Sáng ngày 6 tháng 3, Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế đã chính thức thông tin đến báo chí về một đề xuất quan trọng trong dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Theo đó, các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, công việc, sang chấn tâm lý và tình trạng stress kéo dài có thể sẽ được đưa vào diện giám sát nhằm phát hiện sớm và phòng ngừa rối loạn tâm thần.
Quá trình xin ý kiến và phản hồi từ cộng đồng
Trước đó, vào ngày 5 tháng 3, Cục Phòng bệnh đã công bố dự thảo Thông tư này trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ và Bộ Y tế để lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân. Nội dung trọng tâm của dự thảo bao gồm các quy định về đối tượng và nội dung giám sát trong công tác phòng, chống rối loạn tâm thần.
Cục Phòng bệnh nhấn mạnh rằng đây là một nội dung mới được quy định trong Luật Phòng bệnh và hiện đang thu hút sự thảo luận, góp ý từ các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực y tế. Ngay sau khi dự thảo được đăng tải, Cục đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ giới báo chí và cộng đồng.
"Chúng tôi đã tiếp thu tất cả các ý kiến đóng góp và đang phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn về tâm thần cùng các cơ quan quản lý liên quan để hoàn thiện dự thảo một cách tốt nhất", đại diện Cục Phòng bệnh cho biết.
Mục tiêu hướng đến tính khả thi và bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Việc hoàn thiện dự thảo không chỉ nhằm xây dựng một văn bản hướng dẫn có tính khả thi cao, phù hợp với thực tiễn mà còn hướng đến mục tiêu không tạo thêm gánh nặng trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, dự thảo cũng đề xuất xây dựng bộ công cụ hỗ trợ cho các cơ sở y tế và người dân, giúp họ tự đánh giá các yếu tố nguy cơ, từ đó chủ động phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ gia tăng các rối loạn tâm thần trong cộng đồng.
Cục Phòng bệnh bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự đóng góp ý kiến từ mọi phía đối với dự thảo hướng dẫn Luật Phòng bệnh cũng như các văn bản chuyên môn liên quan. Mục đích cuối cùng là tạo ra sự đồng thuận xã hội và bảo vệ sức khỏe tâm thần của người dân một cách hiệu quả hơn khi các quy định này được triển khai trong thực tế.
Chi tiết các nhóm đối tượng giám sát theo dự thảo
Tại Mục 2 của dự thảo Thông tư, đối tượng giám sát được chia thành ba nhóm chính, bao gồm:
- Người mắc rối loạn tâm thần: Nhóm này bao gồm các rối loạn phổ biến như tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ và các rối loạn khác theo danh mục chuyên môn.
- Người tử vong do rối loạn tâm thần: Được xác định dựa trên phân loại bệnh quốc tế để đảm bảo tính chính xác và thống nhất.
- Người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần: Theo định nghĩa trong dự thảo, đây là những người từng có tiền sử mắc rối loạn tâm thần hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý, xã hội hoặc các yếu tố khác liên quan.
Bốn nhóm yếu tố nguy cơ được đề cập chi tiết
Dự thảo nêu rõ bốn nhóm yếu tố nguy cơ liên quan đến việc mắc rối loạn tâm thần, cụ thể như sau:
- Yếu tố sinh học và di truyền: Bao gồm tiền sử gia đình có người thân mắc rối loạn tâm thần; tổn thương não như chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não; mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh; cùng các giai đoạn sinh lý đặc biệt như dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh - mãn kinh và người cao tuổi.
- Yếu tố tâm lý: Đáng chú ý là tình trạng stress kéo dài, sang chấn tâm lý do mất người thân, ly hôn, thất nghiệp; bạo lực gia đình, xâm hại, tai nạn, thảm họa; đặc điểm nhân cách nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti hoặc cầu toàn quá mức; kỹ năng đối phó kém với stress và cảm xúc tiêu cực; tiền sử có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
- Yếu tố xã hội: Bao gồm tình trạng cô lập, thiếu hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng; kỳ thị, phân biệt đối xử, đặc biệt là với các nhóm yếu thế; môi trường sống không an toàn, có bạo lực, tội phạm, thiên tai; lạm dụng chất kích thích như rượu, bia, ma túy, thuốc an thần.
- Các yếu tố khác: Trong đó nhấn mạnh đến áp lực cao và kéo dài về học tập, lao động và kinh tế, đây là những yếu tố ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại.
Với những đề xuất này, Bộ Y tế hy vọng sẽ tạo ra một khung pháp lý vững chắc, giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa và kiểm soát rối loạn tâm thần, từ đó bảo vệ sức khỏe tinh thần cho toàn thể người dân trong bối cảnh các áp lực cuộc sống ngày càng gia tăng.
