Bác sĩ cảnh báo nguy cơ bệnh hô hấp ở trẻ dịp Tết và cách phòng ngừa hiệu quả
ThS.BS Lê Thị Hồng Huệ, khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết dịp Tết nhiều trẻ đến khám vì các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, khó thở do các bệnh lý viêm phế quản, cúm, hen phế quản cấp. Dưới đây là một số nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ mắc bệnh hô hấp ở trẻ trong thời điểm này.
Thời tiết thay đổi và sự bùng phát của virus
Thời tiết miền Bắc thường có sự chênh lệch nhiệt độ rõ rệt, với buổi sáng và đêm khuya lạnh, trong khi ban ngày lại nắng ấm. Không khí lạnh làm giảm hoạt động của hệ lông chuyển ở niêm mạc đường hô hấp – đây là cơ chế tự nhiên giúp tống xuất bụi bẩn và virus ra ngoài cơ thể. Khi cơ chế này hoạt động kém hiệu quả, virus dễ dàng xâm nhập và gây bệnh. Hệ lông chuyển bao gồm những sợi lông rất nhỏ trong mũi và họng, đóng vai trò quan trọng trong việc quét sạch các tác nhân gây hại.
Không khí giao mùa tạo điều kiện thuận lợi cho các loại virus hô hấp như cúm, RSV, adenovirus... lây lan mạnh mẽ. Khi trẻ tham gia các hoạt động như đi chúc Tết, du xuân, hoặc tham dự các bữa tiệc đông người, nguy cơ tiếp xúc với nguồn bệnh sẽ tăng cao đáng kể.
Di chuyển nhiều và thay đổi lịch sinh hoạt
Tết cũng là dịp nhiều gia đình lựa chọn về quê, du lịch hoặc thăm họ hàng. Việc di chuyển đường dài bằng các phương tiện như ô tô, máy bay, ở trong không gian kín và đông người làm tăng khả năng lây nhiễm các bệnh hô hấp. Bên cạnh đó, trẻ thường có xu hướng thức khuya, ngủ không đủ giấc, và ăn uống thất thường trong những ngày lễ.
Hệ miễn dịch của trẻ hoạt động kém hiệu quả hơn khi thiếu ngủ hoặc mệt mỏi, tạo điều kiện thuận lợi cho virus và vi khuẩn tấn công cơ thể. Do đó, việc duy trì một lịch sinh hoạt điều độ là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe của trẻ.
Tiếp xúc với khói nhang, khói bếp, và pháo hoa
Khói nhang, khói bếp, khói thuốc lá, và pháo hoa chứa nhiều hạt bụi mịn và các chất kích thích đường thở. Những yếu tố này có thể gây viêm niêm mạc hô hấp và tăng phản ứng co thắt phế quản. Đối với trẻ có cơ địa dị ứng hoặc tiền sử hen phế quản, một số yếu tố kích thích này cũng có thể làm bùng phát cơn hen cấp tính, gây nguy hiểm đến sức khỏe.
Bác sĩ Huệ đã tư vấn cho các bậc phụ huynh về các biện pháp phòng bệnh hô hấp cho trẻ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây hại này.
Cách phòng ngừa các bệnh hô hấp hiệu quả
Các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ bao gồm viêm mũi họng cấp, viêm amidan, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi, và hen cấp. Đa số các bệnh này do virus gây ra và có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách.
Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh hô hấp trong dịp Tết, cha mẹ nên:
- Giữ ấm cho trẻ, đặc biệt khi thời tiết lạnh.
- Hạn chế đưa trẻ đến những nơi đông người để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.
- Tránh để trẻ tiếp xúc với khói nhang, khói thuốc lá, và các nguồn khói độc hại khác.
- Duy trì giờ ngủ điều độ, đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc.
- Cung cấp chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường rau xanh và trái cây để tăng cường sức đề kháng.
- Hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách trước khi ăn uống và sau khi đi vệ sinh.
Phụ huynh có thể chủ động phòng ngừa bệnh hô hấp cho trẻ bằng cách tiêm phòng cúm hàng năm, tiêm phòng phế cầu, và tiêm phòng RSV cho trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao. Không nên tự ý dùng kháng sinh khi trẻ có triệu chứng ho, sổ mũi, vì phần lớn bệnh hô hấp do virus và cần được theo dõi, điều trị đúng chỉ định của bác sĩ.
Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:
- Sốt cao liên tục trên 39 độ C hoặc sốt kéo dài khó hạ.
- Thở nhanh, thở gấp, hoặc bỏ bú.
- Các biểu hiện nặng như tím môi, tím đầu chi, rên rỉ, co giật do sốt, hoặc ngủ li bì, khó đánh thức – đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng nguy hiểm.
Trẻ dưới 5 tuổi, trẻ sinh non, nhẹ cân, hoặc có bệnh nền như hen phế quản, bệnh phổi mạn tính, tim bẩm sinh... có hệ miễn dịch yếu và dễ gặp biến chứng cao hơn khi mắc bệnh hô hấp. Cha mẹ cần theo dõi sát sao các triệu chứng và đưa trẻ đi khám sớm để được bác sĩ đánh giá kịp thời.
Minh Tâm
Độc giả có thể gửi câu hỏi về nhi sơ sinh tại đây để được bác sĩ giải đáp chi tiết.
