Báo động đỏ về tình trạng béo phì tại Việt Nam
Theo kế hoạch hưởng ứng Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về bệnh béo phì, nhiều hoạt động quan trọng sẽ được triển khai. Cụ thể, sẽ có sự hợp tác giữa các đơn vị y tế với Tổng Hội Y học Việt Nam để thực hiện chiến dịch truyền thông rộng rãi trên các kênh thông tin đại chúng và trang giáo dục sức khỏe GiamCanSongKhoe.vn. Đồng thời, các hoạt động thiết thực như tầm soát bệnh béo phì, kiểm tra chỉ số cơ thể bằng máy InBody chuyên dụng, cùng nhiều hoạt động thể chất bổ ích sẽ được tổ chức để nâng cao nhận thức cộng đồng.
Con số đáng báo động từ các tổ chức y tế
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố thống kê cho thấy khoảng 19,5% dân số Việt Nam, tương đương với 20 triệu người, đang sống chung với tình trạng thừa cân và béo phì. Điều đáng lo ngại là tỷ lệ này đang tăng với tốc độ khoảng 38%, thuộc nhóm cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.
Viện Dinh dưỡng quốc gia cung cấp thêm số liệu chi tiết: tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em từ 5 đến 9 tuổi đã tăng mạnh từ 8,5% vào năm 2010 lên đến 19% vào năm 2020. Tại các khu vực thành thị, con số này còn cao hơn đáng kể với tỷ lệ béo phì lên tới 26,8%, vượt xa so với khu vực nông thôn. Đặc biệt, tại hai thành phố lớn là Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên đã chạm ngưỡng đáng báo động là trên 50% và 41%.
Nguy cơ bệnh mạn tính và gánh nặng kinh tế
Những con số thống kê này cho thấy béo phì không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là yếu tố nguy cơ chính dẫn đến hàng loạt bệnh mạn tính nghiêm trọng. Các bệnh bao gồm đái tháo đường típ 2, các bệnh lý về tim mạch, đột quỵ, ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp và hội chứng buồng trứng đa nang.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết tại Bệnh viện Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: "Béo phì là một bệnh lý mạn tính phức tạp liên quan đến rối loạn chuyển hóa, không đơn thuần chỉ là vấn đề lối sống hay thẩm mỹ. Người dân cần chủ động tư vấn với chuyên viên y tế để có phương án quản lý cân nặng khoa học, an toàn và hạn chế biến chứng".
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân, béo phì còn tạo ra sức ép lớn lên nền kinh tế. Theo báo cáo World Obesity Atlas 2023, chi phí y tế trực tiếp liên quan đến béo phì tại Việt Nam có thể đạt mức 1,2 tỷ USD vào năm 2035, tăng hơn ba lần so với năm 2020.
Nhận thức và thách thức trong cộng đồng
Một báo cáo từ công ty nghiên cứu thị trường Decision Lab tiết lộ rằng trong hơn 1.000 người Việt Nam tham gia khảo sát, có đến 83% nhận thức được béo phì là một bệnh lý có nguy cơ kéo theo nhiều bệnh mạn tính. Tuy nhiên, việc can thiệp sớm vẫn còn nhiều hạn chế do các yếu tố như lối sống ít vận động ngày càng phổ biến, hệ quả sức khỏe của béo phì thường diễn biến chậm và những quan niệm sai lầm vẫn còn ăn sâu trong văn hóa.
Thạc sĩ Phạm Thị Minh Châu, từ Bộ môn Tâm thần tại Đại học Y dược Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Ngoài gánh nặng sức khỏe và tài chính, người thừa cân, béo phì còn chịu tổn thương tinh thần từ sự kỳ thị và tâm lý tự trách. Chúng ta cần cái nhìn cảm thông hơn để họ có thêm động lực quản lý cân nặng và sức khỏe".
Giải pháp và cam kết từ các bên liên quan
Ông Erik Wiebols, Tổng Giám đốc của Novo Nordisk Việt Nam, khẳng định: "Hợp tác công-tư là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý các bệnh mạn tính, trong đó có béo phì, đồng thời khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong nỗ lực cải thiện điều trị và hướng tới cuộc sống khỏe mạnh hơn cho người bệnh và cộng đồng".
Béo phì diễn ra khá thầm lặng nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu có sự chung tay của toàn xã hội. Quan trọng hơn, mỗi người dân cần chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, ăn uống cân đối và rèn luyện thể chất thường xuyên để giảm thiểu nguy cơ.
