Bảo hiểm y tế mở rộng danh mục thuốc: Hướng tới công bằng và bền vững trong điều trị
Theo báo cáo chi tiết từ Vụ Bảo hiểm y tế thuộc Bộ Y tế, chi phí thuốc men luôn là khoản chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi khám, chữa bệnh từ quỹ bảo hiểm y tế. Cụ thể, trong vòng 5 năm qua, số tiền chi trả cho thuốc dao động từ hơn 31% đến gần 34% tổng chi phí khám và điều trị. Con số này phản ánh rõ hai thực tế đang song hành: nhu cầu điều trị của người dân ngày càng tăng cao, đồng thời áp lực cân đối quỹ bảo hiểm y tế cũng ngày một lớn hơn.
Thách thức từ danh mục thuốc cũ và nhu cầu cập nhật
Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn loại thuốc nào được chi trả, với điều kiện và tỷ lệ thanh toán ra sao, không chỉ đơn thuần là vấn đề chuyên môn mà còn là quyết định chính sách có tác động sâu rộng đến công bằng y tế. Hiện nay, danh mục thuốc đang được áp dụng theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT, chủ yếu kế thừa từ danh mục năm 2018, chỉ bổ sung một số thuốc điều trị Covid-19 trong giai đoạn đại dịch và mở rộng một số thuốc cho trạm y tế tuyến xã.
Tuy nhiên, khoa học dược phẩm trên thế giới đang phát triển với tốc độ nhanh chóng và hiện đại hóa. Nhiều loại thuốc mới, đặc biệt là thuốc đặc trị cho các bệnh mạn tính, ung thư và bệnh hiếm, đã được cấp phép lưu hành. Nếu danh mục thuốc bảo hiểm y tế không được cập nhật kịp thời những loại thuốc này, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các phương pháp điều trị tiên tiến và hiệu quả cao.
Quá trình rà soát và bổ sung danh mục thuốc
Vụ Bảo hiểm y tế, với vai trò là đơn vị đầu mối được Bộ Y tế giao phó, đã chủ trì phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thực hiện công tác rà soát, cập nhật, sửa đổi danh mục thuốc. Mục tiêu là loại bỏ các thuốc không còn lưu hành hoặc không đáp ứng tiêu chí an toàn, hiệu quả, đồng thời mở rộng và bổ sung danh mục thuốc cho trạm y tế xã, phù hợp với chính sách khám chữa bệnh theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay.
Trong quá trình xây dựng dự thảo, đơn vị đầu mối đã lấy ý kiến sâu rộng từ sở y tế các tỉnh, thành phố, khối các bệnh viện, hiệp hội chuyên ngành và doanh nghiệp dược. Nhiều cuộc họp với chuyên gia lâm sàng và kinh tế y tế theo từng nhóm thuốc đã được tổ chức. Cách làm này đảm bảo chính sách không chỉ phản ánh nhu cầu điều trị thực tế mà còn dựa trên bằng chứng khoa học và đánh giá kinh tế dược một cách toàn diện.
Kết quả: Bổ sung 84 thuốc mới và sửa đổi điều kiện
Trên tinh thần đó, cơ quan soạn thảo đã sửa đổi và bổ sung 84 thuốc mới vào danh mục bảo hiểm y tế. Trong số này, có 30 thuốc điều trị ung thư, chiếm 35,7% số lượng thuốc mới bổ sung. Đây là nhóm thuốc có đề xuất bổ sung nhiều nhất, chủ yếu bao gồm thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc điều trị miễn dịch.
Ngoài ra, danh mục còn bổ sung 24 thuốc mới điều trị các bệnh lý mạn tính như tim mạch, tiểu đường, hô hấp và tiết niệu, chiếm 29% số lượng; cùng với 18 thuốc điều trị bệnh hiếm. Bên cạnh việc bổ sung thuốc mới, dự thảo còn sửa đổi điều kiện của 52 thuốc đã có trong danh mục theo hướng mở rộng điều kiện và nâng tỷ lệ thanh toán. Những thuốc này thường dùng cho các nhóm bệnh có gánh nặng chi phí lớn và thời gian điều trị kéo dài.
Ý nghĩa thực tiễn và phản ứng tích cực
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhấn mạnh: "Công bằng trong chăm sóc sức khỏe không phải là mọi người được hưởng như nhau, mà là những người có nhu cầu lớn hơn, rủi ro cao hơn được ưu tiên bảo vệ nhiều hơn." Việc ưu tiên bổ sung các thuốc phát minh mới, thuốc điều trị đích và kháng thể đơn dòng cho thấy định hướng tiệm cận các phác đồ điều trị tiên tiến trên thế giới của ngành y tế Việt Nam.
Điều chỉnh này có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, bởi khả năng tiếp cận điều trị không chỉ phụ thuộc vào việc thuốc "có trong danh mục" mà còn vào mức chi trả cụ thể từ bảo hiểm y tế. Tất cả các điều chỉnh đều dựa trên nguyên tắc an toàn, hiệu quả, cần thiết và đánh giá chi phí-hiệu quả tác động ngân sách, theo quy định tại Thông tư số 37/2024/TT-BYT.
Ngay khi thông tin về việc mở rộng danh mục thuốc được công bố, nhiều người bệnh và gia đình đã bày tỏ sự vui mừng và yên tâm hơn. Chị Thiên Hương (trú tại Thành phố Hồ Chí Minh), có người nhà đang điều trị ung thư phổi, chia sẻ: "Nếu thêm thuốc đặc trị được bảo hiểm y tế chi trả, gia đình tôi sẽ bớt đi một phần gánh nặng tài chính đáng kể."
Bác Nguyễn Minh Thái, 55 tuổi (ở Hà Nội), một bệnh nhân tiểu đường lâu năm, cũng đánh giá: "Việc mở rộng điều kiện và nâng tỷ lệ thanh toán cho một số thuốc sẽ giúp người bệnh như chúng tôi tuân thủ điều trị tốt hơn, hạn chế tình trạng bỏ thuốc giữa chừng vì chi phí quá cao."
Tăng cường y tế cơ sở và kết luận
Việc mở rộng danh mục thuốc cho trạm y tế xã là phù hợp với chủ trương của Nghị quyết số 72-NQ/TW, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả y tế cơ sở, tăng cường tiếp cận y tế đầy đủ và thuận lợi cho người dân ngay tại cấp ban đầu. Khi tuyến cơ sở có đủ thuốc, người dân được tiếp cận điều trị sớm, giảm tình trạng vượt tuyến, qua đó góp phần tiết kiệm chi phí cho cả người bệnh và quỹ bảo hiểm y tế.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nhận định: "Việc bổ sung danh mục thuốc lần này có ý nghĩa thiết thực. Phần lớn các thuốc được đề xuất bổ sung là thuốc phát minh, thuốc điều trị đích và miễn dịch, đều là những liệu pháp đã chứng minh hiệu quả trong cải thiện thời gian và chất lượng sống cho người bệnh."
Như vậy, mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế không chỉ hướng tới nhóm bệnh nặng như ung thư và bệnh hiếm, mà còn củng cố nền tảng chăm sóc ban đầu, yếu tố then chốt để đảm bảo công bằng giữa các vùng miền, giữa khu vực đô thị và nông thôn. Bảo hiểm y tế không chỉ là tấm thẻ, mà là điểm tựa tài chính vững chắc cho mọi người dân khi không may ốm đau, đặc biệt với những bệnh điều trị kéo dài, góp phần hiện thực hóa mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong chăm sóc sức khỏe.
