Bổ sung vitamin A cho trẻ: Cách phòng ngừa quáng gà và chậm lớn hiệu quả
Thiếu hụt vitamin A có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe trẻ em, bao gồm tình trạng quáng gà, khô mắt, dễ nhiễm trùng và chậm phát triển. Để ngăn chặn các vấn đề này, phụ huynh cần tuân thủ việc cho trẻ uống vitamin A liều cao định kỳ mỗi 6 tháng theo hướng dẫn của ngành y tế, đồng thời xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Vai trò quan trọng của vitamin A đối với sức khỏe trẻ em
Theo bác sĩ Phạm Ngọc Oanh từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), vitamin A là một vi chất tan trong chất béo, chỉ cần với lượng nhỏ nhưng đóng vai trò thiết yếu. Nó tác động trực tiếp lên võng mạc, giúp mắt thích nghi nhanh với sự thay đổi ánh sáng. Khi thiếu vitamin A, trẻ có thể gặp hiện tượng quáng gà, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu như lúc trời nhá nhem tối.
Không chỉ ảnh hưởng đến thị giác, vitamin A còn duy trì sự toàn vẹn của các tế bào biểu mô ở mắt, da, đường hô hấp, tiêu hóa và tiết niệu. Thiếu hụt kéo dài có thể gây khô kết mạc, tổn thương giác mạc, thậm chí dẫn đến loét và mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.
Hậu quả của việc thiếu vitamin A và nguyên nhân phổ biến
Vitamin A tham gia vào quá trình đáp ứng miễn dịch, giúp tăng cường sức đề kháng. Trẻ thiếu vi chất này dễ mắc các bệnh nhiễm khuẩn như sởi, tiêu chảy và viêm đường hô hấp, với thời gian điều trị kéo dài và nguy cơ biến chứng cao hơn. Ngoài ra, vitamin A có vai trò trong tăng trưởng, nên thiếu hụt có thể khiến trẻ chậm lớn.
Bác sĩ Oanh giải thích rằng cơ thể không thể tự tổng hợp vitamin A mà phải được cung cấp từ bên ngoài qua thực phẩm hoặc thuốc bổ sung. Nguyên nhân chính gây thiếu vitamin A là khẩu phần ăn nghèo thực phẩm giàu vitamin A và caroten (tiền vitamin A). Đáng chú ý, vitamin A chỉ được hấp thu tốt khi có chất béo, vì vậy chế độ ăn ít dầu mỡ sẽ làm giảm khả năng hấp thu. Các yếu tố khác như không được bú mẹ đầy đủ, nhiễm ký sinh trùng (đặc biệt là giun đũa) và các bệnh nhiễm khuẩn cũng liên quan đến tình trạng thiếu hụt này.
Giải pháp phòng ngừa thiếu vitamin A cho trẻ
Để phòng ngừa thiếu vitamin A, bác sĩ Oanh khuyến cáo phụ huynh xây dựng bữa ăn đa dạng, kết hợp nhiều nhóm thực phẩm. Các thực phẩm giàu vitamin A nguồn gốc động vật như gan, lòng đỏ trứng, sữa, bơ và pho mát có khả năng hấp thu tốt. Nhóm thực phẩm giàu caroten từ thực vật bao gồm rau xanh đậm (như rau muống, rau ngót, rau dền) và các loại củ, quả màu vàng cam như bí đỏ, cà rốt, xoài chín và gấc.
Trẻ cần được bú mẹ sớm sau sinh, nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và tiếp tục duy trì đến 24 tháng tuổi hoặc lâu hơn, kết hợp với ăn bổ sung hợp lý. Bữa ăn dặm nên có thêm dầu hoặc mỡ để tăng hấp thu vitamin A và vitamin D. Đồng thời, cần chú trọng vệ sinh ăn uống, cá nhân và môi trường để phòng chống nhiễm giun.
Ngoài chế độ dinh dưỡng, việc cho trẻ từ 6 đến 36 tháng tuổi uống vitamin A liều cao định kỳ mỗi 6 tháng là giải pháp hiệu quả nhằm phòng chống thiếu vitamin A trong cộng đồng. Mỗi liều có thể bảo vệ trẻ trong 4-6 tháng. Bà mẹ trong vòng một tháng sau sinh cũng được bổ sung vitamin A liều cao tại cơ sở y tế theo khuyến cáo của ngành y tế.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách Ăn chuẩn ít bệnh (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
