Thực đơn Tết truyền thống với các món ăn giàu đạm, thiếu chất xơ, kết hợp cùng thói quen tiệc tùng và tiêu thụ rượu bia, vô tình tạo ra áp lực lớn cho hệ tiết niệu. Nếu không điều chỉnh kịp thời, những bữa tiệc sum họp trong dịp lễ có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến các cơn đau do sỏi thận hoặc viêm bàng quang cấp tính.
Những sai lầm phổ biến trong ăn uống dịp Tết
ThS.BS.CKII Phạm Thanh Trúc, từ Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đã chỉ ra những sai lầm thường gặp và cách bảo vệ hệ tiết niệu trong kỳ nghỉ Tết.
Ăn quá mặn: Nguy cơ tích nước và sỏi thận
Các món ăn ngày Tết như thịt kho tàu, cá kho, gà ủ muối, dưa hành, kiệu muối, giò chả và các loại hạt tẩm vị như hạt điều, hướng dương, hạt dẻ... thường chứa hàm lượng muối rất cao. Việc nạp quá nhiều muối khiến cơ thể tích nước, làm tăng huyết áp và buộc thận phải làm việc liên tục để đào thải natri dư thừa. Tình trạng này kéo dài có thể làm tăng nguy cơ phù nề và hình thành sỏi thận.
Bác sĩ Trúc gợi ý mọi người nên ưu tiên các món luộc, hấp thay vì kho, rim, đồng thời giảm lượng muối và dầu mỡ trong chế biến. Hạn chế chấm thêm nước mắm, muối tiêu khi món ăn đã được nêm nếm sẵn.
Ăn thừa đạm, thiếu chất xơ: Tác nhân gây sỏi thận
Các món thịt cá không thể thiếu trong mâm cơm ngày Tết, nhưng việc nạp quá nhiều đạm từ thịt bò, thịt gà, thịt lợn, hải sản hay các loại nội tạng động vật có thể là tác nhân gây sỏi thận. Bác sĩ Trúc giải thích rằng quá trình chuyển hóa đạm tạo ra nhiều axit uric và canxi trong nước tiểu, đây là yếu tố chính hình thành sỏi urat và sỏi canxi oxalat. Chế độ ăn giàu đạm còn làm giảm nồng độ citrate, một chất giúp ngăn chặn sự hình thành sỏi trong nước tiểu.
Để cân đối khẩu phần ăn, mọi người nên bổ sung nhiều chất xơ từ rau xanh. Một người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ khoảng 150-200 gram thịt mỗi ngày.
Ăn cay nóng: Kích thích niêm mạc bàng quang
Nhiều món ăn ngày Tết sử dụng tiêu, ớt hoặc mù tạt để kích thích vị giác, nhưng các gia vị này lại gây kích ứng niêm mạc bàng quang, dẫn đến cảm giác buồn tiểu liên tục và tiểu gắt. Những người có tiền sử viêm nhiễm đường tiết niệu nếu ăn đồ cay nóng có thể khiến bệnh trầm trọng hơn. Do đó, mọi người nên giảm gia vị cay nóng trong quá trình chế biến, đặc biệt là với những người có tiền sử bàng quang kích thích hoặc sỏi thận.
Uống nhiều rượu bia và nước ngọt: Tăng nguy cơ mất nước và sỏi
Rượu bia có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhanh chóng, làm nước tiểu bị cô đặc và tạo điều kiện cho các tinh thể muối khoáng kết tủa thành sỏi. Trong khi đó, nước ngọt có gas chứa nhiều đường và oxalat, làm tăng áp lực lọc cho thận.
Nguyên tắc bảo vệ hệ tiết niệu dịp Tết
Để bảo vệ hệ tiết niệu trong dịp Tết, bác sĩ Trúc gợi ý nguyên tắc "một ly rượu, một ly nước lọc" để bù nước kịp thời và liên tục. Luôn ưu tiên uống nước lọc, nước trái cây ít đường hoặc trà thảo mộc. Nếu xuất hiện các triệu chứng như đau bụng dưới, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nước tiểu có màu lạ, hãy đến cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra, tránh tự ý điều trị tại nhà.
Bác sĩ Trúc cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì chế độ ăn lành mạnh và cân bằng trong suốt kỳ nghỉ Tết, nhằm ngăn ngừa các bệnh lý đường tiết niệu và đảm bảo sức khỏe tổng thể.
