Bé trai 15 tuổi nhập viện cấp cứu sau khi tập 300 cái 'thụt dầu'
Ngày 12/2, Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, đã chia sẻ thông tin về một trường hợp bệnh nhi hiếm gặp nhưng đầy nguy hiểm. Bệnh nhi N.P.A.K. (15 tuổi, ngụ tại xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM) đã bị hội chứng hủy cơ vân nặng sau khi tập luyện thể dục quá sức, cụ thể là thực hiện 300 động tác 'thụt dầu'.
Theo bệnh sử được ghi nhận, sau buổi tập cường độ cao, K. bắt đầu than đau nhiều ở hai chân nhưng không đi khám ngay. Hôm sau, em tiếp tục tham gia chơi đá bóng, khiến cơn đau trở nên dữ dội đến mức không thể đi lại được. Gia đình vội vàng đưa bệnh nhi đến bệnh viện địa phương để sơ cứu, sau đó chuyển lên Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố trong tình trạng nguy kịch.
Tình trạng nguy kịch với các chỉ số báo động đỏ
Bác sĩ Minh Tiến cho biết, tại thời điểm nhập viện, bệnh nhi lừ đừ, hai chân co duỗi kém và ấn đau nhiều ở vùng đùi và cẳng chân. Một dấu hiệu đặc trưng và đáng báo động là nước tiểu của em có màu nâu đỏ sẫm, giống như 'nước coca' – đây là dấu hiệu gợi ý tổn thương cơ nghiêm trọng.
Kết quả xét nghiệm sau đó đã xác nhận mức độ nghiêm trọng của tình trạng:
- Men gan tăng cao hơn 2.000 đơn vị/L.
- Xuất hiện tình trạng toan chuyển hóa, lactate máu tăng.
- Nồng độ kali và phosphate trong máu tăng bất thường.
- Đặc biệt, men cơ tăng vọt lên 215.240 đơn vị/L, trong khi giá trị bình thường chỉ dao động từ 30–200 đơn vị/L.
- Myoglobin máu tăng lên 10.221 ng/ml (bình thường 36,4–110 ng/ml).
- Myoglobin trong nước tiểu vượt mức 12.000 ng/ml (bình thường dưới 2,03 ng/ml).
Bác sĩ giải thích: "Myoglobin là một protein dự trữ oxy trong cơ vân. Khi cơ bị tổn thương nặng, chất này sẽ được giải phóng ồ ạt vào máu, sau đó lọc qua thận và xuất hiện trong nước tiểu, gây ra màu sẫm đặc trưng. Nồng độ myoglobin quá cao có thể làm tắc nghẽn ống thận, dẫn đến suy thận cấp nếu không được xử trí kịp thời."
Quá trình điều trị tích cực và phục hồi kỳ diệu
Ngay lập tức, bệnh nhi được áp dụng phác đồ điều trị tích cực:
- Truyền dịch gấp rưỡi nhu cầu thông thường để tăng cường thải độc qua thận.
- Điều chỉnh điện giải và đường huyết.
- Truyền bicarbonate nhằm kiềm hóa nước tiểu.
- Sử dụng N-acetylcystein để hỗ trợ giải độc gan.
Sau 7 ngày điều trị không ngừng nghỉ, tình trạng của bệnh nhi đã có sự cải thiện rõ rệt. Em tỉnh táo hơn, men gan và men cơ giảm dần về mức an toàn, sức khỏe phục hồi tốt và may mắn tránh được các biến chứng nguy hiểm như suy thận.
Cảnh báo quan trọng từ chuyên gia y tế
Từ trường hợp này, Bác sĩ Nguyễn Minh Tiến đưa ra lời cảnh báo khẩn thiết tới các bậc phụ huynh:
- Cần hướng dẫn con em tập luyện thể dục thể thao phù hợp với thể trạng và lứa tuổi.
- Tránh để trẻ vận động với cường độ cao trong thời gian kéo dài.
- Thời gian vận động liên tục nên được giới hạn tối đa từ 30–45 phút, có thời gian nghỉ giữa hiệp và bù đủ nước.
- Việc đột ngột tập luyện quá sức, đặc biệt ở những trẻ ít vận động trước đó, có thể là yếu tố kích hoạt hội chứng hủy cơ vân nguy hiểm.
Bác sĩ cũng giải thích thêm: "Hội chứng ly giải cơ vân (rhabdomyolysis) là tình trạng tổn thương cơ vân cấp tính, dẫn đến việc giải phóng hàng loạt chất nội bào như CK, myoglobin, kali, phosphate vào máu. Ở trẻ em, bệnh lý này ít gặp hơn so với người lớn nhưng lại dễ bị bỏ sót do các triệu chứng ban đầu thường không đặc hiệu."
Nguyên nhân gây ra hội chứng này ở trẻ em có thể rất đa dạng, bao gồm:
- Nhiễm virus (cúm A/B, sốt xuất huyết, COVID-19, EBV).
- Nhiễm vi khuẩn (tụ cầu, liên cầu).
- Vận động quá mức, chấn thương, đè ép kéo dài.
- Tai nạn vùi lấp, tác dụng phụ của thuốc hoặc độc chất.
- Rối loạn chuyển hóa hoặc yếu tố di truyền.
Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo
Bác sĩ Minh Tiến chỉ ra rằng, tam chứng kinh điển của hội chứng ly giải cơ vân bao gồm: đau cơ, yếu cơ và nước tiểu sẫm màu. Tuy nhiên, không phải lúc nào cả ba triệu chứng này cũng xuất hiện đầy đủ và đồng thời.
Trẻ mắc bệnh có thể kèm theo các biểu hiện khác như sốt (nếu nguyên nhân do nhiễm trùng), buồn nôn, nôn, tiểu ít, và thậm chí là rối loạn tri giác khi bệnh diễn tiến nặng.
"Khi trẻ có biểu hiện đau cơ nhiều sau khi vận động, đặc biệt nếu kèm theo nước tiểu sẫm màu hoặc mệt lả bất thường, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức", bác sĩ nhấn mạnh. "Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quyết định, giúp tránh được các biến chứng nguy hiểm như tổn thương gan, thận và các cơ quan khác trong cơ thể."
Trường hợp của bé trai 15 tuổi tại TP.HCM là một hồi chuông cảnh tỉnh về tầm quan trọng của việc tập luyện thể dục thể thao khoa học và an toàn, đặc biệt là đối với lứa tuổi thanh thiếu niên đang trong giai đoạn phát triển.
