Tự ý dùng thuốc giảm đau kéo dài, người phụ nữ suy kiệt vì hội chứng Cushing
Một nữ bệnh nhân trung niên đã được người nhà đưa đến khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhân dân 115 tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, ăn uống kém và cơ thể suy kiệt nghiêm trọng. Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân có khuôn mặt tròn, đỏ ửng, mỡ tích tụ dồn ở vùng cổ, làn da mỏng manh và dễ bị bầm tím chỉ với những tác động nhẹ.
Nguyên nhân từ thói quen dùng thuốc bừa bãi
Qua khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện bệnh nhân đã tự mua và sử dụng thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc trong thời gian dài, với lý do đơn giản là "uống thấy dễ chịu". Đánh giá lâm sàng cho thấy người bệnh có các dấu hiệu gợi ý hội chứng Cushing đi kèm với suy tuyến thượng thận mạn tính, nhiều khả năng liên quan trực tiếp đến việc sử dụng corticoid kéo dài mà không có chỉ định của bác sĩ.
Sau khi được điều trị theo phác đồ chuyên khoa, sức khỏe của bệnh nhân dần cải thiện và được tư vấn theo dõi lâu dài để ngăn ngừa biến chứng. Từ trường hợp này, các bác sĩ tại Bệnh viện Nhân dân 115 đưa ra khuyến cáo mạnh mẽ: người dân tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc không rõ thành phần hoặc nguồn gốc, vì chúng có thể chứa corticoid gây hại cho sức khỏe.
Corticoid và những nguy cơ tiềm ẩn
Theo bác sĩ Nguyễn Thị Mỹ Hạnh từ khoa Nội tiết, corticoid (còn gọi là corticosteroids hoặc glucocorticoids) là nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm và ức chế miễn dịch mạnh, thường được chỉ định trong điều trị nhiều bệnh lý như hen suyễn, dị ứng, bệnh khớp hoặc một số bệnh tự miễn. Đây là loại thuốc quan trọng trong y học, nhưng nếu dùng không đúng chỉ định, kéo dài hoặc sử dụng các chế phẩm không rõ thành phần có chứa corticoid, cơ thể có thể bị rối loạn hoạt động tuyến thượng thận, dẫn đến suy tuyến thượng thận mạn tính.
Người lạm dụng corticoid trong thời gian dài có thể xuất hiện nhiều thay đổi về ngoại hình, bao gồm mặt tròn đỏ, tích mỡ ở vùng cổ và bụng, teo cơ tay chân. Ngoài ra, da có thể trở nên mỏng, dễ bầm tím hoặc xuất hiện các vết rạn màu đỏ tím. Một số rối loạn chuyển hóa cũng có thể xảy ra, chẳng hạn như tăng huyết áp, tăng đường huyết và loãng xương. Bệnh nhân thường cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, buồn nôn hoặc suy giảm thể trạng một cách rõ rệt.
Khuyến cáo từ chuyên gia y tế
Bác sĩ Hạnh lưu ý rằng những dấu hiệu này không hoàn toàn đặc hiệu cho việc lạm dụng corticoid, nhưng khi xuất hiện các biểu hiện bất thường, người dân nên đi khám ngay để được đánh giá chính xác nguyên nhân. Để sử dụng thuốc một cách an toàn, bác sĩ khuyến cáo:
- Chỉ dùng corticoid khi có chỉ định cụ thể từ bác sĩ và tái khám đúng hẹn để theo dõi tiến triển.
- Không tự ý ngưng thuốc đột ngột nếu đã sử dụng trong thời gian dài, vì điều này có thể gây ra các phản ứng nguy hiểm.
- Tránh sử dụng các loại thuốc không nhãn mác, không rõ thành phần, kể cả những sản phẩm được quảng cáo là "giảm đau nhanh" mà không có kiểm chứng khoa học.
Nếu nghi ngờ đã sử dụng corticoid kéo dài, người dân nên đến khám tại chuyên khoa nội tiết để được hướng dẫn giảm thuốc an toàn và theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc thăm khám sớm cũng được khuyến cáo khi có các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, thay đổi ngoại hình bất thường kèm theo tăng huyết áp hoặc tăng đường huyết, hoặc khi đã dùng thuốc giảm đau hay thuốc "gia truyền" trong thời gian dài nhưng không rõ thành phần cụ thể.
Tóm lại, trường hợp này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ chỉ định y tế và cảnh giác với các loại thuốc không rõ nguồn gốc. Sức khỏe là tài sản quý giá, và việc tự ý dùng thuốc có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, như hội chứng Cushing và suy tuyến thượng thận, đe dọa tính mạng người bệnh.
