Bác sĩ cảnh báo nguy cơ gan nhiễm mỡ tăng cao trong dịp Tết
Khi cơ thể nạp dư thừa năng lượng từ các nguồn như rượu bia, thực phẩm nhiều chất béo hoặc đường, gan sẽ tăng cường chuyển hóa. Một phần năng lượng này được chuyển thành triglycerid và tích tụ trong tế bào gan, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ. Đây là một vấn đề sức khỏe phổ biến, đặc biệt trong những dịp lễ Tết khi chế độ ăn uống và sinh hoạt thay đổi.
Nguyên nhân từ thực đơn Tết và thói quen sinh hoạt
BS.CKI Nguyễn Thanh Huyền Vân, thuộc khoa Nội Tiêu hóa tại Trung tâm Nội soi và Phẫu thuật Nội soi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết thực đơn ngày Tết thường giàu tinh bột và chất béo. Mọi người có xu hướng ăn nhiều bữa trong thời gian ngắn, kết hợp với việc uống rượu bia, thức khuya và ít vận động. Những yếu tố này khiến gan phải làm việc quá tải, làm tăng nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ và các biến chứng liên quan.
Nguyên tắc ăn uống để phòng ngừa gan nhiễm mỡ
Để giảm thiểu nguy cơ biến chứng do gan nhiễm mỡ, bác sĩ Vân đưa ra một số nguyên tắc ăn uống quan trọng mà người bệnh cần lưu ý.
Kiêng rượu bia
Uống rượu bia nhiều ngày liên tiếp có thể làm tăng men gan, gây mệt mỏi, chán ăn và buồn nôn. Người bị gan nhiễm mỡ nên kiêng hoàn toàn rượu bia. Trong trường hợp gan nhiễm mỡ nhẹ (mức độ một), có thể uống với lượng ít, nam giới khoảng hai đơn vị một ngày và nữ giới khoảng một đơn vị một ngày. Một đơn vị tương đương với một lon bia 330 ml hoặc 40 ml rượu trắng. Không nên uống rượu bia khi đói và tránh trộn nhiều loại đồ uống để bảo vệ dạ dày.
Không ăn nhiều tinh bột và chất béo
Các món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét và xôi nếp chứa nhiều tinh bột và chất béo. Ăn nhiều những thực phẩm này dễ dẫn đến tăng cân nhanh, rối loạn mỡ máu và có thể gây biến chứng gan nhiễm mỡ. Bạn chỉ nên ăn một lát nhỏ (khoảng 1/8 chiếc bánh chưng), ưu tiên bánh chưng luộc thay vì chiên rán, và tránh ăn vào buổi tối muộn.
Hạn chế đường
Mứt, bánh quy, kẹo và nước ngọt đóng chai chứa nhiều đường, đặc biệt là fructose, có thể làm tăng tổng hợp mỡ tại gan. Khi nạp quá mức, gan phải chuyển phần fructose dư thừa thành triglycerid, làm tình trạng gan nhiễm mỡ trở nên trầm trọng hơn. Thay vì bánh kẹo ngọt, hãy chọn các món ăn nhẹ lành mạnh như trái cây tươi nguyên miếng, sữa chua không đường hoặc các loại hạt nguyên vị.
Tăng cường rau xanh, trái cây tươi và đạm lành mạnh
Chất xơ từ rau, củ quả giúp giảm hấp thu chất béo, ổn định đường huyết và hỗ trợ tiêu hóa. Người bệnh gan nhiễm mỡ nên chuẩn bị bữa cơm có rau xanh, salad hoặc canh rau. Ưu tiên các nguồn đạm lành mạnh như cá, tôm, thịt nạc và đậu hũ. Ngoài ra, uống đủ nước cũng rất quan trọng để hỗ trợ cơ thể chuyển hóa tốt hơn và ngăn ngừa táo bón.
Vận động và sinh hoạt hợp lý
Bên cạnh chế độ ăn uống, người bệnh gan nhiễm mỡ cũng cần lưu ý đến việc vận động nhẹ và ngủ đủ giấc. Sau bữa ăn, đi bộ nhẹ nhàng từ 15 đến 30 phút có thể giúp giảm đường huyết, hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện chuyển hóa lipid.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Bác sĩ Vân khuyến cáo không nên tự ý sử dụng các sản phẩm "giải độc gan" hoặc "bổ gan" không rõ nguồn gốc, vì chúng có nguy cơ gây tổn thương cho cơ quan này. Người bệnh gan nhiễm mỡ nên đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện như mệt mỏi nhiều, chán ăn, buồn nôn, đau tức hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu hoặc bụng to nhanh. Đây có thể là dấu hiệu của gan viêm nặng và có nguy cơ biến chứng.
