Sốt xuất huyết đang bước vào mùa cao điểm, với nguy cơ 'đạt đỉnh' và không còn là bệnh chủ yếu ở trẻ nhỏ. Chuyên gia cảnh báo cả trẻ em lẫn người lớn đều có thể diễn tiến nặng nếu chủ quan.
Bác sĩ cảnh báo về chu kỳ dịch và nguy cơ mới
Thạc sĩ - bác sĩ Vũ Thị Thùy Dương, Phó khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) cho biết, theo chu kỳ trước đây, sốt xuất huyết bùng phát khoảng 5 năm/lần. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu và sự dịch chuyển dân cư tăng mạnh, chu kỳ này đã rút ngắn.
“Đến nay, chúng tôi chưa ghi nhận sự thay đổi bất thường về độc lực của virus sốt xuất huyết; chủng DENV-2 vẫn đang phổ biến hơn. Tình trạng sốc vẫn diễn ra theo quy luật, thường bắt đầu từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh - giai đoạn giảm sốt dễ dẫn đến chủ quan. Các ca biến chứng nghiêm trọng phần lớn rơi vào nhóm trẻ có bệnh nền, hoặc do phụ huynh chủ quan đưa trẻ nhập viện quá trễ”, bác sĩ Thùy Dương nói.
Cả người lớn và trẻ em đều cần cẩn trọng với sốt xuất huyết. Dù vậy, trẻ em vẫn có nguy cơ sốc và suy đa tạng cao hơn.
Nguy cơ dịch chồng dịch
Điểm khác biệt và đáng lo ngại nhất của năm nay là nguy cơ dịch chồng dịch. Trẻ em đang phải đối mặt cùng lúc với 3 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm: Sốt xuất huyết, tay chân miệng và não mô cầu. Điều này không chỉ làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo mà còn có thể gây quá tải hệ thống điều trị nếu số ca bệnh tăng vọt cùng lúc.
Ngoài ra, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), trước đây 60 - 70% ca sốt xuất huyết là trẻ em, nhưng hiện tỷ lệ mắc ở trẻ em và người lớn gần như ngang nhau. Dù vậy, trẻ em, đặc biệt là nhũ nhi và trẻ dưới 5 tuổi, vẫn có nguy cơ sốc và suy đa tạng cao hơn nhiều. Bước vào mùa mưa - thời điểm muỗi phát triển mạnh - số ca nặng ở trẻ có thể tăng nhanh, diễn biến khó lường và dễ sốc muộn nếu không được theo dõi sát.
Không nên tự ý “chữa trị” tại nhà
Dược sĩ chuyên môn Dương Thị Ngọc Huyền, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, cảnh báo người nghi mắc sốt xuất huyết không nên tự ý dùng Ibuprofen (thuốc giảm đau, hạ sốt nhóm NSAID). Khi bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm với tình trạng giảm tiểu cầu, thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu cam, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết nội tạng, ảnh hưởng chức năng gan, làm nặng tình trạng sốc và gây khó khăn cho điều trị.
Thay vào đó, dược sĩ Huyền khuyến cáo người dân cần chuẩn bị tại nhà:
- Paracetamol đơn chất: Liều dùng 10 - 15 mg/kg/lần, mỗi lần cách nhau từ 4 - 6 tiếng nếu có sốt lại.
- Dung dịch bù nước và điện giải (Oresol): Pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn sử dụng; uống từng ngụm nhỏ, rải rác trong ngày để duy trì khối lượng tuần hoàn.
- Dùng nhiệt kế theo dõi nhiệt độ thường xuyên.
Bên cạnh đó, việc chủ động tiêm vắc xin sốt xuất huyết ngay trong nửa đầu năm có ý nghĩa rất lớn trong việc tạo miễn dịch bảo vệ trước giai đoạn dịch đạt đỉnh.
“Hết sốt không có nghĩa là hết bệnh”
Ngoài tiêm vắc xin, người dân cần thực hiện các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết khác. Bác sĩ Hoàng Thạch đưa ra một số lời khuyên và lưu ý sau:
- Hết sốt không đồng nghĩa hết bệnh, thậm chí có thể là giai đoạn nguy hiểm nhất. Nếu sau khi hạ sốt mà người bệnh mệt hơn, lừ đừ, đau bụng, nôn ói... cần đến bệnh viện ngay, không chủ quan nghĩ bệnh đã thuyên giảm.
- Người lớn cũng có thể diễn tiến nặng. Không nên chủ quan tự điều trị hoặc cố đi làm. Người có bệnh nền (béo phì, tăng huyết áp, tiểu đường) và phụ nữ mang thai có nguy cơ cao. Nếu sốt cao liên tục từ 2 ngày trở lên, cần khám và xét nghiệm máu; không tự ý truyền dịch tại các cơ sở không đủ điều kiện hồi sức.
- Muỗi truyền sốt xuất huyết thích đẻ trứng ở nơi nước trong, sạch, tĩnh. Cần kiểm tra và loại bỏ nước đọng trong nhà vì chỉ một lượng nước nhỏ tồn đọng khoảng 1 tuần cũng đủ để muỗi sinh sản.
Theo số liệu giám sát dịch tễ gần đây, 5 tháng đầu năm 2026 đã có đến 50.000 ca sốt xuất huyết trên cả nước. Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM) chỉ ra các dấu hiệu cảnh báo sớm sốc Dengue cần đặc biệt lưu ý trong mùa dịch này, gồm:
- Mệt mỏi, li bì, vật vã hoặc quấy khóc bất thường (ở trẻ nhỏ).
- Nôn ói nhiều, không thể ăn uống.
- Đau bụng dữ dội, đặc biệt là vùng gan (mạn sườn bên phải).
- Tay chân lạnh, da nổi vân tím, mạch nhanh đập nhanh, hay sờ mạch đập nhẹ không đếm được.
- Chảy máu bất thường: Chảy máu cam, chảy máu răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
“Nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết năm 2026 là rất lớn, kéo dài đến hết năm, với chủng virus DENV-2 độc lực cao, diễn tiến bệnh nhanh với các triệu chứng không điển hình ở cả trẻ em và người lớn. Do đó cần nâng cao công tác diệt trừ muỗi và lăng quăng (bọ gậy), uống nhiều nước và không nên chủ quan tự điều trị tại nhà nếu bị sốt”, bác sĩ Thạch khuyên.
