Tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, tỉnh Quảng Trị, hàng chục cán bộ, chiến sĩ quân đội, y bác sĩ và các đơn vị liên quan đang khẩn trương thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu giám định ADN nhằm xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây là hoạt động nằm trong khuôn khổ “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Theo kế hoạch, lực lượng chức năng sẽ tiến hành lấy mẫu đối với 5.929 phần mộ liệt sĩ còn thiếu thông tin tại nghĩa trang.
Nỗ lực vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ
Đội 584, thuộc Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị, là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong công tác khai quật và lấy mẫu. Do các phần mộ được xây dựng kiên cố qua nhiều thời kỳ, các chiến sĩ phải sử dụng búa, đục chuyên dụng để phá bỏ các khối bê-tông dày đặc trước khi nâng phần mộ lên. Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584, cho biết: “Khối lượng công việc rất lớn, điều kiện thời tiết không thuận lợi, song cán bộ, chiến sĩ Đội 584 cùng các lực lượng phối hợp luôn nỗ lực khắc phục khó khăn. Nhiều ngày, anh em làm việc liên tục dưới trời nắng gắt, thậm chí tăng ca khi thời tiết chuyển mưa để bảo đảm tiến độ”.
Các phần mộ được khai quật với quy trình tỉ mỉ, cẩn trọng. Mỗi ngày, từ 6 giờ 30 phút đến 17 giờ, các thành viên Đội 584 phối hợp với lực lượng chức năng khai quật và lấy mẫu từ 35 đến 40 phần mộ. Công việc diễn ra trong điều kiện thời tiết nắng nóng gay gắt, mồ hôi thấm đẫm quân phục, nhưng từng thao tác vẫn được thực hiện một cách cẩn thận, tỉ mỉ.
Để giảm sức lao động, đơn vị đã nghiên cứu và chế tạo hệ thống ròng rọc di động có bánh xe hỗ trợ nâng các nấm mộ nặng hàng trăm kg. Thiết bị tuy đơn giản nhưng giúp quá trình khai quật diễn ra an toàn và hiệu quả hơn.
Quy trình lấy mẫu nghiêm ngặt
Sau khi khai quật, hài cốt liệt sĩ được chuyển đến khu vực lấy mẫu giám định ADN. Các mẫu chủ yếu là răng và xương đủ điều kiện giám định. Toàn bộ quy trình được thực hiện cẩn trọng, nghiêm ngặt qua 8 bước và chụp 16 bức ảnh ở các công đoạn để phục vụ số hóa thông tin từng phần mộ. Mỗi phần mộ từ khi khai quật đến khi hoàn tất lấy mẫu và hoàn mộ kéo dài khoảng 15-20 phút. Các mẫu ADN sau đó được gửi đến Viện Pháp y thuộc Bộ Y tế để giám định.
Phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng
Dù thời tiết khắc nghiệt, khối lượng công việc lớn và yêu cầu chuyên môn cao, các lực lượng tham gia vẫn duy trì tinh thần trách nhiệm, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị và Ban Quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 chịu trách nhiệm lập danh sách, cung cấp thông tin các phần mộ; Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Sở Y tế thực hiện khai quật, lấy mẫu; lực lượng Công an bảo đảm an ninh, an toàn trong suốt quá trình triển khai.
Đại úy Nguyễn Văn Hùng, thành viên Đội 584, chia sẻ: “Chúng tôi luôn thực hiện công việc với sự cẩn trọng, trách nhiệm và lòng biết ơn sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ. Bản thân tôi cùng các đồng đội cảm thấy rất vinh dự, tự hào khi được góp một phần công sức vào nhiệm vụ ý nghĩa này, góp phần trả lại tên cho các liệt sĩ còn thiếu thông tin”.
Kết quả bước đầu và mục tiêu dài hạn
Đội 584 là một trong những đơn vị chủ lực trong thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm. Được thành lập ngày 10/5/1984, hơn 40 năm qua, Đội đã tìm kiếm, quy tập gần 4.000 liệt sĩ trong nước và 5.500 liệt sĩ ở nước ngoài, chủ yếu tại Lào. Theo Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị, trong chiến dịch này, địa phương sẽ khai quật, lấy mẫu giám định ADN hơn 22.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Để phục vụ công tác đối sánh ADN, tỉnh đã rà soát, cập nhật dữ liệu vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hoàn thành thu thập 2.771 mẫu đối chứng thân nhân theo dòng mẹ của 2.138 liệt sĩ chưa xác định được danh tính trên địa bàn. Công tác rà soát vẫn đang tiếp tục nhằm tránh bỏ sót thông tin về liệt sĩ và thân nhân.
Với quyết tâm của các cấp, các ngành và những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, Chiến dịch 500 ngày đêm đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin, góp phần làm trọn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
