Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM), tỷ lệ trẻ thừa cân, béo phì đang gia tăng nhanh chóng, kéo theo nhiều rối loạn chuyển hóa nguy hiểm. Bác sĩ Hậu cho biết: "Cứ 3 trẻ thừa cân, béo phì thì có một trẻ đã xuất hiện các bất thường chuyển hóa kể trên".
Nhóm trẻ có nguy cơ cao nhất
Học sinh cuối cấp tiểu học và THCS là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất do giai đoạn dậy thì, thay đổi tâm sinh lý và hình thành thói quen ăn uống, vận động. Các rối loạn thường gặp bao gồm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ và đề kháng insulin – những bệnh lý trước đây chỉ xuất hiện ở người trưởng thành.
Nguyên nhân từ lối sống hiện đại
Trẻ dễ tiếp cận nước ngọt, trà sữa, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng. Thời gian vận động ngoài trời giảm, thay vào đó là học tập, sử dụng thiết bị điện tử và thiếu ngủ. Những yếu tố này gây mất cân bằng chuyển hóa năng lượng.
Xu hướng béo phì sớm hóa
Bác sĩ Hậu ghi nhận nhiều trẻ 8-10 tuổi, thậm chí 2-3 tuổi, đã mắc gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu hoặc có dấu hiệu đề kháng insulin. Một biểu hiện thường gặp là vùng da cổ sẫm màu do gai đen. Phần lớn trẻ vẫn sinh hoạt bình thường nên gia đình khó phát hiện nếu không khám sức khỏe định kỳ.
Tác động đến sức khỏe tinh thần
Thừa cân, béo phì không chỉ ảnh hưởng thể chất mà còn tác động tiêu cực đến tinh thần. Nhiều em mặc cảm ngoại hình, ngại tham gia hoạt động tập thể, bị trêu chọc ở trường, dẫn đến lo âu, thu mình và tìm đến thức ăn như cách giải tỏa cảm xúc, làm cân nặng tăng thêm.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Bác sĩ Hậu cho rằng phụ huynh cần từ bỏ quan niệm "trẻ mập là khỏe". Kiểm soát cân nặng ở trẻ là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự đồng hành của gia đình trong xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động, đảm bảo ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm rối loạn chuyển hóa.
