Người dân Trung Quốc ồ ạt tích trữ nhiệt kế thủy ngân trước lệnh cấm sản xuất 2026
Thông tin Trung Quốc sẽ chính thức cấm sản xuất nhiệt kế và máy đo huyết áp chứa thủy ngân từ năm 2026 đã châm ngòi cho một làn sóng mua sắm tích trữ ồ ạt trong cộng đồng. Nhiều người dân đổ xô tìm mua các sản phẩm này trước thời điểm ngừng sản xuất, khiến nguồn cung trở nên khan hiếm và giá bán trên thị trường bị đẩy lên cao chưa từng thấy.
Làn sóng mua sắm gây sốt và biến động giá cả
Hiện tượng này đã dẫn đến những cảnh tượng hiếm thấy khi người dân xếp hàng dài trước các hiệu thuốc cộng đồng để săn lùng nhiệt kế thủy ngân. Tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, giá một chiếc nhiệt kế thủy ngân đã tăng vọt từ mức 5 nhân dân tệ (khoảng 17.000 đồng) lên đến khoảng 30 nhân dân tệ (hơn 100.000 đồng) chỉ sau một thời gian ngắn. Một người dân địa phương chia sẻ: "Dù đắt thế nào tôi cũng cần mua vài cái để dự phòng".
Chủ cửa hàng Tan Enping cho biết ông đã phải áp dụng chính sách hạn chế bán, mỗi khách chỉ được mua tối đa 2 chiếc do nguồn cung ngày càng cạn kiệt. "Vì quá nhiều người tích trữ, chúng sẽ nhanh chóng bán hết trong thời gian tới", ông nói. Xu hướng này cũng lan rộng trên các nền tảng thương mại điện tử, nơi nhiều gian hàng lớn trên Tmall đã bán hết sạch các loại nhiệt kế giá rẻ chỉ trong vòng một tuần.
Nguyên nhân sâu xa và mối lo ngại từ người dân
Theo các chuyên gia, việc cấm sản xuất là bước đi cụ thể nhằm thực hiện Công ước Minamata về thủy ngân, thể hiện định hướng đề cao bảo vệ môi trường và an toàn y tế. Công ước này yêu cầu các quốc gia kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, sử dụng thủy ngân, đồng thời từng bước loại bỏ các sản phẩm y tế và hàng tiêu dùng có chứa chất độc hại này.
Tuy nhiên, nhiều gia đình, đặc biệt là người lớn tuổi, vẫn đặt niềm tin mạnh mẽ vào nhiệt kế thủy ngân như một thiết bị rẻ tiền, chính xác, dù tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe và môi trường. Họ xem đây là công cụ đáng tin cậy để theo dõi sức khỏe cho con cháu, nhất là trong dịp Tết khi thời tiết lạnh và nguy cơ ốm vặt cao hơn. Đại diện một chuỗi nhà thuốc lớn ở Trung Quốc giải thích: "Chúng tôi biết sớm muộn cũng phải từ bỏ nhiệt kế thủy ngân nhưng nhiều người vẫn chưa thể quen với việc thay đổi".
Độc tính nguy hiểm của thủy ngân và những rủi ro tiềm ẩn
Giáo sư Du Lôi từ Học viện Hóa học và Vật liệu, Đại học Dương Châu, cảnh báo thủy ngân là kim loại duy nhất tồn tại ở trạng thái lỏng ở nhiệt độ thường, có độc tính mạnh và gần như không thể phân hủy trong môi trường tự nhiên. Một nhiệt kế thủy ngân tiêu chuẩn chứa khoảng 1 gram thủy ngân, và khi thiết bị bị vỡ, thủy ngân có thể bay hơi thành khí độc không màu, không mùi.
Trong một căn phòng có thể tích khoảng 50 m³, nồng độ hơi thủy ngân có thể nhanh chóng tăng lên 22 mg/m³, cao hơn rất nhiều so với ngưỡng 1 mg/m³ có thể gây ngộ độc cấp tính. Nếu hít phải hơi thủy ngân ở nồng độ cao, người tiếp xúc có nguy cơ tổn thương hệ thần kinh trung ương và chức năng thận. Đối với trẻ em và phụ nữ mang thai, phơi nhiễm thủy ngân còn có thể gây chậm phát triển hoặc dị tật thai nhi.
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe con người, thủy ngân từ nhiệt kế vỡ nếu xâm nhập đất hoặc nguồn nước còn có thể chuyển hóa thành methyl thủy ngân, dạng có độc tính cao hơn, gây tác động lâu dài đến hệ sinh thái. Ông Lữ Phúc Lâm, Trưởng khoa Cấp cứu Bệnh viện Tây Nam, cơ sở Giang Bắc thuộc Đại học Quân y Lục quân, cũng chỉ ra nhược điểm về thời gian đo khiến nhiệt kế thủy ngân dần bộc lộ hạn chế, đặc biệt bất tiện trong cấp cứu hoặc khi cần sàng lọc thân nhiệt số lượng lớn.
Xu hướng chuyển đổi sang thiết bị thay thế hiện đại
Nhiều bệnh viện tại Trung Quốc đã bắt đầu thay thế nhiệt kế thủy ngân bằng thiết bị điện tử và hồng ngoại từ nhiều năm trước. Bà Wu Yin, điều dưỡng trưởng Bệnh viện số 9 Vũ Hán, cho biết quá trình chuyển đổi bắt đầu từ 5 năm trước và hiện nay, nhiệt kế điện tử được sử dụng ở tất cả các khoa nhờ những ưu điểm như tự động lưu trữ dữ liệu và giảm nguy cơ lây nhiễm chéo.
Các nhà sản xuất cũng đã chuẩn bị cho sự thay đổi này. Công ty Thiết bị & Vật tư Y tế Yuyue, từng là "ông lớn" trong lĩnh vực nhiệt kế thủy ngân, cho biết các sản phẩm nhiệt kế thủy ngân hiện chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong hoạt động kinh doanh khi công ty chuyển hướng sang thiết bị điện tử. Những lựa chọn thay thế ngày nay bao gồm nhiệt kế điện tử tiêu chuẩn, cũng như thiết bị đo tai và trán sử dụng công nghệ hồng ngoại.
Các chuyên gia khẳng định những sản phẩm này dựa vào cảm biến và hệ thống hiệu chuẩn để duy trì độ chính xác, với những tiến bộ trong những năm gần đây đã giúp các thương hiệu hàng đầu đáp ứng yêu cầu lâm sàng. Tuy nhiên, với nhiều người mua sắm, niềm tin được xây dựng qua nhiều thế hệ vào nhiệt kế thủy ngân sẽ cần thời gian dài hơn để điều chỉnh và chấp nhận các thiết bị hiện đại hơn.
