Hướng dẫn ăn dặm cho bé theo từng giai đoạn phát triển từ 6-24 tháng tuổi
Theo bác sĩ chuyên khoa I Đào Thị Cẩm Thùy từ khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), trẻ từ 6 tháng tuổi cần bắt đầu ăn dặm để đáp ứng nhu cầu năng lượng, đạm và các vi chất quan trọng như sắt, vitamin A. Đây là thời điểm phù hợp dựa trên khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vì nguồn sữa mẹ không còn đủ đáp ứng cho sự tăng trưởng nhanh chóng của trẻ.
Giai đoạn 6-8 tháng tuổi: Bắt đầu với thức ăn mịn và sệt
Trong giai đoạn đầu tiên, trẻ vẫn duy trì việc bú mẹ hoặc sữa công thức là chính, đồng thời bổ sung 1-2 bữa ăn dặm mỗi ngày. Thức ăn nên được chế biến ở dạng mịn, sệt và loãng, chẳng hạn như bột gạo hoặc cháo xay nhuyễn. Nguyên tắc quan trọng là cho trẻ ăn từng loại thực phẩm riêng biệt với lượng nhỏ và theo dõi trong 3 ngày khi thử món mới để phát hiện kịp thời các dấu hiệu không dung nạp hoặc dị ứng.
Mỗi chén bột hoặc cháo khoảng 200 ml cần đảm bảo đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu: tinh bột, đạm, chất béo và rau củ. Lượng đạm nên dao động từ 10-15 gram, có thể từ thịt, cá hoặc trứng. Việc bổ sung khoảng 5 ml dầu ăn vào mỗi bữa giúp tăng cường năng lượng và hỗ trợ hấp thu vitamin hiệu quả hơn.
Giai đoạn 9-11 tháng tuổi: Chuyển sang thức ăn đặc và đa dạng hơn
Khi trẻ lớn hơn, số bữa ăn dặm có thể tăng lên 2-3 bữa mỗi ngày. Thức ăn nên chuyển dần sang dạng đặc hơn, giảm xay nhuyễn hoàn toàn và thay bằng băm nhỏ hoặc nghiền thô. Điều này giúp kích thích cơ nhai và cơ hàm phát triển, chuẩn bị cho việc ăn thức ăn cứng hơn sau này.
Lượng tinh bột, đạm và chất béo cần được điều chỉnh tăng lên theo nhu cầu tăng trưởng của trẻ. Trẻ có thể ăn đa dạng hơn với các loại thịt đỏ giàu sắt như thịt bò, gan; cá, trứng; rau xanh đậm và củ quả có màu cam, vàng giàu vitamin A. Việc đa dạng hóa thực phẩm không chỉ giúp phòng ngừa thiếu vi chất mà còn ngăn ngừa nguy cơ suy dinh dưỡng.
Giai đoạn 12-24 tháng tuổi: Tiếp cận bữa ăn gia đình
Từ 12 tháng tuổi, trẻ có thể ăn 3 bữa chính và 1-2 bữa phụ mỗi ngày, đồng thời tiếp tục bú mẹ nếu có điều kiện. Thức ăn có thể gần giống với bữa cơm gia đình nhưng vẫn cần được chế biến mềm và cắt nhỏ phù hợp với khả năng nhai của trẻ.
Chất béo nên chiếm khoảng 35% tổng năng lượng khẩu phần ở trẻ từ 6-24 tháng tuổi. Mỗi chén cháo hoặc cơm nát nên được thêm 5-10 ml dầu hoặc mỡ. Đáng lưu ý, không nên nêm gia vị cho trẻ dưới 12 tháng tuổi và hạn chế muối ở trẻ lớn hơn để hình thành thói quen ăn nhạt, phòng ngừa các bệnh mạn tính sau này.
Lời khuyên từ chuyên gia dinh dưỡng
Bác sĩ Thùy khuyến cáo phụ huynh cần kiên nhẫn và khuyến khích trẻ tự ăn theo khả năng, tránh ép buộc hoặc so sánh với trẻ khác. Hạn chế cho trẻ ăn quà vặt trước bữa chính và không chỉ cho ăn nước hầm xương mà bỏ phần cái, vì điều này dễ dẫn đến thiếu đạm và năng lượng.
Giờ ăn nên là thời điểm tương tác tích cực giữa cha mẹ và con, hạn chế các yếu tố gây xao nhãng như xem video. Việc xây dựng thói quen ăn uống lành mạnh, đa dạng thực phẩm và cân đối 4 nhóm chất trong 1.000 ngày đầu đời đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ.
