Robot và AI: Cánh tay đắc lực trong điều trị ung thư và chẩn đoán y khoa tại TP.HCM
Trước khi bước vào ca phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt bằng robot, ông N.X.H không dám nghĩ mình có thể trở lại cuộc sống bình thường. Thế nhưng, trong ngày tái khám gần đây, ông đã bước vào Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM) với dáng vẻ nhanh nhẹn, khỏe mạnh. Các kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh đều cho thấy mọi chỉ số ở ngưỡng bình thường, không có dấu hiệu tái phát.
Ông H. là một trong số 1.167 bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt đã được điều trị bằng phẫu thuật robot tại Bệnh viện Bình Dân. Đáng chú ý, hiện nay có hơn 75% tổng số ca phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt tại đây được thực hiện bằng robot, biến công nghệ này thành "cánh tay" chủ lực trong điều trị căn bệnh này.
AI không thay thế bác sĩ
Tháng 11.2025, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) đã đưa vào hoạt động hệ thống cộng hưởng từ 3.0 Tesla Signa Premier hiện đại, lần đầu tiên triển khai tại khu vực phía nam. Theo bác sĩ Nguyễn Huỳnh Nhật Tuấn, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, hệ thống này không chỉ có đặc tính phần cứng nổi bật mà còn tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) toàn diện, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác các ca bệnh phức tạp và xác định nhanh các tình trạng cấp cứu.
Đặc biệt, AI giúp xử lý hình ảnh, giảm nhiễu nền và xảo ảnh, tăng độ phân giải lên đến 60% và rút ngắn thời gian chụp 50%. Nền tảng tăng tốc cho phép chụp tim chỉ trong một nhịp, nhanh hơn 12 lần so với công nghệ thông thường.
Bác sĩ Hoàng Trung Kiên, Giám đốc điều hành cấp cao khối chuyên môn y khoa, Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, cho biết: "Trong vài năm gần đây, AI đã hiện diện thường xuyên trong thực hành lâm sàng. Ở nhiều chuyên khoa, đặc biệt là nhãn khoa, AI hỗ trợ sàng lọc sớm những bệnh lý phức tạp như võng mạc đái tháo đường, glôcôm hay thoái hóa hoàng điểm; phân tích hình ảnh với tốc độ vượt trội, gợi ý chẩn đoán dựa trên cơ sở dữ liệu được huấn luyện khổng lồ; và theo dõi tiến triển bệnh bằng cách so sánh tự động giữa các lần khám."
"Quan trọng nhất, AI không thay thế bác sĩ mà giống một trợ lý siêu năng lực, giúp bác sĩ có thêm thời gian để tư vấn, trò chuyện và chăm sóc người bệnh", bác sĩ Kiên nhấn mạnh.
Bệnh án điện tử: Nền móng của số hóa y tế
Trong kỷ nguyên của AI và dữ liệu, bệnh án điện tử đã trở thành nền móng quan trọng trong chiến lược số hóa y tế. Tại TP.HCM, 100% bệnh viện công lập đã áp dụng bệnh án điện tử.
Tiến sĩ - Bác sĩ Lê Quan Anh Tuấn, Phó trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Trưởng khoa Ngoại gan mật tụy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, chia sẻ bệnh án điện tử không phải là nơi hiển thị lại những dòng ghi chép được đánh máy thay vì viết tay. Nó là nơi lưu trữ chi tiết các thông tin y khoa đã được mã hóa - dữ liệu có khả năng được kiểm tra, phân tích và xử lý thông minh.
Điểm khác biệt rõ ràng nhất giữa bệnh án giấy và bệnh án điện tử chính là tính cập nhật, đối chiếu và tương tác. Với bệnh án giấy, thông tin thường rời rạc theo từng lần nhập viện, khó truy cập và theo dõi tổng thể. Còn với bệnh án điện tử, bác sĩ có thể dễ dàng cập nhật diễn biến bệnh trong nhiều ngày, nhiều lần điều trị chỉ bằng vài cú nhấp chuột. Mọi thông tin đều liền mạch, xuyên suốt, giúp việc theo dõi bệnh nhân trở nên thuận tiện hơn.
"Bệnh án điện tử là nền tảng để ngành y bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi dữ liệu trở thành tài sản quý, và công nghệ giúp chúng ta điều trị tốt hơn, quản lý thông minh hơn, học hỏi nhanh hơn. Tôi hy vọng mô hình này có thể được nhân rộng, để mọi cơ sở y tế đều có thể vận hành thông minh, vì người bệnh", tiến sĩ Tuấn chia sẻ.
Giới hạn và thách thức của AI trong y tế
Bác sĩ Hoàng Trung Kiên nhận định các mô hình AI hiện nay đặc biệt hiệu quả với những bệnh lý có hình ảnh đặc trưng và dữ liệu đào tạo phong phú như bệnh võng mạc đái tháo đường, glôcôm nguy cơ dựa trên OCT, thoái hóa hoàng điểm hay phân loại mức độ đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, AI còn nhiều hạn chế với các bệnh lý phức tạp mang tính hệ thống, những tình huống lâm sàng cần tổng hợp đa yếu tố hoặc các ca có dữ liệu đầu vào không chuẩn hóa.
"Vì thế, AI chỉ thật sự chính xác khi được dùng đúng bối cảnh và kết hợp với kinh nghiệm bác sĩ trong một quy trình chặt chẽ", bác sĩ Kiên nhận định.
Cũng theo tiến sĩ Lê Quan Anh Tuấn, thực tế công nghệ không thay thế bác sĩ, nhưng công nghệ tốt sẽ hỗ trợ hiệu quả, tránh nhầm lẫn cho cả hệ thống. Bất kỳ sự đổi mới nào cũng sẽ gặp phản ứng ban đầu. Nhưng nếu giải pháp đủ tốt, đủ thiết thực, và mình kiên định với mục tiêu thì nhất định sẽ triển khai được.
Thực tế triển khai tại nhiều bệnh viện Việt Nam, trong đó có hệ thống Bệnh viện Mắt Sài Gòn, cho thấy quá trình đưa AI vào y khoa vẫn đối mặt với 4 rào cản lớn:
- Khung pháp lý còn đang hoàn thiện, từ trách nhiệm chuyên môn đến tiêu chuẩn bảo mật dữ liệu
- Chi phí đầu tư hạ tầng AI khá cao
- Dữ liệu y tế phân tán, chưa chuẩn hóa khiến mô hình khó đạt độ chính xác tối ưu
- Thói quen của nhân viên y tế khi phải thích nghi với quy trình mới, học cách tin tưởng công cụ hỗ trợ
Dù vậy, với những thành công bước đầu như tại Bệnh viện Bình Dân và Bệnh viện Chợ Rẫy, công nghệ robot và AI đang chứng minh giá trị không thể phủ nhận trong việc nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc sức khỏe người dân.
