Bác sĩ 'sửa tim' cho thai nhi: 'Có những khoảnh khắc tôi thực sự cầu nguyện'
"Trong một vài khoảnh khắc, để bớt lo, tôi thực sự đã cầu nguyện", TS.BS Đỗ Nguyên Tín - Trưởng Đơn vị Can thiệp Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) bộc bạch. Đó là cảm xúc chân thật của vị bác sĩ trực tiếp thực hiện những ca thông tim bào thai xuyên tử cung, kỹ thuật được xem là kỳ tích của y học Việt Nam những năm gần đây.
Kỹ thuật đỉnh cao với sai số gần như bằng không
Thông tim bào thai xuyên tử cung là một trong những can thiệp khó nhất của y học hiện đại. Thai nhi vẫn nằm trong bụng mẹ, với trái tim chỉ nhỏ như một quả dâu tây. Mọi thao tác đều được thực hiện thông qua thành bụng và tử cung, đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối. Chỉ một rung tay nhỏ hay một phản ứng ngoài dự đoán, hậu quả có thể không thể đảo ngược.
Trước đây, trẻ mắc dị tật tim bẩm sinh nghiêm trọng chỉ có thể can thiệp sau khi chào đời, phải trải qua nhiều đợt phẫu thuật lớn. Trong khi đó, bào thai là tế bào gốc, nếu được can thiệp sớm, tim có khả năng tự sửa chữa, giúp trẻ không chỉ sống sót mà còn hướng đến chất lượng sống tốt hơn về sau.
Hành trình từ những ca đầu tiên đầy thử thách
Đầu năm 2024, 2 ca thông tim thai nhi đầu tiên tại Việt Nam đã được ê-kíp Bệnh viện Nhi đồng 1 phối hợp cùng Bệnh viện Từ Dũ thực hiện thành công. Đến nay, ê-kíp liên viện đã thực hiện 14 ca thông tim bào thai xuyên tử cung thành công.
BS Tín nhớ lại ca đầu tiên với nhiều cảm xúc và áp lực: "Không ai có kinh nghiệm gì, mọi thứ đều là lần đầu. Phải hội chẩn tới lui, xin được làm, xin ý kiến nhiều cấp bởi lúc đó hành lang pháp lý chưa có. Áp lực càng lớn bởi đây là ca 'mở đường'. Ca đầu mà trớt quớt thì sau này cũng trớt quớt luôn".
Trường hợp đầu tiên là sản phụ D.D.L. (26 tuổi, ngụ Đà Nẵng). Khi thai được 26 tuần, bác sĩ phát hiện thai nhi mắc dị tật tim bẩm sinh nặng: không có lỗ van động mạch phổi, thiểu sản thất phải. Nếu không can thiệp, nguy cơ thai lưu rất cao; còn nếu sinh ra, tim gần như chắc chắn tiến triển thành tim một thất, tiên lượng vô cùng xấu.
Những quyết định chưa từng có tiền lệ
Trong 14 ca đã thực hiện, ca thứ 13 (ngày 7/1/2026) được xem là một trong hai ca ấn tượng nhất. Thai nhi 28 tuần mắc dị tật không lỗ van động mạch phổi kèm vách liên thất kín, một bệnh lý hiếm gặp, diễn tiến nhanh và cực kỳ phức tạp.
Ê-kíp từng nghiêng về phương án "buông", bởi không thể chờ đến mốc an toàn. BS Tín chia sẻ: "Thông thường, với màng ngăn mỏng, chúng tôi dùng dây nhỏ để xuyên qua. Nhưng khi màng quá dày, dây không đủ lực. Lúc đó phải dùng một cây kim nhỏ hơn đi trong lòng kim lớn để tạo đường, rồi mới luồn dây qua. Kỹ thuật này gọi là 'mẹ bồng con', vốn vẫn dùng trong can thiệp tim, nhưng chưa từng áp dụng trong tình huống như vậy".
Quyết định này đã mở ra kỳ tích mới. "Trong một vài khoảnh khắc, để bớt lo, tôi thực sự đã cầu nguyện. Thành công không chỉ đến từ việc giỏi mà còn là nhờ 'Tổ đãi' nữa đó", BS Tín tâm sự.
Việt Nam trở thành điểm đến cuối cùng cho ca bệnh khó
Từ ca đầu tiên đầy dè dặt, đến những ca can thiệp ngày càng phức tạp, hành trình thông tim bào thai xuyên tử cung được xây dựng bằng kiến thức, kỷ luật chuyên môn, sự phối hợp liên viện bền bỉ của đội ngũ bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1.
Ngày nay, kỹ thuật can thiệp tim bào thai đã được Bộ Y tế chính thức phê duyệt và Việt Nam dần trở thành điểm đến cuối cùng của những ca bệnh khó trong khu vực. Ê-kíp thông tim can thiệp bào thai của Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã được vinh danh tại WeChoice Awards, trở thành Top 10 Nhân vật Truyền cảm hứng do cộng đồng bình chọn.
Với TS.BS Đỗ Nguyên Tín, nghề y không phải điều gì quá lý tưởng hóa. Chỉ đơn giản là được làm điều mình yêu thích, dấn thân hết mình và nếu làm tốt, nhiều bệnh nhân sẽ được hưởng lợi. Sau tất cả những ca can thiệp nghẹt thở, điều ở lại lâu nhất với người bác sĩ không phải là sự vinh danh mà là ánh mắt của những đứa trẻ được sống thêm một cuộc đời trọn vẹn.
