Ngày 16/6, tại Hà Nội, Tọa đàm khoa học quốc gia với chủ đề “Chăm sóc sức khỏe cộng đồng vì một Việt Nam khỏe mạnh” đã được tổ chức nhằm hưởng ứng và triển khai Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị. Sự kiện do Viện Sức khỏe và Môi trường vì cộng đồng, Viện Tư vấn Công nghệ và Đào tạo Toàn cầu, cùng Viện Nghiên cứu Khoa học Sức khỏe thuộc Hội Quân dân y Việt Nam phối hợp tổ chức.
Chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang dự phòng
Tọa đàm quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, thầy thuốc, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, cùng trao đổi về những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng trong giai đoạn hiện nay.
Phát biểu khai mạc, TS Phạm Thị Mỵ, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nữ trí thức Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Sức khỏe và Môi trường vì cộng đồng, nhấn mạnh: “Sức khỏe là tài sản vô giá của mỗi người, nền tảng của hạnh phúc gia đình và động lực phát triển kinh tế - xã hội. Người có sức khỏe có hàng ngàn ước mơ, người không có sức khỏe chỉ có một ước mơ là sức khỏe”.
Ông Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, khẳng định Đảng và Nhà nước nhất quán coi bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển đất nước. Dẫn tinh thần Nghị quyết số 20 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII, ông nhấn mạnh đầu tư cho sức khỏe nhân dân là đầu tư cho phát triển.
Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị tiếp tục đặt ra những định hướng đột phá cho ngành y tế, trọng tâm là chuyển mạnh từ tư duy khám chữa bệnh sang phòng bệnh, từ điều trị là chính sang chăm sóc chủ động, lấy người dân làm trung tâm. “Bệnh viện càng ít bệnh nhân thì cộng đồng càng khỏe mạnh. Đó cũng là mục tiêu của y tế hiện đại, không chỉ điều trị khi người dân mắc bệnh mà phải chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe từ sớm”, ông nhấn mạnh.
Ông cho rằng y tế không thể chỉ được nhìn nhận ở phạm vi khám chữa bệnh. Cách tiếp cận mới phải bao quát 4 lĩnh vực: phòng bệnh, khám chữa bệnh, dân số, bảo trợ xã hội và bảo vệ trẻ em. Trong đó, phòng bệnh được xác định là nền tảng. Các chương trình tiêm chủng mở rộng, phòng chống dịch bệnh, HIV/AIDS và quản lý bệnh không lây nhiễm cần được triển khai đồng bộ, chủ động, từ sớm và từ cơ sở.
Thứ trưởng lưu ý, đầu tư cho khám chữa bệnh không đồng nghĩa với thu hẹp nguồn lực dành cho các lĩnh vực khác. Ngược lại, ngành y tế cần tiếp tục ưu tiên nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển đổi số, nhằm giúp người dân tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, thuận lợi hơn, với chi phí hợp lý hơn.
Một nhiệm vụ trọng tâm từ năm 2026 là tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc cho mỗi người dân ít nhất một lần mỗi năm. Cùng với đó, hồ sơ sức khỏe điện tử được coi là công cụ then chốt để quản lý sức khỏe theo vòng đời. “Hiện cả nước đã có hơn 40 triệu người được lập sổ sức khỏe điện tử. Khi hệ thống được hoàn thiện, người dân chỉ cần sử dụng mã QR để bác sĩ nắm được tiền sử bệnh, qua đó nâng cao chất lượng điều trị, giảm thủ tục hành chính và tăng tính liên thông giữa các cơ sở y tế”, lãnh đạo ngành y tế cho biết.
Củng cố y tế cơ sở, chăm sóc người dân ngay tại cộng đồng
Một trọng tâm khác được Thứ trưởng đề cập là mục tiêu tiến tới miễn viện phí vào năm 2030, đồng thời xây dựng trạm y tế trở thành đơn vị sự nghiệp y tế hoàn chỉnh. Theo ông Tuyên, sau khi sắp xếp lại mô hình tổ chức, nhiều xã hiện có quy mô diện tích và dân số tương đương một huyện nhỏ trước đây, đòi hỏi phải tổ chức lại tuyến cơ sở theo hướng đủ năng lực quản lý, chăm sóc và theo dõi sức khỏe người dân ngay tại địa bàn.
Trạm y tế trung tâm của xã không thể chỉ dừng ở vai trò chăm sóc ban đầu, mà cần có bộ máy quản lý, phòng chức năng, các khoa chuyên môn và đội ngũ nhân lực đủ mạnh để đảm đương đầy đủ nhiệm vụ về phòng bệnh, khám chữa bệnh ban đầu, dân số, bảo trợ xã hội và bảo vệ trẻ em. Các điểm trạm còn lại có thể được tổ chức theo mô hình phòng khám bác sĩ gia đình, gần dân, sát cộng đồng, kịp thời phát hiện nguy cơ bệnh tật và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn.
Bên cạnh củng cố mạng lưới tuyến đầu, già hóa dân số cũng được xác định là thách thức lớn. Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết tốc độ già hóa dân số của Việt Nam đang diễn ra nhanh, đòi hỏi sớm hình thành các cơ sở chăm sóc người cao tuổi, trong đó có mô hình chăm sóc ban ngày hoặc chăm sóc theo thời gian thỏa thuận giữa cơ sở dịch vụ và gia đình.
Thứ trưởng Tuyên cho biết, trên nền tảng những chính sách đã được hoàn thiện như Luật Dược, Luật Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế sẽ tiếp tục tham mưu các nội dung liên quan đến an toàn thực phẩm, hiến ghép mô tạng, phòng chống tác hại của thuốc lá; đồng thời nghiên cứu xây dựng Luật Thiết bị y tế và Luật Y dược cổ truyền, tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn cho chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.
