Giá thuốc lá rẻ, người trẻ dễ tiếp cận: Hội nghị phản biện dự thảo luật phòng chống tác hại thuốc lá
Sáng ngày 9 tháng 3, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, đã chủ trì Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Sự kiện này thu hút sự quan tâm lớn từ các chuyên gia và đại diện các cơ quan liên quan.
Giá thuốc lá thấp: Thách thức trong việc giảm tỷ lệ hút thuốc
Theo anh Nguyễn Tường Lâm, giá thuốc lá truyền thống hiện đang ở mức thấp, khiến người trẻ vẫn dễ dàng tiếp cận và sử dụng. Anh Lâm nhấn mạnh rằng, sau 13 năm triển khai dự án luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Việt Nam vẫn là một trong 15 quốc gia có số nam giới trưởng thành hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới, đứng thứ 3 trong khối ASEAN. Riêng về y tế, thuốc lá gây tổn thất khoảng 1,14% GDP.
Bí thư Lâm nhận định, trong nước, tỷ lệ hút thuốc lá tuy có giảm nhưng vẫn còn cao do thuốc lá truyền thống quá rẻ. Trong khi lương cơ bản đã tăng qua các năm, giá thuốc lá vẫn duy trì ở mức "thấp ổn định". Thực tế, thuốc lá truyền thống tại Việt Nam hiện có giá trung bình khoảng 15.000 đến 20.000 đồng mỗi bao, một mức giá dễ tiếp cận đối với nhiều người, đặc biệt là giới trẻ.
Đề xuất chính sách trọng tâm từ Bộ Y tế
Tại hội nghị, đại diện Bộ Y tế cho biết dự án luật sửa đổi lần này tập trung vào hai nhóm chính sách trọng tâm. Thứ nhất, cấm sản xuất, kinh doanh, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các dạng thuốc lá mới khác. Thứ hai, cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Anh Lâm cho rằng, cần có các quy định cụ thể để giảm tiếp cận và giảm sử dụng thuốc lá với người trẻ, từ đó giảm tác hại lâu dài. Ông lưu ý rằng, hầu hết người hút thuốc lá đều "làm quen" với thuốc lá ở tuổi thanh thiếu niên, do đó việc ngăn chặn sớm là rất quan trọng.
Vấn đề giám sát và thực thi luật
GS-TS Trần Ngọc Đường, Hội đồng Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đã nêu ý kiến về việc giám sát thực hiện luật. Ông cho rằng, để đảm bảo tính minh bạch và thống nhất, cần làm rõ ranh giới giữa thuốc lá và sản phẩm chứa nicotine. Dự thảo luật mở rộng khái niệm thuốc lá nhưng không phân biệt rõ nicotine chiết xuất từ thuốc lá và nicotine tổng hợp, điều này có thể gây khó khăn khi áp dụng và xử lý vi phạm.
GS Đường đề nghị phân loại rõ ràng các loại sản phẩm như thuốc lá truyền thống, thuốc lá làm nóng, thuốc lá điện tử, và sản phẩm nicotine độc lập. Ông cũng đề xuất bổ sung trách nhiệm của nền tảng trung gian, cơ chế gỡ bỏ nội dung vi phạm, và cơ chế kiểm soát quảng cáo xuyên quốc gia. Ngoài ra, cần rà soát và tăng mức xử phạt, bổ sung chế tài hình sự trong trường hợp nghiêm trọng, tịch thu phương tiện, và đình chỉ kinh doanh.
Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội
Bà Nguyễn Thị Loan, Phó trưởng Ban Tuyên giáo, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, lưu ý rằng, theo Quyết định số 217 của Bộ Chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị có chức năng giám sát và phản biện. Do đó, trong dự thảo luật cần bổ sung thêm quy định về vai trò của các tổ chức này trong giám sát thực thi luật.
Tại hội nghị, các ý kiến khác cũng đề xuất nhiều biện pháp quan trọng:
- Kiên trì quy định cấm trưng bày thuốc lá tại nơi kinh doanh, đảm bảo nhất quán với các chính sách cấm quảng cáo và khuyến mại.
- Mở rộng phạm vi kiểm soát không chỉ với thuốc lá điếu mà cả các thiết bị thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, nhằm tránh tạo lỗ hổng cho các sản phẩm mới dẫn dụ giới trẻ.
- Tăng cường chế tài xử phạt đối với các điểm bán vi phạm việc trưng bày, đặc biệt là các điểm bán gần trường học.
- Làm rõ và quy định "trong nhà" để thực hiện hiệu quả cấm hút thuốc lá trong nhà.
- Quy định tăng diện tích cảnh báo sức khỏe ít nhất 75% diện tích bao bì thuốc lá.
Hội nghị đã kết thúc với sự đồng thuận cao về việc cần thiết phải sửa đổi luật để đối phó hiệu quả hơn với tác hại của thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh giá thuốc lá thấp và sự xuất hiện của các sản phẩm thuốc lá mới.
