Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, đã lên tiếng cảnh báo về sự nguy hiểm của vi khuẩn phế cầu – tác nhân gây ra những ca bệnh nặng, để lại di chứng tàn khốc, thậm chí khiến trẻ phải sống thực vật.
Gánh nặng kháng thuốc
Theo bác sĩ Khanh, phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi và viêm màng não. Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn chủ quan, không nhận thức được mức độ nguy hiểm. Ông nhấn mạnh: “Phụ huynh thường không biết phế cầu khuẩn là tác nhân cực kỳ nguy hiểm cần phòng ngừa từ sớm”.
Đặc biệt, tình trạng kháng thuốc của phế cầu khuẩn tại Việt Nam đang ở mức báo động. Do thói quen tự ý dùng kháng sinh, tỷ lệ kháng thuốc ngày càng cao. Bác sĩ Khanh cho biết, khi nghi ngờ nhiễm phế cầu, đặc biệt thể xâm lấn, các bác sĩ buộc phải phối hợp ít nhất hai loại kháng sinh liều cao. “Nếu vi khuẩn kháng thuốc, việc điều trị trở nên bế tắc, bệnh nhi có thể chuyển nặng trong vòng 24 giờ”, ông nói.
Di chứng ám ảnh
Phế cầu khuẩn chiếm tới 70% nguyên nhân gây viêm phổi ở trẻ em và 70-80% các ca viêm màng não. Đáng lo ngại, 70-80% người khỏe mạnh mang vi khuẩn này trong vùng hầu họng. Khi sức đề kháng giảm do thời tiết thay đổi hoặc nhiễm virus, vi khuẩn dễ dàng bùng phát.
Bác sĩ Khanh chia sẻ hai ca bệnh khiến ông ám ảnh suốt đời: Một em bé hơn 3 tháng tuổi bị viêm màng não kháng thuốc, dù cứu sống nhưng phải sống thực vật; một bé trai chưa đầy 5 tháng tuổi bị áp-xe não, phải phẫu thuật dẫn lưu mủ. “Cứu được trẻ mà nó nằm như cục đất, không nhận thức, rất đau lòng”, ông nói. Tỷ lệ di chứng chiếm khoảng 30% tổng số ca.
Nguồn lây vô hình
Phế cầu khuẩn lây qua đường hô hấp, qua giọt bắn. Người lành mang trùng không có triệu chứng, trở thành nguồn lây nguy hiểm. Tại đô thị, môi trường chật chội, lớp học đông đúc là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn phát tán.
Ngoài các thể bệnh xâm lấn, phế cầu khuẩn còn gây viêm tai giữa tái đi tái lại, ảnh hưởng thính lực, phát triển ngôn ngữ và học tập của trẻ.
Phòng ngừa từ sớm
Việt Nam đang có lộ trình đưa vaccine phế cầu vào Chương trình Tiêm chủng Mở rộng từ 1/7. Bác sĩ Khanh cho rằng đây là chủ trương đúng đắn, nhưng do hạn chế kinh phí, phụ huynh cần chủ động cho trẻ tiêm vaccine từ 6 tuần tuổi. “Phòng bệnh từ sớm giúp giảm áp lực điều trị, chi phí và nguy cơ biến chứng nặng”, ông khuyến cáo.
