Những hy sinh thầm lặng của đội ngũ y bác sĩ tâm thần tại Đắk Lắk
Trong một buổi chiều cuối tháng 2/2026, khi tiết trời Xuân Bính Ngọ ấm áp bao phủ, chúng tôi có dịp ghé thăm Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk. Khác hẳn với không khí nhộn nhịp thường thấy ở các cơ sở y tế khác, nơi đây mang một vẻ tĩnh lặng đặc biệt, chỉ thỉnh thoảng mới có vài bóng người qua lại. Đằng sau sự yên bình ấy là câu chuyện đầy cảm động về những con người đang ngày đêm âm thầm cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe tâm thần.
Áp lực và nguy hiểm trong từng ca trực
Tại Khoa vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, bác sĩ chuyên khoa I Võ Hồng Khắc, Trưởng khoa, cùng các đồng nghiệp đang miệt mài thăm khám và tư vấn cho bệnh nhân. Với đặc thù của một bệnh viện tâm thần, mỗi buồng điều trị nội trú đều được bảo vệ cẩn thận bằng rào chắn và khóa cửa. Mỗi lần vào thăm khám, nhân viên y tế phải có sự hỗ trợ của 2-3 người, bao gồm bác sĩ, điều dưỡng và bảo vệ, để đảm bảo an toàn.
Bác sĩ Khắc, người đã gắn bó với bệnh viện suốt 11 năm, chia sẻ: "Việc điều trị bệnh nhân tâm thần không tuân theo một phác đồ cố định như các bệnh lý thông thường. Chúng tôi phải dựa nhiều vào kinh nghiệm và quá trình theo dõi diễn biến bệnh từng ngày." Hằng ngày, vào lúc 8 giờ sáng, các y bác sĩ phải đến từng buồng bệnh để kiểm tra tình trạng sức khỏe, đảm bảo bệnh nhân đã ăn uống và uống thuốc đầy đủ, đồng thời đánh giá mức độ ảo giác hay trí nhớ.
Tuy nhiên, công việc này không hề dễ dàng. Bác sĩ Khắc cho biết thêm: "Áp lực lớn nhất là bệnh nhân tâm thần thường không kiểm soát được hành vi. Họ có thể lên cơn động kinh và tấn công chúng tôi bất cứ lúc nào." Trong thời gian qua, nhiều y bác sĩ và điều dưỡng đã phải chịu thương tích khi đang làm nhiệm vụ. Dù vậy, với sự thấu hiểu và cảm thông, họ vẫn kiên trì tiếp tục công tác chăm sóc và điều trị.
Những câu chuyện đầy xúc động từ phía điều dưỡng
Chúng tôi tiếp tục hành trình đến Khoa điều trị nam, nơi điều dưỡng Phan Đình Tài đang chăm sóc cho hàng chục bệnh nhân nội trú. Với 6 năm kinh nghiệm, anh Tài chia sẻ về công việc hằng ngày: từ đo huyết áp, hỗ trợ uống thuốc, tắm rửa đến lo lắng từng bữa ăn, giấc ngủ cho người bệnh. "Công việc vất vả lắm, có lúc tôi hoang mang, sợ hãi, thậm chí rơi nước mắt và đổ máu vì bị tấn công. Nhưng vì yêu nghề và thương bệnh nhân, tôi vẫn cố gắng."
Anh Tài kể lại một sự việc đáng nhớ vào ngày 4/8/2025: "Khi tôi đang đo huyết áp, một bệnh nhân bất ngờ kích động, lao vào đánh, cắn và xé rách quần áo. Lúc đó, tôi vô cùng hoảng loạn. Sau khi được mọi người hỗ trợ khống chế, tôi chỉ kịp thay đồ, lau vết thương rồi lại tiếp tục làm việc." Dù trải qua nhiều lần bị tấn công, anh vẫn giữ vững tình yêu nghề và mong muốn chăm sóc bệnh nhân tốt hơn.
Tiếng lòng từ lãnh đạo bệnh viện
Sau khi chứng kiến sự việc điều dưỡng Tài bị tấn công, bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Luyến, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk, đã không kìm được xúc động và viết một dòng trạng thái đầy tâm tư trên mạng xã hội. Trong đó, bà chia sẻ: "Có những ngày, chiếc áo blouse trắng của chúng tôi không chỉ thấm mồ hôi mà còn nhòe máu, nước mắt và cả nỗi đau vô hình. Chúng tôi là những người chăm sóc cho bệnh nhân tâm thần, nhưng chính chúng tôi cũng phải đối mặt với nguy hiểm thường trực."
Bác sĩ Luyến bày tỏ nỗi trăn trở: "Điều đau lòng là dư luận thường dễ dàng phán xét mà ít ai hiểu rằng bệnh nhân tâm thần không có khả năng kiểm soát hành vi. Chúng tôi chỉ mong nhận được sự đồng cảm từ xã hội, sự hỗ trợ từ chính sách và đầu tư từ hệ thống." Bà cũng nhấn mạnh một vấn đề nhạy cảm: nhiều người vẫn gọi các y bác sĩ tại đây là "bác sĩ tâm thần", một cách gọi gây tổn thương sâu sắc. "Mong rằng mọi người có cái nhìn thiện cảm hơn, đừng gọi chúng tôi như vậy, để chúng tôi có thêm động lực vượt qua khó khăn."
Thách thức trong công tác tuyển dụng và tương lai
Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk được thành lập năm 2008, với quy mô 100 giường bệnh. Năm 2025, đơn vị này đã tiếp đón và thăm khám cho hơn 20.000 lượt bệnh nhân, đồng thời quản lý khoảng 17.000 người có triệu chứng tâm thần phân liệt, động kinh và trầm cảm trong cộng đồng. Dù đạt được nhiều thành tích, bác sĩ Luyến vẫn lo lắng về sự gia tăng số lượng bệnh nhân do áp lực kinh tế, công việc và các vấn đề xã hội như nghiện game, ma túy.
Trong khi đó, công tác tuyển dụng gặp nhiều khó khăn. Hiện tại, bệnh viện có 115 nhân viên, nhưng chỉ có 20 bác sĩ. Trong 5 năm qua, chỉ có 5 bác sĩ được tuyển dụng, và 3 trong số đó đã bỏ việc. Các y bác sĩ và điều dưỡng làm việc trực tiếp tại khoa điều trị được hưởng phụ cấp 70% lương, nhưng điều này vẫn chưa đủ để thu hút nhân lực. Bác sĩ Luyến chia sẻ: "Nỗi lo thiếu bác sĩ luôn là điều trăn trở của ban lãnh đạo. Ai sẽ là người tiếp tục chăm sóc cho bệnh nhân tâm thần trong tương lai?"
Khi chúng tôi rời đi, bên ngoài đang rộn ràng với các hoạt động kỷ niệm 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam. Nhưng hình ảnh những y bác sĩ, điều dưỡng tại Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đắk Lắk vẫn mãi đọng lại: họ âm thầm, lặng lẽ, vượt qua mọi khó khăn để mang lại hy vọng cho những bệnh nhân tâm thần. Lời tâm sự "Đừng gọi chúng tôi là 'bác sĩ tâm thần'" của bác sĩ Luyến như một lời nhắc nhở sâu sắc về sự thấu cảm và tôn trọng mà xã hội cần dành cho những người thầy thuốc đặc biệt này.
