Mỗi tuần, Bệnh viện Bình Dân tại Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện gần 10 ca phẫu thuật ung thư cơ quan sinh dục nam, bao gồm ung thư dương vật và ung thư tinh hoàn. Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân trẻ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị bảo tồn và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.
Bệnh nhân trẻ phải cắt bỏ dương vật
Một nam giới 28 tuổi đã phải cắt đoạn dương vật do ung thư. Sau điều trị, bệnh nhân không tái phát nhưng mong muốn được tái tạo lại dương vật để có thể đi tiểu đứng và duy trì hình ảnh cơ thể nam giới. Trường hợp này được TS.BS Mai Bá Tiến Dũng, Trưởng khoa Nam học, Bệnh viện Bình Dân, chia sẻ tại Hội thảo tập huấn chuẩn châu Âu về Nam khoa ngày 5/6 như một lời cảnh báo rằng ung thư cơ quan sinh dục nam không chỉ là bệnh của người lớn tuổi.
Số ca phẫu thuật ung thư dương vật và tinh hoàn
Theo bác sĩ Dũng, thực tế bệnh viện vẫn tiếp nhận những bệnh nhân ung thư dương vật ở độ tuổi còn rất trẻ. Tuy nhiên, điều khiến các bác sĩ lo ngại hơn cả là phần lớn người bệnh chỉ đến khám khi ung thư đã ở giai đoạn muộn. Tại Bệnh viện Bình Dân, số lượng bệnh nhân ung thư dương vật và ung thư tinh hoàn nhiều đến mức không thể tính theo năm mà phải tính theo tuần.
Bác sĩ Dũng cho hay mỗi tuần bệnh viện thực hiện khoảng 5-6 ca phẫu thuật ung thư dương vật và 2-3 ca ung thư tinh hoàn. Đối với ung thư dương vật, đa số bệnh nhân đến khám khi bệnh đã tiến triển nặng. "Rất hiếm gặp bệnh nhân ở giai đoạn T1. Thông thường, người bệnh chỉ đến khi ung thư đã ở giai đoạn T3 và khi đó hầu như không còn cơ hội điều trị bảo tồn", bác sĩ Dũng cho biết.
Điều này đồng nghĩa nhiều trường hợp buộc phải cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ dương vật để kiểm soát bệnh, gây ảnh hưởng lớn đến chức năng sinh lý, tâm lý và chất lượng cuộc sống. Trong khi đó, ung thư tinh hoàn cũng ghi nhận số lượng bệnh nhân đáng kể, mỗi tuần bệnh viện phẫu thuật từ 2-3 trường hợp.
Nguyên nhân phát hiện muộn
Theo bác sĩ Dũng, công tác truyền thông về căn bệnh này tới nhóm nam giới trẻ vẫn chưa thực sự hiệu quả, khiến nhiều người chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ mắc bệnh. Điều nguy hiểm của cả ung thư dương vật và ung thư tinh hoàn là diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng trong giai đoạn đầu. Với ung thư dương vật, dấu hiệu ban đầu thường chỉ là một nốt nhỏ ở vùng quy đầu hoặc dưới da quy đầu. Tổn thương hơi sẩn lên, không gây đau nên dễ bị người bệnh bỏ qua hoặc tự điều trị.
Theo thời gian, tổn thương lan rộng dần. Sau khoảng 6 tháng đến một năm, khối u có thể phát triển thành tổn thương sùi lớn giống bông cải ở vùng quy đầu. Khi xuất hiện tình trạng này, bệnh thường đã ở giai đoạn khá muộn. Ung thư tinh hoàn cũng diễn tiến âm thầm không kém. Người bệnh hầu như không có cảm giác đau hoặc khó chịu. Triệu chứng phổ biến nhất là xuất hiện một khối u hoặc vùng cứng bất thường trong tinh hoàn. Không ít trường hợp chỉ tình cờ phát hiện bất thường khi tắm hoặc thay quần áo. Một số bệnh nhân đến bệnh viện khi tinh hoàn đã to lên rõ rệt.
Tầm soát đơn giản tại nhà
Bác sĩ Dũng cho rằng việc tự kiểm tra cơ quan sinh dục định kỳ là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phát hiện sớm bệnh. "Không ai phát hiện bệnh sớm tốt hơn chính người bệnh", bác sĩ Dũng nhấn mạnh. Theo ông, tương tự việc phụ nữ được khuyến khích tự khám vú, nam giới cũng nên thường xuyên kiểm tra cơ quan sinh dục, đặc biệt trong lúc tắm rửa.
Việc sờ kiểm tra hai bên tinh hoàn giúp phát hiện các khối bất thường. Đồng thời, nam giới cần lộn bao quy đầu để vệ sinh và quan sát những thay đổi ở vùng quy đầu, da quy đầu. Nếu phát hiện nốt sùi, vết loét kéo dài, khối u hoặc tình trạng chảy máu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám sớm.
Bác sĩ Dũng cho hay số lượng bệnh nhân ung thư dương vật không hẳn tăng đột biến trong thời gian gần đây. Vấn đề lớn nhất là nhiều người vẫn còn tâm lý e ngại khi khám các bệnh lý vùng kín, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ. Ngoài ra, một số tổn thương ung thư dương vật đôi khi bị nhầm lẫn với sùi mào gà tại các cơ sở y tế không chuyên sâu, làm kéo dài thời gian điều trị.
Bảo tồn khả năng sinh sản
Theo TS.BS Mai Bá Tiến Dũng, xạ trị có thể gây tổn thương tế bào sinh tinh, làm giảm hoặc mất khả năng sản xuất tinh trùng. Hóa trị cũng có tác động tương tự. Vì vậy, song song điều trị ung thư, các bác sĩ luôn xây dựng chiến lược bảo tồn khả năng sinh sản cho người bệnh. Đối với nam giới trưởng thành, giải pháp phổ biến nhất là lưu trữ tinh trùng trước khi điều trị. Sau này, người bệnh có thể sử dụng nguồn tinh trùng được bảo quản để thực hiện các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm.
Trong những trường hợp ung thư tinh hoàn hoặc ung thư cơ quan sinh dục khiến bệnh nhân không thể xuất tinh, bác sĩ sẽ lưu trữ mô tinh hoàn. Tinh trùng được phân lập trực tiếp từ mô tinh hoàn và bảo quản để sử dụng về sau. Nhiều người thường nghe đến khái niệm "ngân hàng tinh trùng" nhưng hiểu chưa đúng bản chất. Tỷ lệ phục hồi tinh trùng sau trữ đông không bao giờ đạt 100%. Trên thực tế, tỷ lệ phục hồi khoảng 60-65% đã được xem là rất tốt. Các kỹ thuật trữ lạnh hiện đại như thủy tinh hóa đang giúp nâng cao chất lượng bảo quản tinh trùng, mở ra thêm cơ hội làm cha cho những bệnh nhân ung thư sau điều trị.
Đào tạo chuyên sâu về nam khoa
Tại hội thảo, PGS.TS Trần Vĩnh Hưng, Giám đốc Bệnh viện Bình Dân, cho biết nam khoa là một trong những chuyên ngành mũi nhọn của bệnh viện. Trong nhiều năm qua, đơn vị đã phối hợp với Hội Tiết niệu châu Âu và Hội Tiết niệu - Thận học Việt Nam triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu nhằm cập nhật những tiến bộ mới trong lĩnh vực nam khoa.
