Hội chứng bàn tay bàn chân (Hand-foot syndrome - HFS) là một tác dụng phụ thường gặp ở bệnh nhân ung thư đang điều trị bằng hóa trị hoặc liệu pháp nhắm trúng đích. Theo các chuyên gia, tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.
Triệu chứng của hội chứng bàn tay bàn chân
HFS biểu hiện qua các triệu chứng như đỏ, sưng, đau, cảm giác nóng rát và bong tróc da ở lòng bàn tay và lòng bàn chân. Một số trường hợp nặng có thể xuất hiện mụn nước, loét da, khiến bệnh nhân khó khăn trong việc đi lại và cầm nắm đồ vật.
Bác sĩ Nguyễn Thị Lan, chuyên khoa Ung bướu tại Bệnh viện K, cho biết: “Hội chứng bàn tay bàn chân thường xảy ra sau 2-6 tuần kể từ khi bắt đầu điều trị. Nó không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây đau đớn và ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày.”
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
HFS xuất hiện do thuốc hóa trị (như capecitabine, fluorouracil) hoặc thuốc điều trị đích (như sorafenib, sunitinib) gây tổn thương mao mạch và tích tụ tại da lòng bàn tay, bàn chân. Các yếu tố làm tăng nguy cơ bao gồm liều cao thuốc, thời gian điều trị dài, tiền sử bệnh gan hoặc thận.
Theo thống kê từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, có khoảng 10-50% bệnh nhân dùng capecitabine gặp HFS ở các mức độ khác nhau. Tỷ lệ này có thể lên đến 60% ở những người dùng sorafenib.
Cách phòng ngừa và điều trị
Để giảm nguy cơ mắc HFS, bệnh nhân nên:
- Tránh tiếp xúc với nhiệt độ cao, ánh nắng trực tiếp và ma sát mạnh lên tay chân.
- Giữ ẩm da bằng kem dưỡng không chứa hương liệu.
- Mang găng tay, tất mềm và giày rộng rãi.
- Uống đủ nước và hạn chế các hoạt động gây áp lực lên lòng bàn tay, chân.
Khi đã xuất hiện triệu chứng, bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc điều chỉnh liệu trình hóa trị. Trong trường hợp nặng, cần tạm ngừng điều trị và chăm sóc da chuyên sâu.
“Bệnh nhân không nên tự ý bỏ qua các dấu hiệu bất thường. Hãy báo ngay cho bác sĩ để có hướng xử trí kịp thời, tránh để tình trạng trở nên trầm trọng hơn,” bác sĩ Lan nhấn mạnh.
Tác động đến chất lượng cuộc sống
HFS không chỉ gây khó chịu về thể chất mà còn ảnh hưởng tâm lý, khiến bệnh nhân lo lắng, trầm cảm. Nhiều người phải giảm hoặc ngừng hoạt động thường ngày như đi bộ, làm việc nhà. Do đó, việc nhận biết sớm và quản lý tốt HFS góp phần duy trì hiệu quả điều trị ung thư.
