Cảnh báo từ chuyên gia: Bữa sáng với thịt chế biến sẵn làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng
Trong cuộc sống hiện đại bận rộn, nhiều người thường lựa chọn những bữa sáng nhanh gọn và tiện lợi như bánh mì kẹp xúc xích, hotdog hay thịt xông khói. Những món ăn này dễ dàng mua được tại các cửa hàng tiện lợi hoặc quán ăn sáng ven đường. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế đã đưa ra lời cảnh báo nghiêm trọng: việc tiêu thụ thường xuyên các loại thịt chế biến sẵn có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng, ngay cả ở những người trẻ tuổi.
Trường hợp đáng báo động từ Đài Loan
Một trường hợp được giới truyền thông Đài Loan (Trung Quốc) nhắc đến gần đây đã khiến nhiều người giật mình. Một phụ nữ trẻ thường xuyên ăn cơm hộp và các loại thực phẩm chế biến sẵn, trong đó có xúc xích, cuối cùng được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng khi mới 31 tuổi. Câu chuyện này một lần nữa làm dấy lên câu hỏi quan trọng: Những món ăn tưởng chừng như vô hại trong bữa sáng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài như thế nào?
Thịt chế biến sẵn: Nhóm chất gây ung thư được WHO xác nhận
Từ năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp thịt chế biến sẵn, bao gồm xúc xích, thịt xông khói (bacon), giăm bông, hotdog và thịt hamburger, vào nhóm 1 - các chất gây ung thư ở người. Đây là nhóm có mức bằng chứng khoa học cao nhất, cùng nhóm với thuốc lá và amiăng, mặc dù mức độ nguy cơ có thể khác nhau.
Theo báo cáo của IARC dựa trên hơn 800 nghiên cứu dịch tễ học, việc tiêu thụ thịt chế biến sẵn có mối liên hệ rõ ràng với ung thư đại trực tràng. Các nhà khoa học ước tính rằng ăn khoảng 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày có thể làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng khoảng 18%. Trong khi đó, tiêu thụ 100g thịt đỏ mỗi ngày cũng có thể làm tăng nguy cơ khoảng 17%. Những con số này không có nghĩa là cứ ăn một lần sẽ gây bệnh, nhưng nguy cơ sẽ tăng lên khi thói quen ăn uống này kéo dài trong nhiều năm.
Nguyên nhân tiềm ẩn gây hại từ thịt chế biến sẵn
Một trong những lý do chính khiến thịt chế biến sẵn có thể gây hại nằm ở các chất phụ gia được sử dụng trong quá trình chế biến. Để bảo quản thịt lâu hơn và giữ màu đỏ đẹp mắt, nhà sản xuất thường sử dụng natri nitrit hoặc nitrat. Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, khi vào cơ thể, những hợp chất này có thể chuyển hóa thành nitrosamine - một nhóm chất đã được chứng minh có khả năng gây tổn thương DNA và thúc đẩy quá trình hình thành tế bào ung thư.
Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khi thịt được chế biến ở nhiệt độ cao như chiên hoặc nướng, có thể tạo ra các hợp chất như HCA (heterocyclic amines) và PAH (polycyclic aromatic hydrocarbons). Cả hai đều được xem là các chất có khả năng gây đột biến gen trong các thí nghiệm trên động vật. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí The Lancet Oncology cho thấy những người tiêu thụ nhiều thịt chế biến sẵn có tỷ lệ ung thư đại trực tràng cao hơn đáng kể so với nhóm ăn ít hoặc hiếm khi ăn.
Người trẻ không nên chủ quan
Trước đây, ung thư đại trực tràng thường được xem là bệnh của người trung niên hoặc cao tuổi. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhiều quốc gia đã ghi nhận tỷ lệ bệnh đang tăng lên ở người trẻ dưới 50 tuổi. Theo nghiên cứu đăng trên Journal of the National Cancer Institute, tỷ lệ ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi tại nhiều nước phương Tây đã tăng dần trong hơn hai thập kỷ qua.
Các nhà khoa học cho rằng chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến, ít chất xơ và ít rau quả là một trong những yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Các bác sĩ cũng chỉ ra rằng, ngoài thịt chế biến sẵn, những thói quen sau đây có thể góp phần làm tăng nguy cơ bệnh:
- Ăn ít rau và chất xơ
- Thừa cân, béo phì
- Ít vận động thể chất
- Uống rượu và hút thuốc lá
- Thường xuyên ăn đồ chế biến sẵn hoặc đồ chiên nướng
Khuyến cáo điều chỉnh chế độ ăn từ chuyên gia
Theo một bác sĩ ngoại khoa từng thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật ung thư đại trực tràng, ngay cả khi tiêu thụ với lượng không quá lớn, thịt chế biến sẵn vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu ăn thường xuyên. Vì vậy, cách tốt nhất là giảm tần suất hoặc hạn chế tối đa các loại thực phẩm này trong chế độ ăn hằng ngày.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên:
- Tăng cường rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt - nguồn cung cấp chất xơ giúp bảo vệ đường ruột.
- Ăn đa dạng nguồn protein như cá, trứng, đậu và các loại hạt.
- Hạn chế đồ ăn chế biến sẵn, thực phẩm quá mặn hoặc nhiều chất bảo quản.
Đặc biệt, vitamin C và các chất chống oxy hóa trong rau quả được cho là có thể giúp giảm bớt sự hình thành nitrosamine trong cơ thể, từ đó góp phần giảm nguy cơ tổn thương tế bào. Ung thư đại trực tràng là bệnh có thể phòng ngừa phần nào thông qua lối sống và chế độ ăn uống. Những thay đổi nhỏ trong bữa ăn hằng ngày như giảm xúc xích, thịt xông khói hay hotdog, có thể là bước quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe đường ruột trong dài hạn.
