Béo phì tại Việt Nam: Tốc độ gia tăng nhanh nhất khu vực và gánh nặng kinh tế khổng lồ
Mặc dù tỷ lệ béo phì ở Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều quốc gia khác, nhưng tốc độ gia tăng được đánh giá thuộc nhóm nhanh nhất khu vực Đông Nam Á. Thông tin này được chia sẻ tại sự kiện hưởng ứng Ngày Béo phì Thế giới diễn ra sáng 4/3, nhấn mạnh rằng béo phì hiện đã được công nhận là một bệnh lý mạn tính phức tạp, không chỉ đơn thuần liên quan đến yếu tố thẩm mỹ hay thói quen sinh hoạt.
Tỷ lệ thừa cân và béo phì ngày càng trẻ hóa
Dữ liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy tỷ lệ thừa cân và béo phì ở trẻ em trong độ tuổi đi học đã tăng gấp đôi trong vòng một thập kỷ, từ 8,5% năm 2010 lên khoảng 19% vào năm 2020. Đáng chú ý, tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên tại Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt mức 50%, trong khi tại Hà Nội con số này cũng đã trên 41%.
Báo cáo World Obesity Atlas 2023 cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời, béo phì có thể gây ra gánh nặng kinh tế rất lớn. Dự báo đến năm 2035, chi phí liên quan đến tình trạng này tại Việt Nam có thể lên tới 16,28 tỷ USD, tương đương khoảng 2% GDP quốc gia. Trên phạm vi toàn cầu, báo cáo cũng dự báo rằng đến năm 2035, khoảng một nửa dân số thế giới có thể rơi vào tình trạng thừa cân hoặc béo phì.
Nguyên nhân chính dẫn đến béo phì và thừa cân
Một nghiên cứu do Novo Nordisk phối hợp với Decision Lab thực hiện đã khảo sát 1.000 người trưởng thành tại các đô thị lớn gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ trong năm 2025. Kết quả cho thấy mức độ nhận thức của người dân về béo phì đã tăng lên đáng kể, nhưng việc kiểm soát tình trạng béo phì vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn.
Nguyên nhân chính đến từ lối sống hiện đại:
- Gần hai phần ba số người tham gia khảo sát cho biết họ dành hơn 6 giờ mỗi ngày để ngồi làm việc hoặc sử dụng các thiết bị điện tử.
- Hơn một phần ba thừa nhận thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, nhóm thực phẩm thường chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa và năng lượng “rỗng”.
Các số liệu cũng cho thấy chế độ ăn của người Việt đang vượt quá mức khuyến nghị về dinh dưỡng. Trung bình mỗi người tiêu thụ khoảng 8,1g muối và 46,5g đường tự do mỗi ngày, gần gấp đôi so với mức được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị để đảm bảo sức khỏe. Bên cạnh đó, xu hướng sử dụng các sản phẩm thực phẩm chế biến và đóng gói sẵn ngày càng phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.
Không chỉ chế độ ăn uống, tình trạng ít vận động cũng là vấn đề đáng chú ý. Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ người dân ít vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, cho thấy khoảng 30% người trưởng thành tại Việt Nam không đạt mức vận động thể lực cần thiết. Ngoài ra, các chỉ số về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thiếu niên Việt Nam cũng được đánh giá ở mức thấp so với các tiêu chuẩn quốc tế.
6 thói quen giúp giảm cân an toàn và hiệu quả
Giảm cân an toàn, hiệu quả và duy trì lâu dài chủ yếu phụ thuộc vào việc duy trì thói quen vận động thường xuyên cùng chế độ ăn uống hợp lý. Dưới đây là những cách phổ biến giúp giảm cân lành mạnh và bền vững:
- Hạn chế tinh bột tinh chế và thực phẩm nhiều đường: Cắt giảm lượng đường và các loại carbohydrate hấp thu nhanh, như món ăn vặt nhiều đường, thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt, khoai tây chiên hay bánh quy.
- Tăng cường rau xanh và trái cây trong khẩu phần ăn: Chế độ ăn giàu rau củ và trái cây giúp tạo cảm giác no lâu hơn mà không làm tăng lượng calo nạp vào cơ thể.
- Bổ sung đủ protein: Tiêu thụ khoảng 25–30g protein mỗi bữa có thể hỗ trợ kiểm soát cơn đói và quản lý cân nặng tốt hơn, đặc biệt quan trọng cho phụ nữ trên 50 tuổi.
- Uống đủ nước mỗi ngày: Uống khoảng 2–2,5 lít nước mỗi ngày giúp tăng cảm giác no, hạn chế cơn thèm đồ ngọt và hỗ trợ chuyển hóa chất béo.
- Không bỏ bữa sáng: Một bữa sáng hợp lý cân bằng protein, chất béo lành mạnh và carbohydrate giúp ổn định đường huyết và tránh lựa chọn thực phẩm kém lành mạnh.
- Tăng cường vận động trong sinh hoạt hằng ngày: Đi bộ khi mua sắm, leo cầu thang thay vì đi thang máy, hoặc đứng làm việc nhiều hơn có thể giúp đốt cháy thêm calo đáng kể.
(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet) Theo Thuỳ Linh
