Cảnh báo nguy hiểm từ việc lạm dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn trong điều trị đột quỵ
Trong lĩnh vực y học cổ truyền, hiếm có phương thuốc nào đạt đến địa vị huyền thoại như An Cung Ngưu Hoàng Hoàn, biệt dược được ca ngợi là "viên thuốc cải tử hoàn sinh", theo trích dẫn từ SCMP ngày 2/3. Bài thuốc này, với thành phần gồm 11 loại thảo dược và khoáng chất, từ lâu đã được tôn sùng như một dược liệu cấp cứu hàng đầu, chủ yếu dùng cho các trường hợp tai biến mạch máu não hoặc nguy cơ đột quỵ.
Nguồn gốc và nghịch lý chết người
Ra đời từ năm 1798 dưới thời nhà Thanh, An Cung Ngưu Hoàng Hoàn kết hợp các nguyên liệu quý hiếm như ngưu hoàng, xạ hương và sừng trâu. Tuy nhiên, giá thành đắt đỏ đã vô tình tạo ra một nghịch lý nguy hiểm trong cách sử dụng. Bác sĩ Michelle Zhang, chuyên gia y học cổ truyền tại Hong Kong, cho biết nhiều người cao tuổi khi nhận được thuốc từ con cháu lại coi đây như một loại thuốc bổ. Thay vì dự trữ cho tình huống khẩn cấp, họ tự ý uống hàng ngày để phòng bệnh, dẫn đến lạm dụng đáng báo động.
Nguy cơ ngộ độc và tổn thương cơ thể
Việc sử dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn như một thực phẩm chức năng được các chuyên gia đánh giá là hành động tự đầu độc. Công thức nguyên bản của thuốc bao gồm chu sa và hùng hoàng, hai khoáng chất giúp "trấn kinh an thần" theo y lý cổ truyền, nhưng phân tích hóa học hiện đại chỉ ra chúng chứa thủy ngân và thạch tín. Các cơ quan y tế như Cục Y tế Hong Kong, Singapore và FDA Mỹ đã phát đi cảnh báo về ngộ độc mãn tính do lạm dụng, với nguy cơ suy gan, suy thận và tổn thương thần kinh vĩnh viễn.
Rủi ro trong điều trị đột quỵ
Không chỉ nguy hiểm khi dùng phòng bệnh, việc tự ý uống thuốc trong cơn đột quỵ cũng mang rủi ro tử vong cao. Bác sĩ Zhang nhấn mạnh rằng ranh giới giữa cứu người và hại người phụ thuộc vào thể bệnh. Y học cổ truyền chia đột quỵ thành thể "nhiệt" và "hàn". An Cung Ngưu Hoàng Hoàn có dược tính hàn mạnh, phù hợp với thể nhiệt, nhưng nếu dùng cho thể hàn, nó có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tụt huyết áp và đẩy nhanh tử vong. Ngoài ra, việc đút thuốc cho bệnh nhân hôn mê dễ dẫn đến nghẹt thở hoặc viêm phổi hít.
Thực trạng tại Việt Nam và khuyến cáo từ chuyên gia
Tại Khoa Cấp cứu Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhiều bệnh nhân đột quỵ được đưa đến sau khi tự ý dùng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn tại nhà, thường do nghe theo lời mách bảo từ hàng xóm. ThS.BS Vũ Văn Đại, Khoa Y học cổ truyền của bệnh viện, cho biết hơn 80% trường hợp tai biến mạch máu não là nhồi máu não (thể hàn), cần can thiệp y tế khẩn cấp. Việc sử dụng thuốc trong các trường hợp này có thể làm giảm tưới máu não và nguy hiểm hơn nếu bệnh nhân bị xuất huyết não do thành phần chống đông nhẹ.
Bác sĩ Đại nhấn mạnh: "Là bác sĩ y học cổ truyền, chúng tôi không phủ nhận giá trị của các bài thuốc cổ, nhưng cần nhìn nhận đúng vai trò và giới hạn. Việc sử dụng phải dựa trên y lý, y chứng và y đức, không nên biến thuốc quý thành niềm tin mù quáng gây hại." Ông kêu gọi truyền thông rõ ràng để tránh những sai lầm đáng tiếc và cảnh báo cộng đồng không đánh mất cơ hội sống sót cho người thân.
Khuyến cáo từ Bộ Y tế
Theo Bộ Y tế, việc sử dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn cần tuân thủ nghiêm ngặt:
- Chỉ dùng khi có chẩn đoán rõ ràng thuộc thể 'trúng phong nhiệt' với triệu chứng như sốt cao, mê sảng.
- Tuyệt đối không dùng cho thể 'trúng phong hàn', xuất huyết não, hoặc khi chưa có chẩn đoán xác định.
- Phải được bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền chỉ định, không tự ý dùng tại nhà.
- Không sử dụng cho phụ nữ có thai, trẻ em dưới 3 tuổi, và bệnh nhân suy gan thận nặng.
Thông tin này dựa trên báo cáo từ SCMP và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng thuốc đúng cách để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
