Thị trường thuốc giảm cân đứng trước cú hích cạnh tranh giá
Trong bối cảnh tỷ lệ béo phì toàn cầu đã vượt mốc 1 tỷ người trưởng thành, thị trường thuốc giảm cân đang nổi lên như một trong những "mỏ vàng" lớn nhất của ngành dược phẩm. Tuy nhiên, cấu trúc thị trường này có thể sớm thay đổi khi bằng sáng chế của semaglutide, hoạt chất cốt lõi trong các loại thuốc đình đám như Ozempic và Wegovy, dần hết hiệu lực. Điều này đang mở đường cho làn sóng cạnh tranh giá mới, đặc biệt từ các nhà sản xuất Trung Quốc.
Liệu pháp GLP-1: Đột phá nhưng chi phí cao
Hiện tại, liệu pháp GLP-1 được xem là bước đột phá trong điều trị béo phì, mang lại hiệu quả giảm cân đáng kể, thậm chí tiệm cận với phẫu thuật chuyển hóa. Nhưng chi phí điều trị vẫn là rào cản lớn. Ở một số thị trường, giá có thể lên tới 1.300 USD mỗi tháng, khiến khả năng tiếp cận bị giới hạn, đặc biệt với những người không có bảo hiểm y tế.
Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu tiếp tục tăng mạnh. Không chỉ người lớn, tình trạng béo phì còn đang gia tăng ở trẻ em. Theo UNICEF, lần đầu tiên trong lịch sử, số trẻ em béo phì đã vượt số trẻ thiếu cân, một tín hiệu cho thấy áp lực dài hạn đối với hệ thống y tế toàn cầu.
Bằng sáng chế suy yếu và cuộc cạnh tranh giá bắt đầu
Trong nhiều năm, thị trường thuốc giảm cân vận hành theo mô hình quen thuộc của ngành dược: nguồn cung hạn chế, bằng sáng chế bảo vệ chặt chẽ và quyền định giá tập trung vào một số ít công ty lớn như Novo Nordisk và Eli Lilly. Tuy nhiên, giai đoạn này có thể sắp kết thúc.
Semaglutide, hoạt chất chính trong các thuốc GLP-1 phổ biến, đang dần mất bảo hộ bằng sáng chế tại nhiều thị trường quan trọng. Điều này mở ra cơ hội cho các nhà sản xuất khác tham gia, đặc biệt là các công ty có lợi thế về chi phí sản xuất.
Các nghiên cứu sơ bộ cho thấy chi phí sản xuất semaglutide có thể thấp hơn rất nhiều so với giá bán hiện tại. Cụ thể, một liều tiêm hàng tháng có thể được sản xuất với chi phí khoảng 3 USD, trong khi dạng viên nén khoảng 16 USD. Nếu những con số này được thương mại hóa ở quy mô lớn, chênh lệch giá sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh cực lớn lên các hãng dược hiện tại.
Đáng chú ý, hơn 60 loại thuốc liên quan đến GLP-1 đang trong giai đoạn thử nghiệm nâng cao, nhiều trong số đó đến từ Trung Quốc. Điều này cho thấy thị trường không chỉ đối mặt với cạnh tranh về giá, mà còn là sự bùng nổ về nguồn cung trong thời gian tới.
Trung Quốc và lợi thế chuỗi cung ứng
Điểm khác biệt lớn nhất không nằm ở công thức thuốc, mà ở năng lực sản xuất. Nhiều công ty dược Trung Quốc kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng. Điều này trái ngược với mô hình phổ biến tại phương Tây, nơi các hãng thường phụ thuộc vào bên thứ ba cho các thành phần quan trọng như nguyên liệu hoạt chất hoặc thiết bị tiêm.
United Laboratories là một ví dụ điển hình. Là nhà sản xuất lớn các hợp chất hóa học trung gian, công ty này có thể tự chủ từ đầu vào đến đầu ra, giúp giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh về giá mà vẫn duy trì biên lợi nhuận.
Tác động đến ngành dược và người dùng
Lợi thế này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường dược phẩm luôn tuân theo một chu kỳ quen thuộc: đổi mới - độc quyền - giá cao - cạnh tranh - giảm giá. Với GLP-1, chu kỳ này đang diễn ra nhanh hơn. Thay vì kéo dài nhiều năm, giai đoạn giảm giá có thể đến sớm hơn do áp lực từ nguồn cung mới và năng lực sản xuất quy mô lớn.
Theo ước tính của JPMorgan, hơn 30 triệu người Mỹ có thể sử dụng liệu pháp GLP-1 vào năm 2030, tăng từ khoảng 20 triệu người hiện nay. Tuy nhiên, tăng trưởng về số lượng người dùng không đồng nghĩa với tăng trưởng lợi nhuận nếu giá thuốc giảm nhanh hơn.
Đây là bài toán lớn đối với các hãng dược phương Tây. Mô hình kinh doanh của họ dựa trên giả định rằng các loại thuốc đột phá sẽ mang lại thời gian dài độc quyền và lợi nhuận cao. Nếu chu kỳ này bị rút ngắn, toàn bộ cấu trúc định giá và đầu tư của ngành có thể bị ảnh hưởng.
Ở góc độ người dùng, xu hướng này có thể mang lại lợi ích rõ rệt. Giá thấp hơn đồng nghĩa với khả năng tiếp cận cao hơn, đặc biệt tại các thị trường chưa có bảo hiểm chi trả cho thuốc giảm cân.
Tuy nhiên, đối với nhà đầu tư và các công ty dược, bức tranh phức tạp hơn nhiều. Nếu thị trường chuyển từ mô hình khan hiếm sang mô hình sản lượng lớn với giá thấp, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn nằm ở phát minh, mà ở khả năng sản xuất và phân phối.
Điều này cũng đặt ra câu hỏi lớn: liệu đổi mới công nghệ có còn đủ để đảm bảo lợi nhuận dài hạn, hay ngành dược sẽ bước vào một giai đoạn mới, nơi quy mô và chi phí trở thành yếu tố quyết định?
Dù câu trả lời vẫn chưa rõ ràng, một điều đang dần hiện hữu: thị trường thuốc giảm cân, từng được xem là "pháo đài lợi nhuận" của Big Pharma, có thể sắp bước vào một cuộc tái định hình sâu sắc, với Trung Quốc đóng vai trò trung tâm trong làn sóng thay đổi này.
