Hậu Kiểm An Toàn Thực Phẩm: Kết Quả Ấn Tượng và Những Thách Thức Còn Tồn Đọng
Theo báo cáo từ Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, hoạt động hậu kiểm trong năm 2025 đã được triển khai mạnh mẽ từ cấp Trung ương đến địa phương. Công tác này đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nhiều vụ vi phạm với đa dạng hình thức, đảm bảo tuân thủ pháp luật, công khai và nhanh chóng.
Kết Quả Hậu Kiểm Nổi Bật Năm 2025
Các số liệu cụ thể cho thấy quy mô và hiệu quả của công tác hậu kiểm:
- Bộ Y tế đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm. Trong đó, 6.057 cơ sở bị xử lý, bao gồm 4.995 cơ sở bị phạt tiền với tổng số tiền lên đến 33,83 tỷ đồng, 40 cơ sở bị đình chỉ hoạt động. Đáng chú ý, 315 cơ sở đã bị tiêu hủy 635 loại thực phẩm không đảm bảo chất lượng, như thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc hoặc đã hết hạn sử dụng.
- Bộ Công thương trong 11 tháng đầu năm 2025 đã kiểm tra khoảng 6.750 vụ việc, xử lý 5.330 vụ vi phạm. Số tiền xử phạt đạt xấp xỉ 36 tỷ đồng, với trị giá hàng hóa tịch thu lên đến 59 tỷ đồng. Bộ này cũng rà soát và yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử gỡ bỏ 10.425 gian hàng và 1.868 sản phẩm liên quan đến thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng và sữa không đạt chuẩn.
- Bộ Công an đã phát hiện tổng cộng 7.411 vụ vi phạm với 7.616 đối tượng. Cơ quan này xử phạt hành chính 6.763 vụ, thu về gần 44 tỷ đồng tiền phạt. Đồng thời, 141 vụ đã được khởi tố với 412 bị can, trong đó 93 vụ và 335 bị can liên quan đến tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, và 48 vụ với 77 bị can về tội vi phạm quy định an toàn thực phẩm.
Thách Thức và Hạn Chế Trong Quản Lý An Toàn Thực Phẩm
Tuy nhiên, các chuyên gia và nhà quản lý chỉ ra rằng công tác quản lý an toàn thực phẩm tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều khó khăn:
- Hàng hóa ngày càng phong phú về chủng loại và mẫu mã, nhiều sản phẩm không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
- Tình trạng hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng lưu thông trên thị trường đang gia tăng đáng kể.
- Nhân lực thực hiện công tác quản lý còn mỏng, đặc biệt sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được áp dụng từ ngày 1/7/2025, đội ngũ này chủ yếu là công chức kiêm nhiệm.
- Việc thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với nhiều loại thực phẩm gây khó khăn cho cơ sở sản xuất trong việc tự công bố sản phẩm, đồng thời tạo rào cản cho cơ quan quản lý nhà nước trong giám sát và hậu kiểm.
Định Hướng và Giải Pháp Cho Năm 2026
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, Phó Trưởng ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm, nhấn mạnh rằng để nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân và góp phần phát triển kinh tế - xã hội, năm 2026 sẽ tập trung vào các biện pháp sau:
- Tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thông qua hoạt động hậu kiểm, nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm, hạn chế ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm.
- Đánh giá việc chấp hành pháp luật của các cơ sở sản xuất, kinh doanh, quảng cáo, nhập khẩu, bảo quản và vận chuyển thực phẩm.
- Kiểm soát chặt chẽ hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh, nhập khẩu thực phẩm và quảng cáo các sản phẩm như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thịt, bia, rượu, nước giải khát, bánh kẹo, rau củ quả, thủy sản và phụ gia thực phẩm.
Công tác hậu kiểm sẽ tập trung vào các nhóm sản phẩm tự công bố, đăng ký bản công bố sản phẩm, sản phẩm nhập khẩu miễn kiểm tra hoặc kiểm tra giảm, cũng như kiểm soát an toàn tại các cơ sở đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện. Hoạt động này bao gồm từ hồ sơ tự công bố đến hậu kiểm quảng cáo trên báo chí, truyền hình, internet và mạng xã hội, đồng thời tổ chức lấy mẫu kiểm nghiệm, đặc biệt với các sản phẩm có nguy cơ pha trộn chất cấm.
Ban Chỉ đạo đã giao Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phối hợp với các viện như Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia, Dinh dưỡng, Y tế công cộng Thành phố Hồ Chí Minh và Pasteur Nha Trang để triển khai hậu kiểm về công bố, sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, chú trọng nhóm thực phẩm bổ sung và tăng cường vi chất dinh dưỡng. Các cơ quan chức năng tại địa phương cũng được yêu cầu tăng cường hậu kiểm về tự công bố sản phẩm và các hoạt động liên quan.
