Hội Nghị Quốc Gia Đầu Tiên Về Bệnh Tim Bẩm Sinh: Kế Hoạch Hành Động Cấp Thiết
Ngày 12/3, trong khuôn khổ hội nghị “Cập nhật kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị tim bẩm sinh phức tạp” tại Bệnh viện Nhi Trung ương, lần đầu tiên các chuyên gia đầu ngành về tim mạch tại Việt Nam đã cùng tham gia Hội nghị bàn tròn quốc gia đầu tiên về bệnh tim bẩm sinh và tim trẻ em. Sự kiện này nhằm thảo luận sâu về hiện trạng và xây dựng kế hoạch phát triển trong tương lai của dịch vụ chăm sóc tim bẩm sinh tại Việt Nam, với mục tiêu đưa lĩnh vực này trở thành một phần không thể thiếu của hệ thống y tế quốc gia.
Gánh Nặng Và Thách Thức Trong Chăm Sóc Tim Bẩm Sinh
Bệnh tim bẩm sinh và bệnh tim ở trẻ em được xác định là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật ở trẻ em tại Việt Nam. Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ em mắc bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh mắc phải nếu không được điều trị kịp thời gần như chắc chắn sẽ tử vong sớm, đặc biệt là nhóm tim bẩm sinh nặng cần can thiệp từ giai đoạn sơ sinh. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng đây là bệnh lý hoàn toàn có thể điều trị được, và hầu hết bệnh nhi sau điều trị sẽ có cuộc sống bình thường nhờ những tiến bộ trong chẩn đoán, phẫu thuật và quản lý lâu dài.
Dữ liệu quốc gia năm 2023 cho thấy tổng số trẻ sơ sinh ước tính là 1.418.890 trẻ, với khoảng 14.000 ca bệnh tim bẩm sinh trên cả nước. Trong đó, chỉ có 5.000 ca được phẫu thuật và 2.000 ca can thiệp hàng năm, để lại ít nhất 2.000 trẻ chưa được tiếp cận điều trị kịp thời. Phần lớn các ca này cần được chẩn đoán và điều trị từ sơ sinh hoặc nhũ nhi để tránh tử vong sớm. Hiện tại, số lượng bệnh nhân đã được phẫu thuật và can thiệp tích lũy ước tính xấp xỉ 200.000 người và đang tăng dần.
Những Vấn Đề Cấp Bách Trong Hệ Thống Chăm Sóc
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lý Thịnh Trường, Giám đốc Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương, chia sẻ rằng phẫu thuật tim bẩm sinh là một trong những lĩnh vực khó khăn và áp lực nhất của y học hiện đại. Ông chỉ ra rằng việc đào tạo sau đại học cho các bác sĩ chuyên sâu về tim bẩm sinh cần từ 8 đến 15 năm, nhưng hiện nay gần như chưa có chương trình đào tạo bài bản nào. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực kế cận, với áp lực công việc lớn và chế độ đãi ngộ chưa tương xứng.
Bác sĩ Trường cảnh báo: “Hệ thống của chúng ta đang giống như một kim tự tháp bị lật ngược. Nếu không phát triển, kiến thức sẽ mai một và đặt ra câu hỏi lớn: ai sẽ điều trị cho con cháu chúng ta trong tương lai?”. Ngoài ra, hệ thống chăm sóc hiện tại vẫn tập trung chủ yếu vào giai đoạn phẫu thuật ban đầu, trong khi việc theo dõi lâu dài cho bệnh nhân tim bẩm sinh trưởng thành chưa được tổ chức đầy đủ, dẫn đến nguy cơ biến chứng muộn.
Hướng Tới Kế Hoạch Hành Động Quốc Gia
Tại hội nghị, các chuyên gia đã đánh giá gánh nặng của bệnh tim bẩm sinh và xác định những thiếu sót trong toàn bộ chuỗi chăm sóc, từ sàng lọc sơ sinh đến theo dõi sau điều trị. Họ cũng rà soát năng lực hiện có về cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, tài chính và quản trị. Dựa trên đó, các chuyên gia xây dựng sự đồng thuận về các ưu tiên quốc gia, bao gồm:
- Phát triển chương trình sàng lọc bệnh tim bẩm sinh.
- Tăng cường chỉ định chặt chẽ về phá thai và hủy thai liên quan đến bệnh lý này.
- Hỗ trợ phát triển nguồn lực và đào tạo chuyên sâu.
Hội nghị do Bộ Y tế chủ trì với sự hỗ trợ kỹ thuật từ tổ chức phi chính phủ quốc tế Children's HeartLink, nhằm thúc đẩy chăm sóc chất lượng cao và công bằng. Cuộc họp này tạo nền tảng cho đối thoại quốc gia, hướng tới xây dựng chiến lược hoặc kế hoạch hành động quốc gia về bệnh tim bẩm sinh. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo mọi trẻ em và người lớn mắc bệnh tim bẩm sinh tại Việt Nam đều được tiếp cận với dịch vụ chăm sóc chất lượng cao, giá cả phải chăng và suốt đời trong hệ thống y tế quốc gia, góp phần đạt được các mục tiêu về Bảo hiểm Y tế Toàn dân và Phát triển Bền vững.
