Bảo Vệ Gan Thận Ngày Tết: Lời Khuyên Từ Chuyên Gia Dinh Dưỡng

Nguy Cơ Tăng Men Gan Và Quá Tải Thận Trong Dịp Tết

Theo thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), gan và thận thường phải chịu áp lực lớn trong những ngày Tết do nhiều yếu tố tác động đồng thời. Rượu bia là nguyên nhân chính, vì gan phải xử lý ethanol và acetaldehyde độc hại, dẫn đến tăng men gan, rối loạn chuyển hóa mỡ, và tăng nguy cơ viêm gan cấp hoặc làm nặng hơn tình trạng gan nhiễm mỡ ở người có bệnh nền.

Thói Quen Sinh Hoạt Đảo Lộn Và Chế Độ Ăn Uống

Việc ăn muộn, ăn quá no vào buổi tối, bỏ bữa sáng, uống ít nước, thức khuya và ít vận động làm rối loạn nhịp sinh học. Gan và thận cần được nghỉ ngơi vào ban đêm để phục hồi; khi nhịp sinh học bị phá vỡ liên tục, nguy cơ mệt gan, tăng men gan và quá tải thận sẽ tăng lên rõ rệt. Chế độ ăn nhiều dầu mỡ, đường và đạm cũng buộc gan phải xử lý lượng lớn chất béo và đường, trong khi thận phải lọc nhiều hơn các chất thải như ure và acid uric, đặc biệt bất lợi cho người có chức năng thận suy giảm.

Những Món Nên Và Không Nên Tiêu Thụ Để Bảo Vệ Gan, Thận

Bác sĩ Tố Hi chia sẻ nguyên tắc quan trọng để bảo vệ gan-thận là giảm gánh nặng chuyển hóa và hỗ trợ thải độc tự nhiên. Những nhóm thực phẩm nên ưu tiên bao gồm:

—

• Rau xanh và rau củ giàu chất xơ như rau lá xanh, bông cải, bí, mướp, cà rốt.
• Trái cây tươi ít ngọt như bưởi, cam, táo, lê, thanh long.
• Đạm nạc dễ tiêu như cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng với khẩu phần hợp lý.
• Ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.

Ngược lại, các nhóm thực phẩm cần hạn chế gồm:

1. Rượu bia.
2. Thực phẩm quá mặn và đồ chế biến sẵn như chả giò, xúc xích, thịt hun khói.
3. Các món giàu purin như thịt đỏ, nội tạng.
4. Món chiên rán, nhiều dầu mỡ, phủ sốt béo.
5. Bánh kẹo ngọt, nước ngọt có gas.

Lời Khuyên Cho Người Có Bệnh Nền

Với người có bệnh nền liên quan đến gan và thận, điều quan trọng không chỉ là "ăn ít lại", mà là ăn đúng loại và kiểm soát tổng gánh chuyển hóa. Người gan nhiễm mỡ hoặc tăng men gan cần tuyệt đối hạn chế rượu bia, tránh các món nhiều dầu mỡ hoặc chứa quá nhiều mỡ/đường. Nên chọn đạm nạc, tăng rau xanh và chia nhỏ bữa để giảm áp lực cho gan.

Người bị gout hoặc axit uric cao cần hạn chế thực phẩm giàu purin như nội tạng, thịt đỏ, hải sản khô, nước dùng đậm đặc; tránh rượu bia vì chúng làm tăng sản xuất axit uric và khó được thận thải ra ngoài. Lượng đạm nên phân bố đều trong ngày, không ăn dồn trong một bữa.

Người suy thận cần kiểm soát chặt lượng muối và đạm, tránh đồ mặn và thực phẩm chế biến sẵn. Nên uống nước đều trong ngày, không dồn nhiều vào buổi tối và hạn chế nước ngọt, nước có gas.

Thói Quen Đơn Giản Để Giảm Tải Cho Gan, Thận

Bác sĩ Tố Hi khuyến nghị các thói quen đơn giản nhưng hiệu quả để giúp giảm tải cho gan, thận trong suốt kỳ nghỉ Tết:

• Uống đủ nước lọc mỗi ngày, hạn chế nước ngọt và rượu bia.
• Ăn đúng giờ, tránh ăn quá no hoặc ăn dồn vào buổi tối.
• Sau bữa ăn, đi bộ nhẹ 10-15 phút để hỗ trợ tiêu hóa và chuyển hóa.
• Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya để gan có thời gian phục hồi.
• Nếu cảm thấy mệt mỏi kéo dài, chán ăn hoặc đầy bụng, nên điều chỉnh ăn uống sớm, không nên cố "ăn theo không khí Tết".

Nguyên tắc chung trong các bữa tiệc là ăn chậm, chia nhỏ khẩu phần, ưu tiên món luộc, hấp, ít gia vị, ăn rau trước rồi mới đến đạm. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đầy bụng, mệt, phù nhẹ, tiểu ít hoặc đau khớp, cần điều chỉnh chế độ ăn ngay và đi khám sớm.