Khói Bếp - 'Sát Thủ Thầm Lặng' Gây Ung Thư Phổi Ở Phụ Nữ Không Hút Thuốc
Một phụ nữ 38 tuổi sống tại Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, vừa được chẩn đoán mắc ung thư phổi giai đoạn đầu sau khi đến bệnh viện kiểm tra vì các triệu chứng ho kéo dài và có nhiều đờm. Kết quả chụp CT phổi cho thấy sự xuất hiện của các khối u ác tính, gây sốc cho bệnh nhân và gia đình.
Qua khai thác tiền sử sinh hoạt, các bác sĩ phát hiện người phụ nữ này không có thói quen hút thuốc lá hay uống rượu bia. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, bà là người trực tiếp nấu ăn cho gia đình, thường xuyên phải tiếp xúc với khói dầu trong không gian bếp chật hẹp và thiếu thông gió.
Ung Thư Phổi: Nguyên Nhân Hàng Đầu Gây Tử Vong Ở Phụ Nữ
Theo báo cáo từ Trung tâm Ung thư Quốc gia Trung Quốc giai đoạn 2005-2020, ung thư phổi hiện đã vượt qua cả ung thư vú và ung thư cổ tử cung để trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ. Trong khi hút thuốc là yếu tố chính gây bệnh ở khoảng 70% bệnh nhân nam, thì ở phụ nữ, chỉ có khoảng 18% trường hợp liên quan đến việc hút thuốc hoặc tiếp xúc lâu dài với khói thuốc thụ động.
Đáng chú ý, ở nhóm phụ nữ không hút thuốc, hơn 60% từng tiếp xúc lâu dài với khói bếp. Khoảng 32% thường xuyên nấu ăn bằng phương pháp chiên rán ở nhiệt độ cao, và khoảng 25% sống trong những ngôi nhà có bếp thông với không gian sinh hoạt, khiến khói dầu dễ dàng lan tỏa khắp nhà.
Khói Bếp: Nguồn Độc Hại Không Ngờ
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng, ngoài yếu tố di truyền và môi trường, việc tiếp xúc lâu dài với khói nấu ăn là một trong những nguyên nhân quan trọng làm tăng nguy cơ ung thư phổi ở phụ nữ. Khói bếp không chỉ gây mùi khó chịu mà còn chứa nhiều hạt bụi mịn và hợp chất độc hại có thể xâm nhập sâu vào đường hô hấp.
Dữ liệu nghiên cứu cho thấy lượng khí độc phát sinh khi nấu ăn, nếu không được máy hút mùi xử lý, có thể cao hơn rất nhiều so với khói từ một điếu thuốc lá. Do đó, một số thói quen nấu ăn quen thuộc trong gia đình có thể vô tình làm tăng lượng khói độc trong nhà bếp nếu duy trì trong thời gian dài.
Ba Thói Quen Nấu Ăn Nguy Hiểm Cần Tránh
- Tái sử dụng dầu ăn nhiều lần: Trong nhiều gia đình, dầu sau khi chiên rán thường được giữ lại để tiếp tục nấu các món khác nhằm tránh lãng phí. Tuy nhiên, khi dầu bị đun nóng nhiều lần, các phản ứng oxy hóa sẽ diễn ra mạnh hơn, khiến dầu dần bị biến chất. Quá trình chiên rán nhiều lần có thể tạo ra các hợp chất như amin dị vòng và benzo[a]pyrene - những chất được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư. Các chuyên gia khuyến cáo nếu muốn sử dụng lại dầu chiên, nên lọc bỏ cặn và chỉ nên dùng lại tối đa một lần.
- Cho thực phẩm vào khi dầu đã bốc khói: Nhiều người cho rằng dầu phải bốc khói thì món xào mới ngon và nấu nhanh hơn. Tuy nhiên, khi dầu đạt đến điểm bốc khói, các axit béo trong dầu bắt đầu phân hủy và tạo ra nhiều hợp chất có hại. Các chất độc như aldehyde, PAHs và benzopyrene có thể gây kích ứng mạnh đường hô hấp. Các chuyên gia khuyến nghị nên cho thực phẩm vào chảo khi dầu vừa nóng, chưa bốc khói để đảm bảo an toàn nhất.
- Tắt máy hút mùi ngay sau khi nấu xong: Khói nấu ăn chứa hơn 200 hợp chất hóa học, trong đó nhiều chất có thể gây kích ứng hệ hô hấp. Nếu tắt máy hút mùi ngay sau khi nấu xong, khói và các khí độc vẫn có thể tồn đọng trong không gian bếp. Các chuyên gia khuyến cáo nên bật máy hút mùi ngay từ khi bắt đầu nấu và duy trì thêm khoảng 3-5 phút sau khi kết thúc để giúp loại bỏ lượng khói và khí độc còn lại.
Để hạn chế tác hại của khói dầu, nên sử dụng máy hút mùi có công suất phù hợp với không gian bếp, đồng thời mở cửa sổ để tăng cường thông gió tự nhiên. Việc nâng cao nhận thức về các nguy cơ từ khói bếp là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe, đặc biệt là đối với phụ nữ - những người thường xuyên đảm nhận công việc nội trợ.
