Khô mắt: Bệnh lý phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua ở dân văn phòng
Khô mắt đang trở thành một vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt là ở nhóm người làm việc văn phòng thường xuyên sử dụng máy tính và các thiết bị điện tử. Tuy nhiên, nhiều người vẫn dễ dàng bỏ qua các dấu hiệu ban đầu của tình trạng này, dẫn đến những hậu quả đáng kể về lâu dài.
Thực trạng đáng báo động
Theo thông tin được TS.BS Trần Đình Minh Huy, khoa Khúc xạ, Bệnh viện Mắt TP.HCM, chia sẻ tại lễ ra mắt chương trình “Sàng lọc khô mắt - Chăm sóc bảo vệ mắt trong môi trường thiết bị kỹ thuật số” ngày 6/3, thống kê của ngành y tế cho thấy khoảng 60% người làm văn phòng mắc các bệnh lý về mắt. Trong đó, khô mắt là tình trạng phổ biến nhất ở nhóm thường xuyên sử dụng thiết bị điện tử.
Các triệu chứng điển hình của khô mắt bao gồm khô, rát, cộm, nhòe mắt, chói sáng, đau đầu và khó tập trung. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, các biểu hiện này thường nhẹ và dễ bị bỏ qua. Bác sĩ Huy nhấn mạnh: “Nhiều người cho rằng đó chỉ là tình trạng mỏi mắt tạm thời khi làm việc với máy tính. Nhưng nếu không được nhận diện sớm và chăm sóc đúng cách, khô mắt có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất học tập, làm việc cũng như chất lượng cuộc sống.”
Nguyên nhân và cơ chế của khô mắt
Theo định nghĩa hiện nay, khô mắt được xem là bệnh lý đa yếu tố, đặc trưng bởi sự mất cân bằng nội môi của lớp phim nước mắt, lớp màng mỏng bao phủ bề mặt nhãn cầu. Để dễ hình dung, bác sĩ Huy ví lớp phim nước mắt giống như một lớp “dầu bóng” phủ trên bề mặt mắt. Ở trẻ nhỏ, lớp phim này ổn định nên đôi mắt thường long lanh. Khi tuổi tác tăng lên, lớp phim nước mắt dần mất ổn định, khiến mắt kém sáng và dễ xuất hiện các triệu chứng khô.
Lớp phim nước mắt gồm ba thành phần chính:
- Lớp mỡ ở ngoài cùng: Giúp hạn chế sự bay hơi của nước.
- Lớp nước ở giữa: Cung cấp độ ẩm cho mắt.
- Lớp nhầy ở phía trong: Giúp giữ nước bám trên bề mặt mắt.
Do cấu trúc này, nhiều người dù bị khô mắt vẫn có hiện tượng chảy nước mắt sống. Nguyên nhân là nước mắt vẫn được tiết ra nhưng thiếu lớp nhầy để giữ lại trên bề mặt mắt nên nhanh chóng trôi đi.
Yếu tố nguy cơ và tác động
Về nguyên nhân, khô mắt được chia thành hai nhóm chính: giảm tiết nước mắt và tăng bay hơi nước mắt. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể tiết không đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh khiến bề mặt mắt không duy trì được độ ẩm cần thiết.
Theo các nghiên cứu dịch tễ, tỷ lệ khô mắt trên thế giới dao động từ 5% đến 50% tùy từng báo cáo. Tại nhiều quốc gia châu Á, tỷ lệ này có thể lên tới khoảng 1/3 dân số. Ngoài yếu tố tuổi tác, phụ nữ cũng có nguy cơ mắc khô mắt cao hơn nam giới do ảnh hưởng của nội tiết tố, đặc biệt trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh.
Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh, việc sử dụng màn hình trong thời gian dài, giảm tần suất chớp mắt, tiếp xúc ánh sáng xanh và môi trường làm việc thiếu độ ẩm cũng làm tăng nguy cơ khô mắt. So với người không mắc khô mắt, những người có triệu chứng khô mắt bị ảnh hưởng từ 2 đến 8 lần trong các hoạt động như đọc sách, sử dụng máy tính, làm việc hay lái xe.
Một số nghiên cứu kinh tế y tế cũng cho thấy khô mắt làm giảm đáng kể năng suất lao động. Với trường hợp nặng, số ngày làm việc bị ảnh hưởng có thể lên tới 128 ngày mỗi năm.
Lời khuyên từ chuyên gia
PGS.TS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, cho biết cùng với sự phát triển của công nghệ số và nhịp sống hiện đại, các vấn đề liên quan đến bề mặt nhãn cầu đang gia tăng, đặc biệt là khô mắt. Theo bác sĩ Thanh, khô mắt hiện không còn chỉ là một triệu chứng mà đã được xem là bệnh lý đa yếu tố, có thể gặp ở nhiều nhóm đối tượng, bao gồm cả người trẻ và nhân viên văn phòng.
“Điểm tích cực là khô mắt hoàn toàn có thể được phát hiện sớm và kiểm soát hiệu quả, nếu người dân nhận biết đúng các dấu hiệu cảnh báo và chủ động thực hiện tầm soát ban đầu,” bác sĩ Thanh chia sẻ.
Để phòng ngừa và quản lý khô mắt, các chuyên gia khuyến cáo người làm việc văn phòng nên:
- Thường xuyên nghỉ ngơi mắt khi sử dụng máy tính, áp dụng quy tắc 20-20-20 (sau 20 phút làm việc, nhìn xa 20 feet trong 20 giây).
- Đảm bảo độ ẩm trong môi trường làm việc và sử dụng nước mắt nhân tạo nếu cần.
- Khám mắt định kỳ để phát hiện sớm các vấn đề về mắt.
Khô mắt không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng cuộc sống. Do đó, việc nâng cao nhận thức và chủ động chăm sóc mắt là vô cùng cần thiết trong thời đại công nghệ số hiện nay.
