RSV bùng phát mạnh vào dịp đầu năm, đe dọa sức khỏe trẻ nhỏ
Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp dưới như viêm phổi và viêm tiểu phế quản, đặc biệt ở trẻ dưới 1 tuổi. Ước tính có đến 50-80% ca viêm tiểu phế quản và 30-40% ca viêm phổi ở trẻ nhũ nhi là do RSV gây ra.
Tình hình lây nhiễm RSV tại Việt Nam
Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ nhiễm RSV dao động từ 20-50% ở trẻ nhập viện vì viêm đường hô hấp. Bệnh lưu hành quanh năm, với cao điểm mùa bệnh thường rơi vào thời điểm giao mùa đông xuân ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, khi thời tiết lạnh và độ ẩm tăng cao.
Ví dụ, chỉ trong tháng 2 và nửa đầu tháng 3/2025, Bệnh viện Nhi Hải Phòng đã ghi nhận hơn 705 trẻ phải điều trị nội trú vì mắc bệnh hô hấp, phần lớn là do RSV. Gần đây, các bệnh viện khác cũng báo cáo sự gia tăng số ca nhập viện.
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội mỗi ngày tiếp nhận hơn 200 bệnh nhi đến khám do bệnh đường hô hấp, trong đó khoảng 70% trẻ nhập viện xét nghiệm dương tính với RSV. Tại Bệnh viện Sản nhi Phú Thọ, một bệnh nhi 2 tháng tuổi ban đầu chỉ có triệu chứng ho và chảy mũi, nhưng bệnh diễn tiến nhanh dẫn đến khó thở, buộc các bác sĩ phải đặt nội khí quản.
Nguyên nhân và đường lây truyền của RSV
RSV dễ lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc tiếp xúc với bề mặt chứa virus như đồ chơi, bàn ghế. Điều kiện thời tiết lạnh ẩm và ô nhiễm không khí làm suy giảm sức đề kháng, khiến trẻ dễ nhiễm bệnh.
Dịp đầu năm là thời điểm gia tăng đi lại và tụ họp gia đình, tạo điều kiện cho mầm bệnh lây lan mạnh. Một người mắc RSV có thể lây cho 3-4 người, kể cả khi không có triệu chứng. Trẻ nhỏ có thể lây bệnh từ người thân hoặc trẻ lớn đi học về nhà.
Trẻ đã mắc RSV vẫn có nguy cơ tái nhiễm do kháng thể bảo vệ chỉ duy trì trong thời gian ngắn.
Nguy cơ biến chứng nặng ở trẻ dưới 1 tuổi
Trẻ dưới 1 tuổi không chỉ dễ mắc RSV mà còn dễ trở nặng do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn chỉnh và đường thở nhỏ hẹp. Dịch viêm tích lũy trong đường thở có thể dẫn đến khó thở và suy hô hấp.
Triệu chứng trở nặng thường xuất hiện từ ngày 3-7, bao gồm thở nhanh, thở rút lõm ngực, khò khè, ho dồn dập, môi tím tái, bỏ bú, và ngủ li bì. Nếu không điều trị kịp thời, trẻ có thể biến chứng xẹp phổi hoặc tràn khí màng phổi.
RSV còn có thể kết hợp với các virus khác như cúm hoặc phế cầu, gây biến chứng nghiêm trọng hơn. Về lâu dài, trẻ dễ bị khò khè kéo dài, hen phế quản, và suy dinh dưỡng.
Giải pháp phòng ngừa và điều trị
Hiện nay, bệnh RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, phương pháp chủ yếu là theo dõi và hỗ trợ hô hấp. Do đó, tiêm chủng được xem là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa bệnh và giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Cha mẹ nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa và bác sĩ tiêm chủng để bảo vệ con từ sớm. Ngoài ra, cần duy trì vệ sinh cá nhân và môi trường sống, vệ sinh mũi họng cho trẻ thường xuyên bằng nước muối sinh lý, và đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu bệnh.
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, đặc biệt trong bối cảnh RSV đang hoành hành vào dịp đầu năm.
