Cảnh báo từ bác sĩ: Gan quá tải dịp Tết, nhiều người nhập viện vì rượu bia
Mỗi khi Tết đến, mọi người thường bận rộn với việc dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa quà cáp, gói bánh chưng và những lời chúc tụng kèm theo rượu bia. Tuy nhiên, ít ai để ý rằng dạ dày và gan mật là hai cơ quan phải "làm thêm ca đêm" suốt dịp lễ mà hiếm khi được chuẩn bị trước. Điều này dẫn đến nhiều trường hợp nhập viện cấp cứu, như trường hợp của bệnh nhân N.T.L. (49 tuổi, Hà Nội).
Trường hợp điển hình: Viêm gan cấp do rượu sau chuỗi liên hoan
Ông L. chia sẻ rằng từ sau Tết Dương lịch, mỗi tuần ông đều tham dự 4-5 buổi liên hoan với đối tác. Sau mỗi lần "hết mình" trong các bữa tiệc, ông cảm thấy mệt mỏi và uể oải, nhưng vì tính chất công việc nên khó từ chối. Đến sau lễ cúng 23 tháng Chạp, cơ thể không thể chịu đựng thêm, ông mới quyết định đến bệnh viện thăm khám.
Tại đây, các bác sĩ chẩn đoán ông bị viêm gan cấp do rượu. Bệnh nhân được điều trị tích cực với truyền dịch, cân bằng toan - kiềm, an thần và theo dõi sát các chỉ số xét nghiệm. Mẫu máu được kiểm tra Methanol (cồn công nghiệp) cho kết quả âm tính, loại trừ nguy cơ ngộ độc rượu giả. Sau 24 giờ, tình trạng sức khỏe cải thiện, ông xuất viện và được khuyến cáo tuyệt đối kiêng rượu bia để gan có thời gian hồi phục.
Gan quá tải: Nguyên nhân và hậu quả nghiêm trọng
Theo các chuyên gia, rượu (ethanol) được chuyển hóa chủ yếu qua con đường alcohol dehydrogenase tại tế bào gan. Ở người uống nhiều rượu, quá trình này có thể dẫn đến nhiễm toan acid lactic và nhiễm toan ceton do ethanol, gây rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Bùi Thị Tuyết Mai, Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nội tiết Trung ương (Hà Nội) giải thích: "Gan là cơ quan đảm nhiệm tới 90% quá trình chuyển hóa cồn. Tuy nhiên, mỗi giờ gan chỉ xử lý được một lượng cồn nhất định. Khi bạn nạp quá nhiều rượu bia trong thời gian ngắn, đặc biệt vào dịp Tết, gan sẽ rơi vào tình trạng quá tải."
Ngoài ra, việc lạm dụng rượu bia làm gián đoạn quá trình oxy hóa axít béo tại gan, khiến chất béo tích tụ trong tế bào gan và dần hình thành bệnh gan nhiễm mỡ. Đáng lo ngại là ở giai đoạn đầu, gan nhiễm mỡ thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng.
Dấu hiệu cảnh báo sớm và các giai đoạn nguy hiểm
Bác sĩ Mai cho biết, trong hoặc sau kỳ nghỉ Tết, nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, uể oải dù đã nghỉ ngơi; chán ăn, đầy bụng, khó tiêu; nặng tức vùng hạ sườn phải… người dân không nên chủ quan. Đây có thể là những cảnh báo sớm của tình trạng tổn thương gan.
Nhiều người cho rằng gan nhiễm mỡ là bệnh nhẹ, có thể tự khỏi. Tuy nhiên, nếu không thay đổi thói quen uống rượu bia, bệnh có thể tiến triển nhanh chóng qua các giai đoạn nguy hiểm hơn:
- Ban đầu là viêm gan do rượu, khi tế bào gan bị hủy hoại, men gan tăng cao.
- Tiếp đó là xơ gan - giai đoạn các mô gan lành bị thay thế bằng mô sẹo không thể phục hồi.
- Nặng nề nhất là ung thư gan, cái kết xấu của chuỗi tổn thương kéo dài.
Đặc biệt, với những bệnh nhân đã mắc viêm gan B hoặc C mạn tính, rượu bia giống như "đổ thêm dầu vào lửa". Gan vốn đã suy yếu sẽ nhanh chóng mất bù, thậm chí dẫn đến suy gan cấp tính - tình trạng đe dọa tính mạng.
Số ca nhập viện tăng sau Tết và lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ chuyên khoa II Trần Minh Quân, Phó trưởng khoa Gan mật, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chia sẻ: "Sau mỗi dịp Tết Nguyên đán, số bệnh nhân nhập viện vì bệnh gan diễn biến nặng thường tăng đáng kể." Nhiều người bệnh viêm gan mạn tính vốn đã có ý thức hạn chế hoặc ngừng rượu bia, nhưng trong dịp Tết, do sum họp gia đình, gặp gỡ bạn bè và tâm lý "nể nang", không ít người uống trở lại. Chỉ một thời gian ngắn sử dụng rượu bia cũng có thể khiến tình trạng gan xấu đi nhanh chóng.
Bác sĩ Quân nhấn mạnh: "Rượu và các sản phẩm chuyển hóa của rượu gây độc trực tiếp cho tế bào gan, làm tăng men gan và thúc đẩy phản ứng viêm. Ở người có bệnh gan nền, điều này có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm như xuất huyết tiêu hóa hoặc suy gan cấp trên nền gan mạn tính. Với suy gan cấp trên nền bệnh gan mạn, tỉ lệ tử vong thường trên 20%."
Biện pháp bảo vệ gan: Hạn chế rượu bia và duy trì lối sống lành mạnh
Việc uống rượu bia nhiều và kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến hệ gan mật, mà còn tác động tiêu cực đến hệ tiêu hóa, tim mạch và thần kinh, kể cả ở người khỏe mạnh. Để bảo vệ gan, Bác sĩ Trần Minh Quân khuyến cáo:
- Hạn chế hoặc ngừng hẳn rượu bia, đặc biệt với người có bệnh lý nền về gan.
- Giảm tiêu thụ các món ăn nhiều mỡ, ăn cân bằng đạm - béo - đường.
- Kiểm soát cân nặng và quản lý tốt các bệnh nền như đái tháo đường.
- Đảm bảo an toàn thực phẩm trong chế độ ăn uống.
Cách bảo vệ gan tốt nhất không phải là tìm mẹo giải rượu, mà là hạn chế hoặc ngừng hẳn rượu bia. Theo khuyến nghị, nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày, nữ giới không quá 1 đơn vị (1 đơn vị cồn tương đương khoảng 3/4 lon bia 330ml hoặc 30ml rượu mạnh). Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe để tránh những hậu quả đáng tiếc trong dịp Tết và suốt cả năm.
