Ngày Thế Giới Phòng Chống Béo Phì: 8 Tỉ Lý Do Hành Động Vì Sức Khỏe Toàn Cầu
Ngày Thế giới phòng chống béo phì (4/3) với chủ đề "8 tỉ lý do để hành động" đã kêu gọi tất cả mọi người, không chỉ những người bị béo phì, cùng tham gia nâng cao nhận thức và hành động vì một tương lai khỏe mạnh hơn. Duy trì cân nặng phù hợp không chỉ giúp phòng ngừa béo phì mà còn tránh được các nguy cơ nghiêm trọng như ung thư và bệnh tim mạch.
Thực Trạng Béo Phì Trên Toàn Cầu Và Tại Việt Nam
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thế giới hiện có hơn 1 tỉ người mắc bệnh béo phì, bao gồm cả trẻ em và thanh thiếu niên, tương đương cứ 8 người thì có 1 người béo phì. Tình trạng thừa cân béo phì đang tăng nhanh trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Ước tính từ Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho thấy, Việt Nam hiện có khoảng 17 triệu người tăng huyết áp, gần 4,6 triệu người mắc đái tháo đường, 2 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính và hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm.
Các bệnh mạn tính này có yếu tố nguy cơ trực tiếp liên quan đến thừa cân béo phì, tăng đường máu, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp. Những nguy cơ này gắn liền với chế độ ăn uống không lành mạnh, tiêu thụ thực phẩm và đồ uống nhiều đường, muối, chất béo bão hòa, thường có trong thịt đỏ, da gia cầm, mỡ lợn, bơ, phô mai, sữa nguyên kem, kem, và các món ăn chế biến sẵn hoặc đồ chiên rán.
Mối Liên Quan Giữa Béo Phì Và Nguy Cơ Ung Thư
Nghiên cứu gánh nặng bệnh tật toàn cầu năm 2019 chỉ ra rằng, 3/5 yếu tố nguy cơ hàng đầu tại Việt Nam đến từ hành vi lối sống, bao gồm dinh dưỡng không hợp lý, hút thuốc lá và sử dụng rượu bia. Về mối liên hệ giữa béo phì và ung thư, Quỹ Nghiên cứu ung thư thế giới cho biết, lượng mỡ thừa trong cơ thể có thể gây viêm nhiễm và làm tăng nồng độ một số hormone, từ đó làm tăng nguy cơ phát triển tế bào ung thư.
Mặc dù thừa cân hoặc béo phì không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ bị ung thư, nhưng nó làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh so với những người có cân nặng khỏe mạnh. Do đó, việc kiểm soát cân nặng là yếu tố then chốt trong phòng ngừa bệnh tật.
Giải Pháp Phòng Ngừa Béo Phì Từ Dinh Dưỡng
WHO xác định nguyên nhân chính của thừa cân và béo phì là sự mất cân bằng giữa lượng năng lượng nạp vào từ chế độ ăn và lượng năng lượng tiêu hao qua hoạt động thể chất. TS-BS Hoàng Thị Đức Ngàn từ Viện Dinh dưỡng quốc gia nhấn mạnh, khi chọn thực phẩm, cần tính toán tổng lượng calo dựa trên thông tin năng lượng ghi trên nhãn, đặc biệt với thực phẩm bao gói sẵn.
Đọc nhãn dinh dưỡng thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong phòng chống và kiểm soát các bệnh không lây nhiễm như béo phì, tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch và ung thư, thông qua việc kiểm soát lượng calo và dinh dưỡng trong mỗi phần ăn. Với người bệnh béo phì, chỉ tiêu dinh dưỡng đầu tiên cần quan tâm là calo để quản lý cân nặng, tiếp theo là đường (tổng đường và đường thêm vào) và chất béo không lành mạnh.
Bác sĩ Ngàn khuyến nghị nên chọn sản phẩm có ít đường và chất béo bão hòa, đồng thời tăng cường thực phẩm giàu chất xơ. Nếu đang theo dõi calo để giảm cân, duy trì cân nặng hoặc tăng cân, thông tin về năng lượng trên nhãn dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất cần chú ý. Hành động này không chỉ giúp cá nhân mà còn góp phần vào nỗ lực chung chống lại béo phì trên toàn cầu.
