. Sau 7 ngày điều trị, tình trạng của em đã cải thiện rõ rệt: các chỉ số men gan và men cơ giảm dần, trẻ tỉnh táo và được xuất viện để theo dõi ngoại trú.
Khuyến cáo quan trọng từ bác sĩ chuyên khoa
Từ trường hợp này, bác sĩ Tiến đưa ra khuyến cáo: "Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ tập luyện phù hợp với thể trạng, tránh vận động với cường độ cao hoặc kéo dài quá 30–45 phút khi chưa có sự thích nghi. Điều này nhằm phòng ngừa nguy cơ ly giải cơ vân và các biến chứng nguy hiểm có thể ảnh hưởng đến gan, thận."
Hội chứng ly giải cơ vân ở trẻ em: Những điều cần biết
Hội chứng ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) là một tình trạng tổn thương cơ vân cấp tính, khiến các chất nội bào như CK, myoglobin, kali, phosphate… tràn vào máu một cách ồ ạt. Bệnh có thể gây ra rối loạn điện giải, suy thận cấp và thậm chí đe dọa đến tính mạng. Mặc dù ít gặp hơn ở trẻ em so với người lớn, bệnh này dễ bị bỏ sót do các triệu chứng ban đầu thường không điển hình.
Nguyên nhân thường gặp của hội chứng này bao gồm:
- Nhiễm virus (như cúm, sốt xuất huyết, COVID-19, EBV)
- Nhiễm khuẩn
- Vận động quá mức
- Chấn thương hoặc đè ép kéo dài
- Ngộ độc thuốc hoặc rối loạn chuyển hóa – di truyền
Các triệu chứng điển hình thường là đau cơ, yếu cơ và nước tiểu sẫm màu giống như "coca", tuy nhiên không phải lúc nào cũng xuất hiện đầy đủ. Trẻ có thể kèm theo sốt, buồn nôn, tiểu ít hoặc rối loạn tri giác khi tình trạng trở nặng.
Việc điều trị chủ yếu nhằm mục đích phòng ngừa suy thận và ổn định điện giải, bao gồm truyền dịch tích cực, kiềm hóa nước tiểu và lọc máu nếu cần thiết. Khi trẻ có biểu hiện đau cơ nhiều sau khi vận động kèm theo nước tiểu sẫm màu, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
