Bệnh nhân 67 tuổi ở TP.HCM đau bụng dữ dội sau nhiều ngày chỉ nghĩ bị rối loạn tiêu hóa, nhưng kết quả chụp CT phát hiện khối phình động mạch chủ bụng dưới thận có nguy cơ vỡ, buộc bác sĩ phải mổ cấp cứu.
Ông N.T.N. được người nhà đưa đến Bệnh viện Nhân dân Gia Định trong tình trạng đau bụng âm ỉ vùng quanh rốn kèm đầy bụng, sau đó chuyển thành dữ dội, kéo dài. Trước đó, ông nghĩ chỉ là bệnh tiêu hóa thông thường. Tại khoa Cấp cứu, các bác sĩ nghi ngờ tổn thương mạch máu nên chỉ định chụp CT mạch máu có cản quang.
Phát hiện 'bom hẹn giờ' trong ổ bụng
Kết quả cho thấy khối phình động mạch chủ bụng đoạn dưới thận đã phát triển lớn, thành mạch nhiều vị trí mỏng và có dấu hiệu dọa vỡ. Hệ thống mạch máu bị vôi hóa nặng, khiến việc điều trị phức tạp. Ngoài ra, ông N. còn mắc các bệnh nền nghiêm trọng: hẹp động mạch cảnh hai bên trên 50%, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và suy thận mạn giai đoạn 4, làm tăng nguy cơ tai biến.
Ê-kíp liên chuyên khoa hội chẩn, ban đầu dự kiến can thiệp nội mạch đặt stent graft (EVAR) để giảm xâm lấn. Tuy nhiên, hình ảnh dựng mạch cho thấy động mạch vôi hóa nhiều, lòng mạch nhỏ và gập góc, không thể đưa dụng cụ an toàn đến vị trí tổn thương.
Phẫu thuật mở thay ống ghép nhân tạo
Bác sĩ quyết định chuyển sang mổ mở, cắt bỏ đoạn động mạch chủ bụng bị phình và thay thế bằng ống ghép nhân tạo. PGS.TS Trần Minh Bảo Luân, Phó khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết thách thức lớn nhất là kiểm soát và khâu nối mạch máu dưới thận khi thành mạch xơ vữa nặng, dễ rách. "Chỉ cần một sai sót nhỏ trong kiểm soát dòng chảy hoặc khâu nối không kín, người bệnh có thể chảy máu nghiêm trọng và rất khó kiểm soát", bác sĩ Luân nói.
Sau gần 4 giờ phẫu thuật, khối phình được loại bỏ hoàn toàn, dòng máu tái lập qua ống ghép nhân tạo. Bệnh nhân theo dõi tại khoa Hồi sức tích cực, sau đó chuyển về khoa điều trị và xuất viện sau 7 ngày.
Khuyến cáo tầm soát cho người trên 50 tuổi
Phình động mạch chủ bụng được ví như "quả bom hẹn giờ" vì tiến triển âm thầm, ít triệu chứng. Khi vỡ, người bệnh có thể mất máu ồ ạt và tử vong nhanh, tỷ lệ tử vong lên tới hơn 80% nếu vỡ vào ổ bụng.
Bác sĩ Luân khuyến cáo người trên 50 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch hoặc hút thuốc lá lâu năm nên siêu âm ổ bụng định kỳ 6-12 tháng để tầm soát. Khi xuất hiện triệu chứng như đau âm ỉ vùng bụng, đau lan ra sau lưng, sờ thấy khối đập theo nhịp tim hoặc đột ngột đau bụng dữ dội kèm choáng, vã mồ hôi, cần đến ngay cơ sở y tế có khả năng phẫu thuật mạch máu để được cấp cứu kịp thời.
