Ăn một bát cơm rang tưởng chừng vô hại, người đàn ông 50 tuổi ở Quảng Đông, Trung Quốc suýt mất mạng vì suy gan và suy thận cấp. Sự việc xảy ra sau khi ông Trần (Giang Môn, Quảng Đông) dùng cơm nguội để trong tủ lạnh nhiều ngày để rang ăn, bất chấp cơm có dấu hiệu nhớt và chua nhẹ.
Bát cơm rang và cái giá của sự tiết kiệm sai lầm
Ông Trần, vốn có sức khỏe tốt nhờ lao động chân tay nhiều năm, thường có thói quen tiết kiệm đồ ăn thừa. Trưa hôm đó, thấy hộp cơm nguội để trong tủ lạnh vài ngày, bề mặt nhớt, mùi hơi chua, ông vẫn quyết định rang với trứng, hành và thịt thừa. Ông tin rằng dầu mỡ sôi và lửa lớn sẽ diệt sạch vi trùng. Tuy nhiên, chỉ 3 giờ sau khi ăn, ông bắt đầu đau bụng quặn thắt, nôn mửa và tiêu chảy dữ dội.
Người nhà vội đưa ông đến bệnh viện trong tình trạng kiệt sức, mặt tái mét, huyết áp tụt sâu. Tại phòng ICU, các bác sĩ chẩn đoán ông bị sốc nhiễm độc, suy gan và suy thận cấp. Phải chạy máy lọc máu liên tục nhiều ngày mới cứu được mạng sống, nhưng chức năng thận của ông bị tổn thương vĩnh viễn, phải sống phụ thuộc vào máy chạy thận suốt đời.
Thủ phạm: Vi khuẩn Bacillus cereus và độc tố không bị nhiệt phá hủy
Theo các bác sĩ, nguyên nhân trực tiếp gây suy đa tạng là do vi khuẩn Bacillus cereus – tác nhân gây “Hội chứng cơm chiên” (Fried Rice Syndrome). Loại vi khuẩn này sinh sôi mạnh trong cơm nguội để ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản lâu ngày trong tủ lạnh không đúng cách. Chúng tiết ra độc tố vomitoxin, một chất cực độc có khả năng chịu nhiệt cao. Nghiên cứu lâm sàng cho thấy ngay cả khi đun sôi ở 120 độ C trong 90 phút, độc tố này vẫn không bị phá hủy. Vì vậy, việc rang cơm trên chảo nóng vài phút chỉ là vô ích.
Khi vào cơ thể, độc tố tấn công trực tiếp vào gan và thận, gây viêm cầu thận cấp, hoại tử ống thận, dẫn đến suy thận nhanh chóng. Nếu không được lọc máu kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong.
Cảnh báo từ WHO và cách bảo quản cơm an toàn
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh rằng nhiệt độ từ 5-60 độ C là vùng nguy hiểm cho vi khuẩn phát triển. Nồi cơm điện ở chế độ giữ ấm (60-70 độ C) vẫn có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh sôi ở phần cơm bề mặt. Để phòng tránh, cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Thời gian lưu trữ: Cơm thừa không để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Phải làm nguội nhanh, cho vào hộp kín và cất tủ lạnh ngay. Chỉ sử dụng trong vòng 24 giờ.
- Hâm nóng: Đun nóng đều toàn bộ phần cơm, chỉ hâm một lần duy nhất. Không tái lưu trữ phần đã hâm.
- Vệ sinh nồi cơm điện: Thường xuyên vệ sinh lỗ thoát hơi và vòng đệm cao su để tránh tích tụ vi khuẩn.
Bài học từ ông Trần là lời cảnh tỉnh cho những ai có thói quen tiết kiệm thực phẩm quá mức. Sức khỏe là vô giá, đừng để một bát cơm rang trở thành án tử.
