Bệnh nhân Nguyễn V. Đ. (33 tuổi, Thanh Hóa) có tiền sử khỏe mạnh, vào Bệnh viện Bãi Cháy thăm khám vì co giật, hai tay nắm chặt, duỗi cứng, miệng méo, mắt trợn, gọi hỏi ú ớ, cơn kéo dài khoảng 1 tiếng sau khi tắm. Trước đó, bệnh nhân bị quả bóng đập vào cổ sau khi chơi bóng đá.
Phát hiện nhồi máu não và hẹp động mạch cảnh
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não ghi nhận hình ảnh nhồi máu não cấp vùng vỏ và dưới vỏ thùy trán – đỉnh trái. Siêu âm mạch cảnh cho thấy xơ vữa huyết khối động mạch cảnh trong trái gây hẹp 70% động mạch. Do bệnh nhân trẻ và không có yếu tố nguy cơ tim mạch thông thường, các bác sĩ tiếp tục chụp mạch số hóa xóa nền (DSA).
Hình ảnh DSA phát hiện động mạch cảnh trái bị hẹp nặng khoảng 80% trên đoạn dài > 40 mm. Xác định đây là tổn thương kéo dài, phức tạp, làm giảm nghiêm trọng lưu lượng máu lên não, gây nguy cơ hình thành huyết khối nhồi máu não.
Can thiệp đặt hai stent nối tiếp
Do chiều dài tổn thương vượt quá phạm vi che phủ của một stent, ê-kíp can thiệp đã sử dụng hai stent nối tiếp để tái tạo hoàn toàn lòng mạch, khôi phục dòng chảy máu lên não. Sau can thiệp, chụp kiểm tra cho thấy động mạch cảnh trái được tái thông hoàn toàn, dòng máu lên não phục hồi. Ba ngày sau, sức khỏe bệnh nhân ổn định, hồi phục tốt, vận động bình thường, các triệu chứng thần kinh cải thiện rõ rệt.
Nguyên nhân tách lớp động mạch cảnh
Bóc tách động mạch cảnh là tình trạng lớp nội mạc thành động mạch bị xé rách, máu chui vào giữa các lớp thành mạch tạo khối máu tụ, gây hẹp hoặc tắc mạch, hình thành huyết khối di chuyển lên não gây đột quỵ nhồi máu não. Tình trạng này có thể xảy ra sau chấn thương đụng dập vùng cổ do tai nạn giao thông, chơi thể thao cường độ cao hoặc động tác xoay, ướn, gập cổ quá mức. Ở người trẻ, 20% tổn thương mạch máu não do tai nạn gây lóc tách động mạch chủ.
ThS.BS Giáp Hùng Mạnh, Trưởng khoa Thần kinh - Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bãi Cháy, cho biết: "Đây là trường hợp đột quỵ nhồi máu não hiếm gặp ở người trẻ, nguyên nhân không xuất phát từ các yếu tố nguy cơ tim mạch thông thường mà do tách lớp động mạch cảnh sau chấn thương vùng cổ khi chơi thể thao. Tổn thương kéo dài trên đoạn lớn của động mạch khiến việc can thiệp phức tạp hơn các trường hợp hẹp động mạch cảnh thông thường, đòi hỏi phải đánh giá chính xác trên DSA và lựa chọn chiến lược đặt hai stent để tái tạo hoàn toàn lòng mạch. Việc chẩn đoán đúng nguyên nhân và can thiệp kịp thời đã giúp tái thông mạch máu não, hạn chế tối đa nguy cơ tàn phế cho người bệnh."
Nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo
Động mạch cảnh cung cấp khoảng 70% lượng máu cho phần trước của não bộ. Khi động mạch này bị tổn thương, nguy cơ nhồi máu não diện rộng, tàn phế hoặc tử vong rất cao nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Điều đáng lưu ý là tách lớp động mạch cảnh thường không biểu hiện ngay sau chấn thương. Người bệnh có thể tỉnh táo trong nhiều giờ, thậm chí vài ngày trước khi xuất hiện triệu chứng đột quỵ. Việc nhận diện sớm và tái thông mạch máu trong thời gian vàng có ý nghĩa quyết định trong bảo tồn chức năng não và giảm nguy cơ tàn phế.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Các bác sĩ Bệnh viện Bãi Cháy khuyến cáo, những chấn thương tưởng chừng đơn giản ở vùng cổ, đặc biệt khi chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc va đập mạnh có thể gây tổn thương động mạch cảnh và động mạch đốt sống, dẫn đến tách thành mạch, hình thành huyết khối và gây đột quỵ não. Triệu chứng có thể xuất hiện muộn sau nhiều giờ, thậm chí vài ngày sau chấn thương, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị.
Người dân cần cảnh giác khi xuất hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu hoặc đau cổ kéo dài sau chấn thương, chóng mặt, mất thăng bằng, tê yếu tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, nhìn đôi, co giật hoặc rối loạn ý thức. Khi có các dấu hiệu trên, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ và can thiệp mạch để được thăm khám, chẩn đoán và xử trí kịp thời, hạn chế nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề.
